Frost í kolefnisföngun í Svíþjóð Kjartan Kjartansson skrifar 16. mars 2026 08:33 Orkuverið í Linköping er á meðal fyrirtækja í Svíþjóð sem rannsakaði leiðir til kolefnisföngunar. Nú hafa þau áform verið lögð á ís í bili. Vísir/Getty Hætt hefur verið við eða hlé gert á rúmum helmingi af stærstu kolefnisföngunarverkefnum sem áformuð voru í Svíþjóð. Stefna sænskra stjórnvalda um kolefnishlutleysi á næstu tuttugu árum byggir að hluta til á að kolefni verði fangað í auknum mæli. Úttekt sænska ríkisútvarpsins leiðir í ljós að ellefu af tuttugu kolefnisföngunarverkefnum sem áform voru um þar í landi hafi ýmist verið stöðvuð eða þau sett á ís. Sem dæmi er nefnt raforkuver Linköping-borgar sem er einn stærsti losandi gróðurhúsalofttegunda sem valda loftslagsbreytingum í Svíþjóð. Þar hefur hlé verið gert á kolefnisföngunarverkefni sem var í þróun í mörg ár. „Við erum ekki á þeim stað þar sem við tökum núna ákvarðanir um fjárfestingar þar sem allt er gull og grænir skógar eftir þessa greiningu,“ segir Charlotte Billgren, yfirmaður sjálfbærni hjá Tekniska Verken sem rekur orkuverið. Loftslagssérfræðingur við háskólann í Linköping segir sænska ríkisfjölmiðlinum að þrátt fyrir að Svíþjóð stefni að kolefnishlutleysi fyrir árið 2045 þá hafi stjórnmálin ekki sent rétt skilaboð til iðnaðarins til þess að koma kolefnisfönguninni á koppinn. Kostnaðurinn er sagður of hár, flutningur sé erfiður og óvissa ríki um reglur Evrópusambandsins um viðskipti með kolefniseiningar. Fyrir fyrirtæki eins og orkuverið í Linköping er það of orkufrekt að reyna að framleiða svonefnt rafeldsneyti úr fönguðu kolefni. Of miklar vonir miðað við núverandi stefnu Ætli Svíar sér að ná kolefnishlutleysi á næstu tuttugu árum þurfa þeir að fanga og farga milljónum tonna af koltvísýringi á hverju ári. Loftslagsmarkmið Evrópusambandsins fyrir 2050 gerir einnig ráð fyrir að allt að hálfur milljarður tonna af koltvísýringi verðu bundinn. „Fólk bindur gríðarlega miklar vonir við þessa tækni. Sú von er algerlega óraunsæ við núverandi stefnu. Ef þetta á að verða að veruleika verður að þróa stefnuna verulega,“ segir Mathias Fridahl, loftslagsvísindamaður við Háskólann í Linköping. Kolefnisföngun er nauðsynlegur hluti af tilraunum manna til þess að koma í veg fyrir enn frekari hlýnun loftslags á jörðinni, sérstaklega í iðnaði þar sem erfitt er að koma í veg fyrir losun kolefnis. Vegna þess að koltvísýringur safnast upp í lofthjúpi jarðar í fleiri aldir og jafnvel árþúsund þurfa menn einnig að reiða sig á kolefnisföngun og förgun ef skotið verður vel yfir markið í losun og hlýnun fer umfram þau mörk sem menn hafa ákveðið að þeir treysti sér að lifa með. Loftslagsmál Tækni Svíþjóð Mest lesið Strandaglópar á Tenerife eftir að hafa verið meinaður aðgangur að flugi Innlent Kollegar furðu lostnir og gagnrýna uppsögn Ragnars Innlent Ragnari Frey sagt upp störfum á Landspítala Innlent Flæddi út um leka lögn á meðan fólk flúði vegna vatnsskorts Innlent „Ketamín-drottningin“ í fimmtán ára fangelsi Erlent Krefst þess að Íranir uppfylli „hið raunverulega samkomulag“ Erlent Þriðja flugbrautin í Keflavík „rosalega dýr framkvæmd“ Innlent Fundaði með Trump eftir harða gagnrýni á NATO Erlent Líbanon verið hluti af samkomulaginu og Trump þurfi að velja Erlent „Við eigum að hækka verðið á sykri“ Innlent Fleiri fréttir Fundaði með Trump eftir harða gagnrýni á NATO Krefst þess að Íranir uppfylli „hið raunverulega samkomulag“ Líbanon verið hluti af samkomulaginu og Trump þurfi að velja „Ketamín-drottningin“ í fimmtán ára fangelsi Samstaða um að Beinir verði lögmaður Færeyja Hormússund sagt lokað á ný Rex Heuermann játar að hafa myrt átta konur Gagnrýna tvískinnung Vance í Ungverjalandi Réðust fyrirvaralaust á miðborg Beirút Bauð Pútín að vera „músin“ hans Almenn ánægja með vopnahléið og vonir um endalok átaka Bein útsending: Artemis II á leiðinni heim Vance sakar ESB um kosningaafskipti á kosningafundi með Orbán Bandaríkin og Íran komist að samkomulagi um vopnahlé Hótar að útrýma írönsku þjóðinni Leikskólabarn lést eftir að það var kramið í koju Hvað er „sveitó“?: Spænskir stjórnmálaleiðtogar deila um Guernica Artemis II er á heimleið JD Vance heimsækir Orban fyrir kosningarnar um helgina Íranska þjóðin vöruð við því að nota lestar landsins í dag Íranska þjóðin fagni sprengjuregni Tillögum að vopnahléssamkomulagi komið til stríðandi fylkinga Tveir létust í snjóflóði í Hemsedal Fjær að heiman en nokkur maður frá upphafi Orbán sakaður um sprengjutilræði Yfirmaður leyniþjónustunnar felldur Féll fyrir borð í Norðursjó í ofsaveðri Flugliðinn nú „alvarlega særður“ Kanna skothvelli við Hvíta húsið Upplausn í Borgaraflokknum og formaðurinn sakaður um alræði Sjá meira
