Íslensk fræði
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/806C08D3E608E939A29632ADC0CC431025C0521C3E088C02E65471A33FDD5AC4_308x200.jpg)
Hvers vegna karpa menn í þartilgerðu húsi?
„Engum manni dettur í hug ótilneyddum að láta taka sig í karphúsið. Enda koma margir misjafnlega vel leiknir úr heimsókn í það ágæta hús.“ Þessi orð blaðamanns Þjóðviljans frá árinu 1980 eru jafnsönn í dag og þau voru þá en Karphúsið hefur verið foreldrum þjóðarinnar hugleikið undanfarnar vikur og mánuði.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/FABC44A99910DDE168260365C20F7C2EFDE25483FB26A7EB48BCAC197E981743_308x200.jpg)
Háskólafólk mótmælir gjaldtöku á nemendur utan EES
Fjöldi deilda innan Háskóla Íslands mótmælir fyrirhuguðum breytingum á gjaldtöku á nemendur í háskólanum sem eru frá löndum utan EES. Þau segja gjaldtökuna mismuna á grundvelli efnahags, þjóðernis og uppruna. Nemendum muni fækka og einstaka deildir líða fyrir fækkunina. Þá muni efling íslensku og íslenskukennslu líða mest fyrir breytinguna.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/F294092D6BCB269AF82D1542D6F833A293922B9EA233578AB05E43FAD3ACA285_308x200.jpg)
Geir og Arnaldur í fangbrögðum á toppnum
Vísir birtir, í samstarfi við Félag íslenskra bókaútgefenda, fyrsta bóksölulista ársins. Hann endurspeglar að þessu sinni sölu íslenskra bóka í nóvember.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/932F162A2403CE93CB994C5FC44826337A64F94838020918895C1F3ED986AE6A_308x200.jpg)
Skerjafjarðarskáld skriplar á skötu en gefst ekki upp
Kristján Hreinsson skáld, kenndur við Skerjafjörðinn er ósáttur við að Lilja Dögg Alfreðsdóttir menntamálaráðherra hafi vísað kæru hans á hendur Ríkisútvarpinu frá. En hann er hvergi nærri af baki dottinn.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/738FF38BAF514D73D2BE84688DD54A60946EF050DFFCDEEB3E3770388E167BC0_308x200.jpg)
Segir íslenskuna dauðadæmda
Skerjafjarðarskáldið Kristján Hreinsson segir íslenska tungu dauðadæmda. Útlensk áhrif sótt í pólitíska rétthugsun séu að valda því að þjóðin öll verði sýkt af hvorugkynssýki.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/E68F1DB855FEDD8E07714613E40E9EEF90615E6D6958ADD4F029A1902B68414E_308x200.jpg)
Armæða um íslenska tungu
Nokkur umræða hefur skapast undanfarið um íslenska tungu. Gallinn við hana er að hún snýst fyrst og fremst um kynjapólitísk atriði í málfari og er því kljúfandi fremur en uppbyggileg. Starfsfólk RÚV grípur til varna gegn því að vera brugðið um markvissa notkun á kynhlutlausu orðfæri.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/26CBE76BE14D1B913C9BAA52C2D62C467D383B551EE99E6B556CFB2A6D463920_308x200.jpg)
Enn þrætt um þróun íslenskunnar: „Fjögur slösuðust í hörðum árekstri“
Höskuldur Þráinsson, fyrrverandi prófessor í íslensku nútímamáli, vill gjalda varhug við því sem hann kallar tilraunastarfsemi í notkun íslenskunnar.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/35B887B6D12581D326271ADBCD43F883D44AEDCB3FD18950446487778637651D_308x200.jpg)
Bókaútgáfa, íslenskukennsla, þýðingar og máltilfinning
Sigríður Hagalín Björnsdóttir skrifaði áhugaverða grein hér á Vísi um daginn. Þar fjallar hún m.a. um nauðsyn þess að efla íslenska tungu og bendir á ýmsar leiðir til þess.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/C25DF6B45043DB2E616BF5098A50FA6D7648511102B9B3934F2380890102D79F_308x200.jpg)
