Konur hafi þurft að af­greiða átta­tíu vændis­kaup­endur á þremur dögum

Í skýrslu um kynferðisbrot sem birt var á vef ríkislögreglustjóra má sjá að tilkynningum um vændi fjölgaði verulega á milli ára, úr 29 brotum árið 2024 og í 69 brot á síðasta ári. Það gerir 138% aukningu og 245% aukningu ef miðað er við meðaltal síðustu þriggja ára.

Jenný Kristín Valberg, teymisstýra hjá Bjarkarhlíð segir aukninguna ekki koma á óvart því eftirspurn eftir vændi á Íslandi sé gríðarleg.

„Þær væru ekki að koma hingað nema því það er verið að kalla eftir þessari þjónustu. Þess vegna er gríðarlega mikilvægt að almenningur sé upplýstur um hvernig staðan er. Ábyrgðin þarf auðvitað að liggja hjá kaupandanum og það þarf að höfða til réttlætiskenndar almennings,“ sagði Jenný í viðtali í hádegisfréttum Bylgjunnar.

Mikilvægt að konurnar haldi peningnum

Konur sem selji vændi séu í gríðarlega viðkvæmri stöðu. 

„Því að þetta er auðvitað ekkert annað en kynferðislegt ofbeldi. Vændiskaup eru það því að þolandi hefur oftast ekkert um það að segja þegar eitthvað gerist þarna inni. Þótt þolandi reyni að setja ákveðnar reglur fyrirfram, við sjáum það, það er bara margoft brotið.“

Það séu aðrir aðilar sem sjái um að koma konunum til landsins, annist auglýsingar og hirði hluta tekna.

„Þess vegna er svo mikilvægt að þegar það eru aðgerðir þá sé peningurinn ekki tekinn af þeim. Því þá eru þær komnar í enn meiri skuld við sýna gerendur sem eru þá þeir sem stýra þeim.

Sláandi tölur um fjölda kaupenda

Konurnar séu þá í enn viðkvæmari stöðu að reyna að afla meiri tekna.

„Hversu marga kaupendur þolendur þarf að afgreiða á sólarhring eru óhugnanlegar,“ bætir Jenný við.

Hvaða tölur erum við að tala um í því samhengi?“

„Við höfum komið að málum þar sem einstaklingur hefur á þremur sólarhringum afgreitt 80 kaupendur.“

Þá sé erfitt fyrir konurnar að stíga fram og tilkynna lögreglu um sína stöðu.

„Við höfum oft séð að konur í þessari stöðu hafi líka þurft að afla tekna á fleiri vegu, til dæmis með þjófnaði. Þá eru þær fengnar til að fá aðrar konur inn í þessa starfsemi og þá eru þær orðnar brotlegar sjálfar.“

Hrósar lögreglu 

Það geri það að verkum að traust gagnvart yfirvöldum sé lítið. Hún segir lögregluna gera eins vel og hún geti. 

„Til að geta óskað eftir hjálp þarftu að geta treyst ferlinu og það er svo langur vegur að ná þessu trausti. Þess vegna er svo mikilvægt að ef þær vilja aðstoð að það sé hægt að tryggja þeim einhvers konar húsnæði þar sem öryggi þeirra er tryggt á meðan þær eru þar. Við höfum ekkert þannig húsnæði í dag, það er ekkert athvarf fyrir mansalsþolendur á Íslandi,“ segir Jenný og bætir við að þessi þjónusta sé nauðsynleg til að stoppa áfallasögu kvennanna.

Lögreglan geri þó eins vel og hún mögulega getur.

„Þau eru að vakta þessar sölusíður, fara á vettvang og í aðgerðir. Þau hafa kallað okkur til og við fengið tækifæri að tala við þolendurna. Við erum þakklát fyrir það. Þessir þolendur eiga erfitt með að vera í samvinnu við lögregluna  því þær óttast afleiðingarnar.“

Betra ef menn fái dóma og séu nafngreindir

Þá sé það mýta að kaupendur vændis séu mest erlendir ferðamenn.

„Þetta er jafnmikið Íslendingar eins og erlendir karlmenn. Þetta er bara venjulegt fólk sem við erum að mæta í okkar daglegu lífi. Þetta eru fjölskyldufeður sem eru á leiðinni til og frá vinnu. Það er gríðarleg eftirspurn og þess vegna er svona mikið framboð.“

Hún vill sjá breytingu hjá stjórnvöldum.

„Það er miklu betra ef við ætlum að reyna að koma í veg fyrir að þetta haldi áfram að vaxa með þessum hætti, að menn fái dóma og séu nafngreindir. Þá myndu margir jafnvel hugsa sig tvisvar um í staðinn fyrir að líta á þetta sem afþreyingu hreinlega. Að vera að brjóta á öðru fólki.“