Fólk með kynlífsvanda fær ekki þá hjálp sem það þarf Aldís Þorbjörg Ólafsdóttir skrifar 22. mars 2026 19:02 Aldís Þorbjörg Ólafsdóttir er sálfræðingur frá Háskóla Íslands og para- og kynlífsráðgjafi frá Michigan Háskóla. Getty/Vísir Það er sárt að sitja á móti manneskju sem hefur beðið í hálft ár eftir tíma hjá mér og heyra að hún hefur hvergi getað fengið aðstoð með kynlífsvanda. Það er vont að vita að fólk á erfitt með að nálgast faglega hjálp með sinn vanda og að það þurfi jafnvel að leita á marga staði. Sum eru farin að finna fyrir vonleysi, kvíða og depurð vegna þess að ekki hefur gengið að vinna með vandann. Þau sem hafa upplifað mikla skömm út af sínum kynlífsvanda eru jafnvel farin að einangra sig og finna fyrir lífsleiða eða sjálfsvígshugsunum. Fólk á öllum aldri leitar til mín með risvanda, örvunarvanda, skort á kynlöngun, fullnægingarvanda eða sársauka við samfarir. Svo eru pör sem hafa átt í erfiðleikum með nánd og kynlíf í svo mörg ár að þau muna varla hvernig þetta var áður Kynlífsvandi er mun algengari en fólk gerir sér grein fyrir. Talið er að allt að 40% kvenna og 30% karla séu með a.m.k. einn kynlífsvanda. Það er einnig algengt, sérstaklega meðal kvenna og leghafa, að fleiri en einn vandi greinist á sama tíma. Sum fá aldrei aðstoð við sínum vanda. Sum leita á milli lækna og kynlífsráðgjafa en fá aldrei heildstæða þjónustu. Sjá alla pistla Aldísar hér. Þrátt fyrir algengi og alvarleika kynlífsvanda finnst mér umræðan oft vera á þann veg að þetta sé lúxusvandi. Þá er gefið í skyn að þessi vandi sé ekki eins alvarlegur og einhver annar vandi. Við erum komin svo skammt á veg í að geta talað um þessa hluti án þess að umræðan verði vandræðaleg eða snúist upp í grín. Við erum fjörutíu árum á eftir norðurlöndunum Það eru 40 ár síðan umræður áttu sér stað á danska þinginu um skort á meðferð fyrir fólk með kynlífsvanda. Í kjölfar þess var stofnuð sérstök klíník sem hefur tekið á móti fólki, greint vanda og veitt meðferð. Samskonar klíníkur, eða starfsstöðvar, má einnig finna í Osló og Stokkhólmi. Þar starfa þverfagleg teymi á sviði kynheilbrigðis og þangað leita einstaklingar með kynlífsvanda og fá skoðun hjá lækni, sjúkraþjálfara og viðtöl við kynfræðing eða kynlífsráðgjafa eftir því hver vandinn er. Við erum langt á eftir nágrannaþjóðum okkar sem við viljum bera okkur saman við. Það er kominn tími til þess að sú meðferð og þjónusta sem við veitum fólki með kynlífsvanda verði endurskoðuð. Á Íslandi starfar stór hópur sérfræðinga á þessu sviði en það þarf að tryggja aukna teymisvinnu, helst undir einu þaki. Með því væri hægt að tryggja bestu mögulegu meðferð. Ég skora á stjórnvöld og þá sérstaklega heilbrigðisráðherra að bæta þjónustuna á Íslandi fyrir fólk með kynlífsvanda. Einnig vona ég að fleiri taki þátt í því að berjast fyrir bættri þjónustu fyrir öll. Ég á mér þann draum að hér á Íslandi verði opnuð starfsstöð þar sem þverfagleg þjónusta er veitt og meðferð við kynlífsvanda bætt til muna. Þessi pistill er sá síðasti í röð pistla sem ég skrifa fyrir Vísi. Það hefur verið einstaklega gaman að fá að deila mínum skrifum með ykkur og heyra í þeim sem hafa skrifað mér. Hópurinn sem tekst á við vanda á þessu sviði er stór en ég vona að það hafi skilað sér skýrt til ykkar að þið eruð ekki ein! Gangi ykkur vel <3 Kynlíf Kynlífið með Aldísi Mest lesið Opnar sig um andlát kærastans eftir skotárás í New York Lífið Láta