Vanmat á hugvísindum og staða íslenskra fræða
Í gær birtist grein eftir mig á þessum vettvangi um Þingvelli. Rakið var hvernig ábyrgð á þessum helgistað Íslendinga, sem á að njóta verndar Alþingis, verður ekki annað en stjórnsýsluverkefni á sviði náttúruverndar hjá undirstofnun umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytisins ef fyrirliggjandi frumvarp um Náttúruverndar- og minjastofnun verður samþykkt óbreytt.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/5F3A7CEEBCEA9EAFF5EA0E54DB29E4B26EB73CAB8DD6DCFA0CDE088C4D92D884_308x200.jpg)
Lilja fundar með RÚV um „nýlenskuna“
Lilja Dögg Alfreðsdóttir, menningar- og viðskiptaráðherra, segir það algert gáleysi að breyta málfræði tungumálsins án samtals. Hún ætlar að funda með RÚV um „nýlenskuna“ og notkun blaðamanna stofnunarinnar á henni. Sjálf sé hún ekki hrifin af þessari breytingu á tungumálinu.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/C1B2F1DC3F31DC31843C5544C6D2ED2D08B6AB91212DE2A8FD0E66BC0F05CDC9_308x200.jpg)
„Heill vinnustaður er dreginn sundur og saman í háði“
Birta Björnsdóttir, yfirmaður erlendra frétta hjá Ríkisútvarpinu, er búin að fá yfir sig nóg af glósum um brenglaða íslensku og vill bera hönd fyrir höfuð sér og kollega sinna.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/5F3A7CEEBCEA9EAFF5EA0E54DB29E4B26EB73CAB8DD6DCFA0CDE088C4D92D884_308x200.jpg)
Lilja hefur áhyggjur af „nýlenskunni“ á RÚV
Bergþór Ólason Miðflokki spurði Lilju D. Alfreðsdóttur menningar og viðskiptaráðherra um hvernig henni hugnaðist það sem Vala Hafstað vakti athygli á nýverið er varðar kynlaust tungumál. Lilju lýst ekki á blikuna.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/BEFB543168A5C29C75ACE108988D108CC3AA8C850F562A17C7F2FEB6B72FBFA7_308x200.jpg)
Fjöldaúrsagnir kvenna úr mannkyninu
„Íslenska er orða frjósöm móðir/ekki þarf að sníkja, bræður góðir,“ orti Hjálmar Jónsson frá Bólu. Bræður góðir? Hvar eru systurnar? Góðu? Frjó umræða um tungumálið ætti að vera hið besta mál. En frjó umræða er eitt, ofsafengnar deilur um „hið kynlausa“ tungumál er annað. Þar er meira undir.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/83BE76F1B31E341599A10E79CD469CA1E94769B6D857D3C070E9F40A6444D034_308x200.jpg)
Íslensk strandmenning í brennidepli á Akranesi
Íslensk strandmenning – staða hennar og framtíð er yfirskrift málþings sem Vitafélagið – íslensk strandmenning stendur fyrir á Akranesi eftir hádegi í dag, mánudag 4. mars. Þar verða fyrirlestrar, tónlist og umræður um stöðu og fjölbreytileika íslenskrar strandmenningar og því meðal annars velt upp hvort þessi menningararfur Íslendinga sé í hættu.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/866C3EF1F59E2FFC3AF9DFD58124EA626C3C6AAFE190358F6B22C0FA62766482_308x200.jpg)
Loðið orðalag í tímamótaáætlun
Eiríkur Rögnvaldsson, prófessor emeritus, er fullur efasemda um tímamótaáætlun um íslenska tungu, sem kynnt var með pompi og prakt fyrr í dag.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/DFA7BAB991B002BC35D70D97E35660D76EA75F927FABD008AA15778C12EE4542_308x200.jpg)
Segja TEAM-Iceland vinnuheiti: Líti út eins og dæmigerð eftiráskýring
