Ekki hægt að ræða fundinn vegna almannahagsmuna

Þórhildur Sunna Ævarsdóttir þingmaður Pírata hóf sérstaka umræðu um Samherjamálið á Alþingi í morgun með því að vísa til orða Drago Kos, yfirmanns vinnuhóps OECD gegn mútum, sem sagði í viðtali við fréttastofu í sumar það nánast vera vandræðalegt fyrir Ísland að yfirvöld í Namibíu dragi vagninn í rannsókn á Samherjamálinu. 

Jón Gunnarsson dómsmálaráðherra sagði ekki rétt að ræða þetta mál á Alþingi.

„Þótt einhver pólitískur vinnuhópur í OECD eða pólitískir andstæðingar hér á þingi telji eitthvað vandræðalegt er ekki þar með sagt að svo sé. Eina sem mér finnst vandræðalegt er að þingmenn vilji ræða rannsókn einstaks sakamáls á Alþingi Íslendinga og kröfu um að stjórnvöld grípi inn í.“

Eyjólfur Ármansson, þingmaður Flokks fólksins, gerði athugasemd við orð ráðherrans um að vinnuhópur OECD gegn mútum sé pólitískur.

„Ég hef nú tekið sjálfur þátt í starfi OECD vegna aðgerða gegn peningaþvætti og ég get fullyrt það við hæstvirtan ráðherra og þingheim að þar eru gæði og vinnubrögð af hæsta standard sem til er. Og OECD er ein öflugasta stofnun hvað varðar gæði stjórnsýslu og vinnubrögð sem til er í heiminum,“ sagði Eyjólfur.

Jón var jafnframt spurður út í fund sem Brynjar Níeslsson, aðstoðarmaður hans, sat með namibískri sendinefnd um Samherjamálið, í sumar.

Dugi ekki að hringja bjöllunni samdægurs

Namibísku embættismennirnir voru staddir hér á landi til þess að hitta íslenska rannsakendur á Samherjamálinu svokallaða. Þeir funduðu meðal annars með Ólafi Þór Haukssyni héraðssaksóknara. Nokkuð hefur verið fjallað um fundinn en erfiðlega hefur gengið að fá upplýsingar um hvað var rætt á þessum fundi. Brynjar hefur áður sagt að lítill fyrirvari hafi verið á beiðni um fund með ráðherra.

Jón sagði beiðni um síðdegisfund hafa borist snemma morguns. Dagskráin hafi þá þegar verið þétt og hann hafi einfaldlega ekki komið fundinum við. Því hafi Brynjar setið fundinn. 

„Svo er það venja þegar menn telja sig vera í opinberum embættisgjörðum til annarra landa að þeir mæli sér mót á fyrir fram ákveðnum tíma en hringi hreinlega ekki bjöllunni eða banki á dyrnar í ráðuneytinu svona fyrirvaralaust. Þannig var það í þessu máli að fundarbeiðni barst að morgni um fund síðdegis sama dags af hálfu þessa namibíska fulltrúa sem hér var og ég gat ekki orðið við þeim fundi,“ sagði Jón.

Telur það frekar í þágu Namibíu að um fundinn gildi þagnargildi

Þá sagði Jón ekki hægt að upplýsa um efni hans á grundvelli almannahagsmuna.

„Hvað varðar umræðuefni fundarins verður það ekki upplýst og þá vísa ég til þeirra laga sem um þetta fjalla. Samkvæmt því er heimilt að takmarka aðgang almennings að gögnum þegar mikilvægir almannahagsmunir krefjast þess, enda hafi þau að geyma upplýsingar um samskipti við önnur ríki eða fjölþjóðastofnanir. Og þannig var það á þessum fundi að ég tel það vera frekar í þágu þess ríkis sem óskaði eftir fundinum að það gildi um hann ákveðið þagnargildi.“

Þingheimur hefur áður óskað eftir upplýsingum um efni fundarins og Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir, þingmaður Viðreisnar, hefur sent formlega fyrirspurn á ráðherra um málið. Henni hefur ekki verið svarað en þar er meðal annars spurt á hvaða forsendum Brynjar hafi ekki viljað tjá sig um fundinn.

Brynjar hefur áður sagt fundinn hafa verið óformlegan og því neitað að tjá sig um efni hans, sem hefur sætt mikilli gagnrýni frá stjórnarandstöðunni.

Hanna Katrín Friðriksson, þingmaður Viðreisnar, steig einnig í pontu undir dagskrárliðnum og sagði hina ótrúlegustu þögn ríkja um þætti málsins. Þar á meðal umræddan fund Brynjars með namibísku sendinefndinni.

„Það er ekkert óalgengt að ráðherrar, eins og annað fólk, séu uppteknir þegar óskað er eftir fundi með skömmum fyrirvara. En það er hins vegar sem betur fer ekki algengt að í kjölfarið hefjist atburðarás eins og sú sem fjölmiðlar lýstu í kjölfar þess að aðstoðarmaður ráðherra fundaði með sendinefnd ásamt lykilfólki úr ráðuneytinu,“ sagði Hanna Katrín.

Vonast eftir skýrari svörum

Þá vísaði hún einnig í fyrirspurn Þorbjargar Sigríðar Gunnlaugsdóttur, þingmanns Viðreisnar, til dómsmálaráðherra um fundinn, þar sem kallað var eftir nánari upplýsingum um hverjir hafi setið fundinn, hvaða mál hafi verið til umræðu og af hverju aðstoðarmaður hans hafi neitað að tjá sig um fundinn. Vonaðist Hanna Katrín eftir skýrari svörum við þeirri fyrirspurn en Jón hafði veitt í pontu í dag.

„Hér hefur hæstvirtur ráðherra lýst því yfir að það hafi verið gert vegna almannahagsmuna sem er býsna áhugavert. En við sjáum hvað setur vegna þess að við bíðum enn þá eftir skriflegu svari og vonandi verður það eitthvað ítarlegra.“