lægð í kvikmyndaiðnaði ekki stöðva sig og opna nýtt stúdíó Lífið Opnar sig um kvíða og þunglyndi Lífið „Það var ekkert sem greip mig þegar pabbi minn fór í fangelsi“ Lífið Alex fetaði í fótspor Bó á dánardegi hans Lífið Pétur Jóhann bregður á leik vegna nýrrar bókar Jóns Ársæls Lífið Þetta reddast undir áhrifavaldi Íslands Lífið Saumaði föt úr gardínum fyrir ballið Lífið Fréttatía vikunnar: Kvika, Kristján og Krakkamín Lífið Krummi kveður pabba sinn Lífið Fleiri fréttir Krakkatía vikunnar: LEGO, lakkrís og kubbalaga saur Alex fetaði í fótspor Bó á dánardegi hans Opnar sig um kvíða og þunglyndi Láta lægð í kvikmyndaiðnaði ekki stöðva sig og opna nýtt stúdíó Pétur Jóhann bregður á leik vegna nýrrar bókar Jóns Ársæls „Það var ekkert sem greip mig þegar pabbi minn fór í fangelsi“ Þetta reddast undir áhrifavaldi Íslands Saumaði föt úr gardínum fyrir ballið Fréttatía vikunnar: Kvika, Kristján og Krakkamín Yngsta systkinið fjögurra ára og það elsta fimmtíu og fimm Vilja fá fólk út í sumar með nýjum leik Með líkamsræktaraðstöðu heima í stofu og var að klára bílskúrinn Þau syngja Þjóðhátíðarlagið í ár Útför Björgvins opin almenningi Báru fram kokteila í vatnsbyssum, páskaeggjum og kransakökum Einvígi aldarinnar endurtekið Svona er dagskrá Barnamenningarhátíðar í ár „Það er verið að kalla hana n-orðinu“ Fjölbreyttur hópur í dómnefnd Ungfrúar Íslands Fengið sinn skerf af áföllum í lífinu Krummi kveður pabba sinn Leikaraliðið í Leitinni að Gollri fullskipað: Jamie Dornan verður Aragorn Oddvitaáskorunin: Myndi vilja vera „sérfræðingur að sunnan“ Rákust á Mamdani yfir morgunbollanum Þetta er áratugurinn sem samtíminn saknar mest Hvað veistu um... Vetrarólympíuleika? Mætti í þáttinn til að vinna sér inn fyrir þurrkara Frumfluttu lag Barnamenningarhátíðarinnar fyrir káta krakka „Ég hef grátið því að ég var svo skotin í þér“ Uppeldið hjá ömmu og afa áhrifamest Sjá meira
Það er vont að vita að fólk á erfitt með að nálgast faglega hjálp með sinn vanda og að það þurfi jafnvel að leita á marga staði. Sum eru farin að finna fyrir vonleysi, kvíða og depurð vegna þess að ekki hefur gengið að vinna með vandann. Þau sem hafa upplifað mikla skömm út af sínum kynlífsvanda eru jafnvel farin að einangra sig og finna fyrir lífsleiða eða sjálfsvígshugsunum. Fólk á öllum aldri leitar til mín með risvanda, örvunarvanda, skort á kynlöngun, fullnægingarvanda eða sársauka við samfarir. Svo eru pör sem hafa átt í erfiðleikum með nánd og kynlíf í svo mörg ár að þau muna varla hvernig þetta var áður Kynlífsvandi er mun algengari en fólk gerir sér grein fyrir. Talið er að allt að 40% kvenna og 30% karla séu með a.m.k. einn kynlífsvanda. Það er einnig algengt, sérstaklega meðal kvenna og leghafa, að fleiri en einn vandi greinist á sama tíma. Sum fá aldrei aðstoð við sínum vanda. Sum leita á milli lækna og kynlífsráðgjafa en fá aldrei heildstæða þjónustu. Sjá alla pistla Aldísar hér. Þrátt fyrir algengi og alvarleika kynlífsvanda finnst mér umræðan oft vera á þann veg að þetta sé lúxusvandi. Þá er gefið í skyn að þessi vandi sé ekki eins alvarlegur og einhver annar vandi. Við erum komin svo skammt á veg í að geta talað um þessa hluti án þess að umræðan verði vandræðaleg eða snúist upp í grín. Við erum fjörutíu árum á eftir norðurlöndunum Það eru 40 ár síðan umræður áttu sér stað á danska þinginu um skort á meðferð fyrir fólk með kynlífsvanda. Í kjölfar þess var stofnuð