Mennta- og barnamálaráðuneytið segir hið umdeilda heiti TEAM-Iceland fyrst og fremst vera vinnuheiti sem notað er í erlendum samskiptum, í tengslum við ráðstefnuna Vinnum gullið, og ekki hafi verið fastsett viðeigandi nafn á íslensku á væntanlega afreksmiðstöð.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/C5117161DDA08CE66DAEF78736351A12A7D73AA4E2515112B71F30B7625C354F_308x200.jpg)
Fær 215 milljóna króna styrk til að rannsaka málnotkun þingmanna
Anton Karl Ingason, dósent í íslenskri málfræði og máltækni við Háskóla Íslands, hefur fengið 1,5 milljóna evra styrk, jafnvirði um 215 milljóna króna, frá Evrópska rannsóknaráðinu til verkefnis sem miðar að því að skýra hvernig málnotkun fólks breytist á lífsleiðinni. Þetta er stærsti styrkur sem fengist hefur til rannsókna á íslenskum málvísindum.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/F115AAEF4B29E28A6F6704CD46E0C067161AD1F49DFADDAD0BA3FCD5317BF927_308x200.jpg)
Oddafélagið kynnir tillögu að nýrri höfuðkirkju Rangæinga
Félag um endurreisn Odda á Rangárvöllum hefur kynnt hugmynd að útliti nýrrar höfuðkirkju Rangæinga ásamt Sæmundarstofu sem yrði fjölnota menningarhús með rými fyrir allt að fjögurhundruð manna tónleika.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/C0AD29249674DD2AAA1934FD9C2F37C4A2E82879FF1352AC0836168653F3B515_308x200.jpg)
Fékk dulúðugan Erlend í Unuhúsi á heilann
Nafn Erlends í Unuhúsi þekkja margir en maðurinn sjálfur er minna þekktur. Þessa dagana getur fólk fengið rækilega innsýn inn í líf hans með útvarpsþáttunum Litli rauði trékassinn, sýningu um samband hans við Halldór Laxness á Gljúfrasteini og sögugöngu sem verður farin um Reykjavík 31. maí. Allt þrennt er afrakstur rannsóknar Sunnevu Kristínar sem fékk Erlend á heilann síðasta vor.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/0BE1255EA367F130168E015226561717AE9AAE75583D6BDFE01ECC2AA6F915E4_308x200.jpg)
Kennarinn á Sjónarhóli
Flestir vita eflaust að lykillinn að því að líða vel er sá að líkami og sál gangi í takt. Bæði fyrirbærin hlúa hvort að öðru og næra. Stundum koma upp aðstæður sem höggva í þessi fyrirbæri og skilja eftir sár og sorg.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/B188D7E627E88D332D6277CF127879D6E890351F2BA01110715FB2A5F35B6AA2_308x200.jpg)
Vaknar klukkan fimm á hverjum morgni til að sinna ástríðunni
Hinn pólski Jacek Godek hefur unnið ötullega að þýðingum úr íslensku yfir í pólsku í meira en fimmtíu ár. Ferill Jaceks í þýðingum hófst á unglingsaldri þegar hann fluttist hingað vegna starfa föður hans fyrir pólska sendiráðið.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/BBBAC55C81D82E980ED76B3461B2E4DF0FB7F62C076C827959DE687C26ADF7D6_308x200.jpg)
Féllust í faðma þegar ráðherra fól þeim lykilinn að Eddu
Hús íslenskunnar var vígt síðdegis við hátíðlega athöfn. Lilja Alfreðsdóttir, mennta- og viðskiptaráðherra, greindi gestum frá því að nýja húsið hefði hlotið nafnið Edda. Nafnið var valið úr hópi 1580 tillagna í sérstakri nafnasamkeppni. Sex ára stúlka sem ber sama nafn og nýja húsið er hæstánægð með valið.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/0D2461C243E3D6624B1ED10530EFC91E6B303C30A023B204EB765D5333554106_308x200.jpg)
Hús íslenskunnar heitir Edda
Hús íslenskunnar, nýtt húsnæði Stofnunar Árna Magnússonar í íslenskum fræðum og Háskóla Íslands, hefur fengið nafnið Edda. Nafnið var afhjúpað við hátíðlega athöfn í dag. Alls bárust rúmlega þrjú þúsund tillögur í nafnasamkeppni um húsið sem hefur verið í byggingu frá 2019.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/A8D8D2F374B7B009E775C4C3153BE7209686C30FA23AA1D6EC3655D8B5CF3EC1_308x200.jpg)