Úttekt sænska ríkisútvarpsins leiðir í ljós að ellefu af tuttugu kolefnisföngunarverkefnum sem áform voru um þar í landi hafi ýmist verið stöðvuð eða þau sett á ís. Sem dæmi er nefnt raforkuver Linköping-borgar sem er einn stærsti losandi gróðurhúsalofttegunda sem valda loftslagsbreytingum í Svíþjóð. Þar hefur hlé verið gert á kolefnisföngunarverkefni sem var í þróun í mörg ár. „Við erum ekki á þeim stað þar sem við tökum núna ákvarðanir um fjárfestingar þar sem allt er gull og grænir skógar eftir þessa greiningu,“ segir Charlotte Billgren, yfirmaður sjálfbærni hjá Tekniska Verken sem rekur orkuverið. Loftslagssérfræðingur við háskólann í Linköping segir sænska ríkisfjölmiðlinum að þrátt fyrir að Svíþjóð stefni að kolefnishlutleysi fyrir árið 2045 þá hafi stjórnmálin ekki sent rétt skilaboð til iðnaðarins til þess að koma kolefnisfönguninni á koppinn. Kostnaðurinn er sagður of hár, flutningur sé erfiður og óvissa ríki um reglur Evrópusambandsins um viðskipti með kolefniseiningar. Fyrir fyrirtæki eins og orkuverið í Linköping er það of orkufrekt að reyna að framleiða svonefnt rafeldsneyti úr fönguðu kolefni. Of miklar vonir miðað við núverandi stefnu Ætli Svíar sér að ná kolefnishlutleysi á næstu tuttugu árum þurfa þeir að fanga og farga milljónum tonna af koltvísýringi á hverju ári. Loftslagsmarkmið Evrópusambandsins fyrir 2050 gerir einnig ráð fyrir að allt að hálfur milljarður tonna af koltvísýringi verðu bundinn. „Fólk bindur gríðarlega miklar vonir við þessa tækni. Sú von er algerlega óraunsæ við núverandi stefnu. Ef þetta á að verða að veruleika verður að þróa stefnuna verulega,“ segir Mathias Fridahl, loftslagsvísindamaður við Háskólann í Linköping. Kolefnisföngun er nauðsynlegur hluti af tilraunum manna til þess að koma í veg fyrir enn frekari hlýnun loftslags á jörðinni, sérstaklega í iðnaði þar sem erfitt er að koma í veg fyrir losun kolefnis. Vegna þess að koltvísýringur safnast upp í lofthjúpi jarðar í fleiri aldir og jafnvel árþúsund þurfa menn einnig að reiða sig á kolefnisföngun og förgun ef skotið verður vel yfir markið í losun og hlýnun fer umfram þau mörk sem menn hafa ákveðið að þeir treysti sér að lifa með.
Loftslagsmál Tækni Svíþjóð Mest lesið Strandaglópar á Tenerife eftir að hafa verið meinaður aðgangur að flugi Innlent Kollegar furðu lostnir og gagnrýna uppsögn Ragnars Innlent Ragnari Frey sagt upp störfum á Landspítala Innlent Flæddi út um leka lögn á meðan fólk flúði vegna vatnsskorts Innlent „Ketamín-drottningin“ í fimmtán ára fangelsi Erlent Krefst þess að Íranir uppfylli „hið raunverulega samkomulag“ Erlent Þriðja flugbrautin í Keflavík „rosalega dýr framkvæmd“ Innlent Fundaði með Trump eftir harða gagnrýni á NATO Erlent Líbanon verið hluti af samkomulaginu og Trump þurfi að velja Erlent „Við eigum að hækka verðið á sykri“ Innlent Fleiri fréttir Fundaði með Trump eftir harða gagnrýni á NATO Krefst þess að Íranir uppfylli „hið raunverulega samkomulag“ Líbanon verið hluti af samkomulaginu og Trump þurfi að velja „Ketamín-drottningin“ í fimmtán ára fangelsi Samstaða um að Beinir verði lögmaður Færeyja Hormússund sagt lokað á ný Rex Heuermann játar að hafa myrt átta konur Gagnrýna tvískinnung Vance í Ungverjalandi Réðust fyrirvaralaust á miðborg Beirút Bauð Pútín að vera „músin“ hans Almenn ánægja með vopnahléið og vonir um endalok átaka Bein útsending: Artemis II á leiðinni heim Vance sakar ESB um kosningaafskipti á kosningafundi með Orbán Bandaríkin og Íran komist að samkomulagi um vopnahlé Hótar að útrýma írönsku þjóðinni Leikskólabarn lést eftir að það var kramið í koju Hvað er „sveitó“?: Spænskir stjórnmálaleiðtogar deila um Guernica Artemis II er á heimleið JD Vance heimsækir Orban fyrir kosningarnar um helgina Íranska þjóðin vöruð við því að nota lestar landsins í dag Íranska þjóðin fagni sprengjuregni Tillögum að vopnahléssamkomulagi komið til stríðandi fylkinga Tveir létust í snjóflóði í Hemsedal Fjær að heiman en nokkur maður frá upphafi Orbán sakaður um sprengjutilræði Yfirmaður leyniþjónustunnar felldur Féll fyrir borð í Norðursjó í ofsaveðri Flugliðinn nú „alvarlega særður“ Kanna skothvelli við Hvíta húsið Upplausn í Borgaraflokknum og formaðurinn sakaður um alræði Sjá meira