sérstök klíník sem hefur tekið á móti fólki, greint vanda og veitt meðferð. Samskonar klíníkur, eða starfsstöðvar, má einnig finna í Osló og Stokkhólmi. Þar starfa þverfagleg teymi á sviði kynheilbrigðis og þangað leita einstaklingar með kynlífsvanda og fá skoðun hjá lækni, sjúkraþjálfara og viðtöl við kynfræðing eða kynlífsráðgjafa eftir því hver vandinn er. Við erum langt á eftir nágrannaþjóðum okkar sem við viljum bera okkur saman við. Það er kominn tími til þess að sú meðferð og þjónusta sem við veitum fólki með kynlífsvanda verði endurskoðuð. Á Íslandi starfar stór hópur sérfræðinga á þessu sviði en það þarf að tryggja aukna teymisvinnu, helst undir einu þaki. Með því væri hægt að tryggja bestu mögulegu meðferð. Ég skora á stjórnvöld og þá sérstaklega heilbrigðisráðherra að bæta þjónustuna á Íslandi fyrir fólk með kynlífsvanda. Einnig vona ég að fleiri taki þátt í því að berjast fyrir bættri þjónustu fyrir öll. Ég á mér þann draum að hér á Íslandi verði opnuð starfsstöð þar sem þverfagleg þjónusta er veitt og meðferð við kynlífsvanda bætt til muna. Þessi pistill er sá síðasti í röð pistla sem ég skrifa fyrir Vísi. Það hefur verið einstaklega gaman að fá að deila mínum skrifum með ykkur og heyra í þeim sem hafa skrifað mér. Hópurinn sem tekst á við vanda á þessu sviði er stór en ég vona að það hafi skilað sér skýrt til ykkar að þið eruð ekki ein! Gangi ykkur vel <3
Kynlíf Kynlífið með Aldísi Mest lesið Opnar sig um andlát kærastans eftir skotárás í New York Lífið Láta lægð í kvikmyndaiðnaði ekki stöðva sig og opna nýtt stúdíó Lífið Opnar sig um kvíða og þunglyndi Lífið „Það var ekkert sem greip mig þegar pabbi minn fór í fangelsi“ Lífið Alex fetaði í fótspor Bó á dánardegi hans Lífið Pétur Jóhann bregður á leik vegna nýrrar bókar Jóns Ársæls Lífið Þetta reddast undir áhrifavaldi Íslands Lífið Saumaði föt úr gardínum fyrir ballið Lífið Fréttatía vikunnar: Kvika, Kristján og Krakkamín Lífið Krummi kveður pabba sinn Lífið Fleiri fréttir Krakkatía vikunnar: LEGO, lakkrís og kubbalaga saur Alex fetaði í fótspor Bó á dánardegi hans Opnar sig um kvíða og þunglyndi Láta lægð í kvikmyndaiðnaði ekki stöðva sig og opna nýtt stúdíó Pétur Jóhann bregður á leik vegna nýrrar bókar Jóns Ársæls „Það var ekkert sem greip mig þegar pabbi minn fór í fangelsi“ Þetta reddast undir áhrifavaldi Íslands Saumaði föt úr gardínum fyrir ballið Fréttatía vikunnar: Kvika, Kristján og Krakkamín Yngsta systkinið fjögurra ára og það elsta fimmtíu og fimm Vilja fá fólk út í sumar með nýjum leik Með líkamsræktaraðstöðu heima í stofu og var að klára bílskúrinn Þau syngja Þjóðhátíðarlagið í ár Útför Björgvins opin almenningi Báru fram kokteila í vatnsbyssum, páskaeggjum og kransakökum Einvígi aldarinnar endurtekið Svona er dagskrá Barnamenningarhátíðar í ár „Það er verið að kalla hana n-orðinu“ Fjölbreyttur hópur í dómnefnd Ungfrúar Íslands Fengið sinn skerf af áföllum í lífinu Krummi kveður pabba sinn Leikaraliðið í Leitinni að Gollri fullskipað: Jamie Dornan verður Aragorn Oddvitaáskorunin: Myndi vilja vera „sérfræðingur að sunnan“ Rákust á Mamdani yfir morgunbollanum Þetta er áratugurinn sem samtíminn saknar mest Hvað veistu um... Vetrarólympíuleika? Mætti í þáttinn til að vinna sér inn fyrir þurrkara Frumfluttu lag Barnamenningarhátíðarinnar fyrir káta krakka „Ég hef grátið því að ég var svo skotin í þér“ Uppeldið hjá ömmu og afa áhrifamest Sjá meira