Þjóðinni muni þykja mjög vænt um nafnið
Hús íslenskunnar verður vígt í dag og nafn þess, sem mikil leynd hvílir yfir, opinberað. Menningarráðherra segir daginn marka tímamót fyrir íslenska tungu. Þá séu fleiri handrit á heimleið frá Danmörku sem sýnd verða í húsinu strax á næsta ári.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/254278DB68C5E4C15FC2F397F1EBFF200476D0408A5C078F5B072965635B002A_308x200.jpg)
Sviptir hulunni af elstu ljósmynd Íslandssögunnar
Í Íslandi í dag var greint frá fundi á elstu varðveittu ljósmyndum sem teknar hafa verið á Íslandi. Myndirnar eru teknar nokkrum vikum áður en myndin sem áður var sögð sú elsta var tekin, vorið 1845. Guðmundur J. Guðmundsson fann ljósmyndirnar í austurrísku tímariti eftir umfangsmikið grúsk, en ekki í góðum gæðum, og það vantar þar ljósmynd sem önnur mynd skyggir á.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/1CB7D29FF652F2E3079604C3ACAAA3A577DAD43A0486F8CA0BDF68A433A594A3_308x200.jpg)
Varar við breytingum á bókum: „Ef við ætlum að leyfa þetta, hvar endar það?“
Rúnar Helgi Vignisson rithöfundur og ritlistarkennari við Háskóla Íslands geldur varhug við því að krukkað sé í textum bóka eins og gert hefur verið í tilviki Roald Dahl barnabókahöfundar, en þar hefur verið greint frá víðtækum breytingum á texta í nýjum útgáfum bóka hans í Bretlandi. Rætt er við Rúnar og farið yfir málið í Íslandi í dag hér að ofan.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/44DAA55491C11813C9D56126C2D5F999D1E14E120B0483B494EB72F7A2E822EA_308x200.jpg)
Uppruni Íslendinga sé flóknari en áður var talið
Prófessor hjá stofnun Árna Magnússonar segir uppruna Íslendinga flóknari en áður hefur verið talið. Við skoðun heimilda þurfi að hafa í huga að um sé að ræða minningar fólks á tólftu og þrettándu öld, sem jafnvel hafði einhverra hagsmuna að gæta. Ólíklegt sé að allir hafi komið frá norrænum konungum.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/A3A8BD189CF6490A1C7BDB66589A9B805BC5B41907658230D828DF89F7902F02_308x200.jpg)
Innrás er orð síðasta árs hjá Árnastofnun
Innrás er orð ársins 2022 hjá Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum. Lesendur Rúv völdu þriðju vaktina hins vegar orð ársins.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/17FA1ED1DDF3E49C3B777490A291844C550FB291EADDEFC3D0CD064AC3EE0FE9_308x200.jpg)
Forsætisráðherra hafði Arnald á lokametrunum
Vísir birtir hér lokauppgjör bóksölu nýliðins árs. Bókalistinn, sem byggir á sölutölum helstu bóksölustaða landsins, sýnir hvaða bækur það eru sem einkum höfða til bókaþjóðarinnar.
![Fréttamynd](https://www.visir.is/i/26EC436C01BF0D088EC2F5A30E2FC844BD645D28BA49B7188BF15DEB6FAC47C6_308x200.jpg)
Síðasti Bóksölulistinn fyrir jól
Nú æsast heldur betur leikar í bóksölunni. Hér getur að líta síðasta Bóksölulistann sem birtist fyrir þessi jólin en jólabókaflóðið er nú að nálgast hápunkt sinn. Að mati sérfræðings Vísis í bóksölu, Bryndísar Loftsdóttur hjá Félagi íslenskra bókaútgefenda, liggur fyrir að hinn svokallaði Svarti foli þetta árið, sá sem kemur helst á óvart, er sjálfur forsætisráðherra þjóðarinnar, Katrín Jakobsdóttir.