Gervi­hjóna­bönd: Að eiga vinnu­eigin­mann eða vinnu­eigin­konu

Nú súpa eflaust flestir hveljur en staðreyndin er sú að þetta fyrirbæri er til og ekkert nýtt af nálinni. Spurningin er bara hvernig okkur líður með að tala um þessi sambönd sem gervihjónabönd eða vinnumaka?

Því á ensku er um þessi sambönd rætt sem „work-husband“ eða „work-wife.“ Það sem einkennir þessi sambönd er þá ekki ástríða eða hrifning, heldur vinátta og traust. Gott samstarf og oft aukin ánægja af starfinu sem við erum í.

Og eflaust hafa svona sambönd verið algeng lengi. Og jafnvel nokkuð opinber. Sem dæmi má nefna samband George W. Bush fyrrum forseta Bandaríkjanna og Condoleezza Rice utanríkisráðherra, sem störfuðu náið saman fyrir tæpum tveimur áratugum; 2005-2009. Oft var vísað í þeirra samband sem gervihjónaband í vinnu; Þau voru einfaldlega samstarfs-makar hvors annars.

Fréttakonan Pam Giganti á NBC kallaði oft samstarfsfélagann sinn Mark Bradshaw „sjónvarps-eiginmanninn sinn“ og leikkonan Ana Gasteyer í Saturday Night Live kallaði leikfélagann sinn Chris Parnell vinnumakann sinn.

En þurfum við að hafa einhverjar áhyggjur af því ef raunverulegi maki okkar á vinnumaka í vinnunni?

Í umfjöllun BBC Worklife frá því árið 2016 er ekki að heyra að svo sé. Því þar er inntakið það að svona gervihjónabönd á vinnustaðnum hafi jákvæð áhrif á okkur: Auki á hamingjuna okkar, hvernig við upplifum stuðning í starfi og hvernig svona samband hjálpar okkur almennt að vera betri útgáfa af okkur sjálfum.

Í þessari umfjöllun er tónninn því sá að svona makasamband í vinnunni, geti virkilega gagnast okkur; Bæði starfslega séð og sem einstaklingar.

Umfjöllun, sem Fortune birti upprunalega, er á öðru meiði. Því þar er frekar talað um að svona maka-samband í vinnunni sé einfaldlega of áhættusamt.

Þó er svona maka-samband svo algengt á vinnustöðum að í sömu grein er vísað í nýlega rannsókn þar sem fram kemur að 72% fólks segist eiga vinnumaka á vinnustaðnum; Samstarfsfélaga sem það upplifir sig mjög náið við.

Í þessari grein er þó svona maka-samband í vinnunni ekki talið alslæmt. Það sé til dæmis jákvætt að samband af þessum toga getur komið í veg fyrir einmanaleikatilfinninguna en einmanaleiki fer nú eins og eldur um sinu um heiminn.

Hins vegar eru áhættuþættirnir of margir að mati greinarhöfundar. Til dæmis vill greinarhöfundur meina að maka-samband af þessum toga, sé líklegt til að leiða til meðvirknishegðunar á vinnustað.

Sem þýðir að hætturnar geta verið margvíslegar og alls ekkert þannig að ógnin beinist að raunverulegu hjónabandi viðkomandi. Enda getur maka-samband í vinnunni jafnvel beinst að sama kyni, hjá gagnkynhneigðu fólki. Því samband við vinnumaka kemur hefðbundnu aðdráttarafli tveggja einstaklinga ekkert við.

Eins gerist það oft að fólk þróar vinskap með raunverulegum maka vinnumakans síns einnig: Sambandið nær út fyrir vinnustaðinn og verður almennt.

Í umfjöllun Atlantic um vinnumaka er hins vegar komið að því atriði sem mögulega vefst fyrir flestum. En það er orðanotkunin: Að tala um vinnueiginkonu eða vinnueiginmann. Gervihjónabönd á vinnustað. Ígildi maka í vinnunni.

Mörgum finnst þetta óþægileg orðanotkun. Þótt hún í raun eigi ekki við um neitt annað en platónískt vinasamband á milli tveggja samstarfsfélaga, sem þó er sagt ganga lengra en almennur vinskapur því áhrifin eru þess lags. Á sama tíma fylgir engin rómantík né nokkurt aðdráttarafl eins og almennt gengur í hefðbundnu parsambandi.

Árið 2023 stóð Business Insider til dæmis fyrir smá könnun á LinkedIn. Ekkert ósambærilegri og við fylgjumst oft með í Reykjavík síðdegis á Bylgjunni. Niðurstöður þeirrar könnunar, sem 17.212 einstaklingar tóku þátt í, var sú að 61% sögðu gervihjónabönd ekki viðeigandi á vinnustöðum, en 39% sögðu þau vera fullkomlega í lagi.

Hvað sem okkur þykir þó um orðanotkunina, sýna rannsóknir á Íslandi líka að það getur skipt sköpum að eiga besta vin í vinnunni. Og það sem meira er; Vinnustaðir eru hvattir til þess að virkja vináttu á milli samstarfsfélaga.

Tómas Bjarnason, sviðstjóri stjórnenda- og vinnustaðaráðgjafar Gallup, sagði til að mynda í nýlegu viðtali við Atvinnulífið að vinnuveitendur geti skotið sig í fótinn ef þeir telja þeim ekki koma við hvort fólk á vin í vinnunni eða ekki.

„Þetta hugarfar dugar þó skammt því sem vinnuveitandi þarftu samt að díla við afleiðingarnar; Því fólk sem ekki á besta vin í vinnunni segist oftar einmana, það er óánægðara með samvinnu og samskipti í vinnunni og það er óánægðara í starfi. Allt eru þetta atriði sem hafa áhrif á vinnustaðinn.“

Spurningin nú er hins vegar þessi: 

Hversu mörg okkar upplifum besta vin okkar í vinnunni sem ígildi vinnumaka; Eða eins og sagt er upp á enskuna….. „work-wife“ eða „work-husband“?