Tveir bankar spá stýrivaxtahækkun þrátt fyrir kólnun hagkerfis

Berghildur Erla Bernharðsdóttir skrifar 13. maí 2026 13:10

Jón Bjarki Bentsson forstöðumaður Greiningar Íslandsbanka og Una Jónsdóttir aðalhagfræðingur Landsbankans en báðir bankarnir spá hækkun stýrivaxta á fundi Seðlabankans í næstu viku.

Bæði Landsbanki og Íslandsbanki spá 0,25 prósenta hækkun stýrivaxta í næstu viku. Verðbólguþróun og hækkandi verðbólguvæntingar munu vega þyngra en kólnun hagkerfisins. Aðalhagfræðingur Landsbankans segir ástæðan sé fyrst og fremst vegna hækkanna á eldsneyti. Lækkun á virðisaukaskatti hafi þó temprað aðeins verðhækkanir á því.

Gangi spár greiningardeildar Landsbankans og Greiningar Íslandsbanka eftir munu stýrivextir hækka úr 7,5 prósentum í 7,75 prósent á miðvikudaginn í næstu viku og verða þá á sama stað og fyrir ári. Í spá Íslandsbanka kemur fram að vextirnir geti jafnvel hækkað um 0,5 prósent. Ástæðan sé óhagstæð verðbólguþróun, lakari verðbólguhorfur og hækkun á verðbólguvæntingum sem muni vega þyngra en kólnun hagkerfisins.

Una Jónsdóttir, aðalhagfræðingur Landsbankans, er á svipuðum nótum.

„Verðbólga og sérstaklega verðbólguvæntingar hafa reynst mjög þrálátar. Það er auðvitað hægt að rekja þetta til olíuverðshækkana einna helst, sem að hafa smitað hingað heim. Þó að sem sagt ákvarðanir Seðlabankans hér hafi kannski ekki beint mikil áhrif á olíuverðshækkanir, þá getur það haft áhrif á verðbólguvæntingarnar,“ segir Una.

Aðgerðir hafi temprað verðbólgu en ekki nóg

Ríkisstjórnin lækkaði virðisaukaskatt á eldsneyti um mánaðamótin til að bregðast við verðhækkunum á olíu vegna stríðsátaka við Persaflóa. Una segir að það hafi haft nokkur áhrif en ekki nóg.

„Aðgerðirnar eru til þess að tempra aðeins verðbólguna, en hækkanirnar eru bara það miklar erlendis frá að það veldur verðbólguþrýstingi. Þannig að þó að það sé verið að grípa til einhverra aðgerða þá er það ekki nóg,“ segir Una.

Kólnandi hagkerfi

Verðbólga hjaðnaði lítillega í apríl. Una segir að verðbólgan hefði minnkað meira ef bensín og aðrar innfluttar vörur hefðu ekki hækkað um 0,62% frá síðasta fundi peningastefnunefndar Seðlabankans. Hún segir greinilegt að hagkerfið sé á niðurleið.

Kólnun hagkerfis

„Við sjáum að hagkerfið er að kólna. Það eru margir hagvísar sem benda í þá átt. Það hefur hægt mjög á kortaveltu og velta samkvæmt virðisaukaskattsskýrslum sýndi samdrátt á fyrstu mánuðum árs. Sjáum það að raunverð íbúða er að lækka,“ segir hún.

Aðspurð um hvort hækkun stýrivaxta hafi jákvæð áhrif á afkomu fjármálastofnana svarar Una:

„Það er nú bara allur gangur á því. Þetta er nú flóknara samband en svo,“ segir Una.

Fjármálafyrirtæki Seðlabankinn Ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur