Freyja „í skýjunum“ yfir dómi Hæstaréttar

Freyja Haraldsdóttir, doktorsnemi og fyrrverandi varaþingmaður, segist hæstánægð með dóm Hæstaréttar, sem í morgun dæmdi henni í vil í máli hennar gegn Barnaverndarstofu. Í dómi Hæstaréttar var m.a. litið til þess að tilhögun mats á hæfni einstaklings til þess verða fósturforeldri væri um margt óljós.

Freyja sendi Barnaverndarstofu umsókn um að taka barn í fóstur en var synjað um að sitja matsnámskeið sem umsóknaraðilum er gert að taka. Héraðsdómur hafnaði í fyrrasumar kröfu Freyju um að fella ákvörðunina úr gildi en Landsréttur sneri dómi héraðsdóms við í mars. Hæstiréttur komst að sömu niðurstöðu í morgun.

„Ég er náttúrulega bara í skýjunum yfir þessari niðurstöðu. Þetta er niðurstaðan sem við erum búin að bíða eftir lengi og hún er mikilvæg fyrir fatlað fólk almennt, sérstaklega þegar kemur að réttinum til réttlátrar málsmeðferðar,“ segir Freyja í samtali við fréttastofu.

Nú haldi matsferlið áfram.

„Ég fer á námskeiðið hjá Barnaverndarstofu sem er ætlað fólki sem hefur sótt um að gerast fósturforeldrar og hefur fengið jákvæða umsögn eins og ég fékk. Þá heldur þetta eðlilega ferli, sem hefði átt að halda áfram fyrir fjórum árum síðan, áfram núna.“

Hvenær heldurðu að þú getir séð fram á það, hvort að draumur þinn um að gerast fósturforeldri verði að veruleika?

„Það er kannski erfitt að segja hvað það taki langan tíma og er misjafnt í tilviki allra en fyrsta skrefið er að fara á námskeiðið og fá endanlegt mat. En ég bind vonir við að það verði fyrr en síðar.“

Tilhögun hæfnismatsins um margt óljós

Dómur Hæstaréttar í málinu var birtur á vef dómstólanna klukkan tíu í morgun. Þar er rakið að Freyja hafi byggt kröfu sína fyrst og fremst á því að Barnaverndarstofa hafi ekki rannsakað málið nægilega áður en tekin var ákvörðun um að synja umsókn hennar. Umsókninni hefði verið synjað á grundvelli ætlaðrar vanhæfni hennar án þess að gefa henni áður færi á að sækja námskeið.

Litið var fyrst til þess við úrlausn málsins að tilhögun mats á hæfni einstaklings til þess að fullnægja kröfum sem gerðar eru til fósturforeldris samkvæmt reglugerð væri ekki skýr. Í reglugerðinni væru ekki sett skilyrði fyrir því að umsækjandi sæki námskeið að fenginni jákvæðri umsögn barnaverndarnefndar en umsækjanda beri að sækja umrætt námskeið áður en leyfi er veitt.

Enn fremur hafi sú niðurstaða að gefa hefði átt Freyju kost á að fara á umrætt námskeið, áður en ákvörðun var tekin um umsókn hennar, stuðning í grein í handbók Barnaverndarstofu.

Þá kæmi fram á heimasíðu Barnaverndarstofu á þeim tíma sem hér um ræðir, þar sem námskeiðið var kynnt, að skilyrði til þátttöku á námskeiðinu væri að umsækjandi hefði samþykki barnaverndarnefndar í heimilisumdæminu sem fósturforeldri.

Í máli Freyju hefði átt að líta sérstaklega til þess markmiðs laga um fatlaða, sem stoð eiga í stjórnarskrá, að Freyju yrðu skapaðar „sem sambærilegastar aðstæður og ófötluðum einstaklingum án þess þó að raska þeim grundvallarhagsmunum barns að það sem því er fyrir bestu sé ávallt í fyrirrúmi.“

Ákvörðun Barnaverndarstofu um að synja Freyju um leyfi til að gerast fósturforeldri á þessu stigi málsins, án þess að gefa henni áður kost á að sækja umrætt námskeið, væri þannig í andstöðu við rannsóknarreglu stjórnsýslulaga. Niðurstaða hins áfrýjaða dóms var því staðfest.

Allur gjafsóknarkostnaður Freyju greiðist úr ríkissjóði, þar með talinn málflutningsþóknun lögmanns hennar, ein og hálf milljón króna.