Telur bændur hafa rekið fé á hálendið allt frá landnámi

Í þættinum Um land allt á Stöð 2 er fylgst með fjallmönnum Land- og Holtamanna í smalamennsku í síðari hluta septembermánaðar í haust.

-Þannig að þið eruð að gera það sama og kannski fyrstu íbúar landsins gerðu?

„Já, það erum við að gera. Allavega svo lengi sem sögur eru skráðar, þá hefur þessi afréttur verið notaður svona; upprekstur af þessum bæjum í þessum sveitum,“ svarar fjallkóngurinn.

„Öll sveitin verður bara svona ein fjölskylda,“ svarar Anna Björg Stefánsdóttir, bóndi í Hrólfsstaðahelli, spurð um stemmninguna. Með henni eru bæði börn og barnabörn, sem fá frí úr skólanum til að koma á fjall.

„Þetta er bara sterk hefð,“ segir hún.

Og rétt eins og hjá kynslóðum fyrri alda eru það hesturinn og hundurinn sem gagnast manninum best til að leita uppi sauðféð og smala því aftur til byggða. Talstöðin kemur sér þó vel í seinni tíð.

Afrétturinn að Fjallabaki er rómaður fyrir stórbrotið landslag og náttúrufegurð. Þeir Bragi Guðmundsson í Flagbjarnarholti og Rökkvi Hljómur Kristjánsson á Hólum á Rangárvöllum eiga erfitt með að gera upp við sig hvaða hluti hans sé fallegastur.

„Ég held að hann sé bara allur fallegur. Hann er náttúrulega ofboðslega fallegur í Jökulgili, inn af Landmannalaugum,“ svarar Bragi.

„Ég held að þetta sé nú eins og að spyrja hver sé fallegasti hlutinn af konunni þinni, Bragi. Þú gerir ekkert upp á milli,“ segir Rökkvi en Bragi lætur ekki teyma sig lengra út í þá umræðu.

Gamli gangnamannakofinn við Landmannahelli er talinn frá árinu 1907 og friðlýstur sem fornminjar. Áður fyrr tjölduðu gangnamenn fyrir framan hinn eiginlega Landmannahelli, sem var nýttur sem skjól fyrir hesta þótt fyrir hafi komið að menn hafi einnig sofið í hellinum.

Það gengur á ýmsu í fjárleitunum þetta haustið. Þannig biðja sjónvarpsmenn Stöðvar 2 tvær konur, sem eru að reka kindahóp, að fara af hestbaki og koma í viðtal.

Meðan fréttamaðurinn er að stilla þeim Silju frá Noregi og Monicu frá Sviss upp fyrir viðtalið rjúka þær skyndilega í burtu. Truflunin verður til þess að þær missa augnablik sjónar af kindunum, sem nýta tækifærið og taka á rás til baka.

Hægt er að sjá þáttinn í heild sinni á Maraþoni Stöðvar 2. Hér má sjá sjö mínútna myndskeið: