Segir furðu sæta að hagfræðingur telji námslán gjöf

Jakob Bjarnar skrifar 9. apríl 2026 10:35

Helgu Völu barst óvæntur liðsauki í umræðunni um námslán. Einar G. Harðarson furðar sig á gagnrýni hagfræðingsins Konráðs S. Guðjónssonar og segir af og frá að telja námslán gjöf, námslán eru fjárfesting þjóðar. vísir/vilhelm/aðsend

Einar G. Harðarson, sem er fyrrverandi stjórnarmaður í Lánasjóði íslenskra námsmanna (LÍN), furðar sig á umræðu sem hefur geysað að undanförnu um námslán á Íslandi. Einar segir námslán fjárfestingu, ekki gjöf til handa námsmönnum.

„Menntun er ekki kostnaður heldur fjárfesting. Þjóðir sem hafa náð bestum árangri efnahagslega eru ekki þær sem spara í menntakerfinu, heldur þær sem byggja markvisst upp þekkingu, hæfni og mannauð,“ segir Einar í grein sem hann birti á Vísi undir yfirskriftinni „Menntun Helgu Völu er fjárfesting – ekki gjöf“.

Umræðan með ólíkindum

Tilefni skrifa Einars eru skrif Konráðs S. Guðjónssonar, fyrrum efnahagsráðgjafi ríkisstjórnarinnar sem þakkaði fyrir námslánin, með virtum, sagði þær gjöf en ekki gjald. Konráð sagði að hann myndi aldrei kvarta undan námslánum – eins og lögmaðurinn Helga Vala Helgadóttir hafði gert.

Einar segir þessa umræðu með ólíkindum. „Ég er ekki aðdáandi Helgu Völu Helgadóttur, þvert á móti, en hún hefur engu að síður rétt fyrir sér í þessu lykilatriði: námslánakerfið er orðið mörgum námsmönnum þung byrði og er samfélagi okkar til skammar. Námslán eru ekki gjöf. Þau eru fjárfesting. Að halda öðru fram er skammsýni.“

Einar segir að auki það vekja sérstaka furðu að hagfræðingur haldi því fram að verið sé að „gefa“ námsmönnum fé. Það bendi til alvarlegs misskilnings á eðli menntunar í hagkerfi. Menntun sé ein arðbærasta fjárfesting sem samfélag getur ráðist í. Og þetta ætti hagfræðin að kenna.

Menntun lykill að farsæld samfélaga

„Einstaklingur sem menntar sig eykur framleiðni sína, skilar hærri tekjum og greiðir meiri skatta til samfélagsins til lengri tíma. Samfélagið fær þannig margfalt til baka það sem það leggur í menntun. Að leggja þungar skuldir á námsmenn er því ekki aðeins ósanngjarnt heldur einnig óskynsamlegt út frá einföldum hagfræðilegum rökum. Skuldsettir námsmenn þýðir veikari framtíð,“ segir Einar meðal annars.

Hann segir kjarna málsins einfaldan. Ef Ísland ætlar að halda stöðu sinni meðal fremstu þjóða þarf að hætta að líta á menntun sem útgjaldalið sem þurfi að halda niðri. „Í staðinn þarf að líta á hana sem lykil fjárfestingu í framtíð þjóðarinnar. Spurningin er því ekki hvort við höfum efni á að styðja betur við námsmenn. Spurningin er hvort við höfum efni á því að gera það ekki.“

Námslán Íslenska krónan

Mest lesið

Fleiri fréttir