Söguleg gleðiganga en ekki bara glimmer

Það verður ekki annað sagt en að veðurguðirnir hafi verið í liði með hinsegin fólki, fjölskyldum þeirra og vinum þegar gleðiganga hinsegin daga fór fram í dag, átjánda árið í röð. Og „gleðiganga" er réttnefni, því þar var gleðin allsráðandi.

Í gleðigöngunni sameinast lesbíur og hömmar, tví- og pankynhneigðir, transfólk, intersex og aðrir hinsegin einstaklingar í einum hópi ásamt fjölskyldum og vinum til að staðfesta tilveru sína og sýnileika.

Níræður með leðurfánann

Því er gengið undir ýmsum merkjum, eins og hinn níræði Þórir Björnsson sem heldur leðurfánanum á lofti. „Eins og þið vitið þá eru sérdeildir þar sem piltar vilja ganga í leðri og denim. Svolítið öðru vísi en aðrir," sagði Þórir hlæjandi en sjálfur var hann einn stofnenda MSC klúbbsins á Íslandi, sem síðar varð BDSM klúbburinn. 

„Ég er orðinn níræður sko, svo ég er ekkert unglamb lengur en til allrar hamingju er ég ennþá með, svo ég er voða ánægður," sagði Þórir sem tekur alltaf þátt í gleðigöngunni, að því gefnu að hann sé á landinu.

Var fjarlægur draumur fyrir svo stuttu síðan

Og gleðigangan er fjölskylduhátíð. Þar voru í dag, ásamt börnum sínum, þær Jódís Skúladóttir og Guðrún Elín Magnúsdóttir sem gengu í hjónaband í lok júní eftir tíu ára samband, en nýttu tilefnið til að skarta sparifötunum aftur í dag. 

„Þegar við erum að koma út úr skápnum þá var hugmyndin um þetta, við hér giftar með börnin okkar og einn á leiðinni, hún var bara fjarlægur draumur og mjög óraunverulegt að það gæti orðið. En þess vegna erum við líka hér, bara að þakka fyrir okkur og einhvern veginn að fagna," sagði Jódís.

Öll sköpun guðs

Ýmsum skilaboðum er komið á framfæri og var meðal annars deilt á trú og trúleysi en í göngunni var líka fulltrúi þjóðkirkjunnar, Þórir Stephensen fyrrverandi dómkirkjuprestur. Aðspurður sagði Þórir að lítið hafi verið rætt um samkynhneigð þegar hann var ungur prestur en hann hafi orðið var við hana bæði hjá fermingarbörnum sínum, vinum og öðrum. 

„Og þegar ég sannfærðist um það af viðtölum við foreldra, sálfræðinga og fleiri að þetta væri meðfætt, þá er málið svo einfalt. Þá er þetta sköpun guðs, og hún á öll sama rétt," sagði Þórir sem gekk í dag við hlið líkbíls með áletruninni „Jörðum fordómana".

Höfum öll sama málstað að verja

Páll Óskar rak lestina og vakti mikla lukku á silfurslegnum einhyrningi og þegar á Arnarhól var komið varð söguleg stund þegar Guðni Th. Johannesson ávarpaði hinsegin daga, fyrstur forseta. Guðni sagði að hátíðina helgaða hinsegin fólki og aðrir fylgdust með og samgleddust í einlægni. 

„En í raun hafa hér allir sama málstað að verja, sama tilefni til að gleðjast. Frelsi og framfarir, samstaða, umburðarlyndi og mannréttindi. Þessi leiðarljós eiga að skína skært í samfélagi fólks," sagði Guðni og bauð landsmönnum upp á hugleiðingu í lokin: „Er það ekki þannig að í raun erum við öll hinsegin á einhvern hátt? Að þegar vel er að gáð er bara enginn eins og fólk er flest?"

Gekk fyrir félaga sína í Orlando

Þótt gangan sé kennd við gleði er hún líka vettvangur til að koma á framfæri baráttumálum hinsegin fólks. Baráttunni er ekki lokið, eins og mátti sjá þegar fjöldamorð voru framin á skemmtistað samkynhneigðra í Orlando í sumar. Með bandaríska sendiráðinu í dag gekk Denet Decardenas, sem er í heimsókn á Íslandi, í nafni bæði Bandaríkjanna og Flórída. Hún segir árásina hafa verið mikið áfall fyrir hinsegin samfélagið þar í landi.

„Þar sem ég var stödd í Orlando þegar þessi harmleikur átti sér stað þá vildi ég ganga hér fyrir hönd vina minna og félaga sem eru enn að jafna sig. Við þurfum á jafnara samfélagi að halda, meiri skilningi og samhyggð í heiminum. Það getur allt byrjað með einni manneskju sem breiðir út boðskapinn," sagði Decardenas.

Transfólk enn skilgreint með geðsjúkdóm

Hinsegin fólks berst fyrir sýnileika í samfélaginu og þótt Ísland hafi náð langt í réttindabaráttunni hefur það helst úr lestinni hvað varðar réttindi transfólks og intersex fólks, að sögn Uglu Stefaníu Jónsdóttur, formanns Trans Íslands. Í lögum er transfólk til dæmis í raun skilgreint smeð geðsjúkdóminn kynáttunarvanda. Þessu vill félagið Trans Ísland breyta. 

„Í raunnini er sjúkdómsvæðing svolítið barn síns tíma. Eins og við sáum með samkynhneigð 1970, þá var það ennþá geðsjúkdómur og núna erum við ennþá í sama pakka með transfólk. Í okkar huga er þetta ákveðin framþróun sem þarf að eiga sér stað,“ segir Ugla.

Ekki alltaf gleði og glimmer

Transfólk er enn talsvert jaðarsett í samfélaginu og sjálfsvígstíðni þeirra á meðal er há. „Af okkar reynslu er sjálfsmorðstíðni og vanlíðan transfólks rosaleg mikil, út af allskonar þáttum eins og fordómum í skólalífi, atvinnulfíi, innan fjölskyldu. Þannig að það er ýmislegt sem við erum ennþá að berjast við," segir Ugla.

„Það eru ekki alltaf allt gleði og glimmer. Í dag er samt góður dagur til að fagna, en líka að minnast þeirra sem eru ekki með okkur í dag"