For­eldrar sofa meira en margir halda

Og þótt þessar dásemdir hætti með snuð, bleiur eða pela (með tilheyrandi raski á svefni foreldra) eru áhrifaþættir eins og tanntökur, eyrnavesen, magakveisur eða allar flensur sem hægt er að fá þegar leikskólatíminn byrjar líka atriði sem þylja má upp á langa listanum yfir það hvað það er sem mögulega truflar svefn foreldra ungra barna.

Svo ekki sé talað um hversu vinsælt það er líka hjá þessum elskum að vekja mömmu og pabba alltaf fyrir allar aldir.

Úff… Er nema von að foreldrum finnist þeir stundum svefnvana. Jafnvel örmagna af svefnleysi.

En er það svo?

Því samkvæmt rannsóknum sofa foreldrar ungra barna meira en margur heldur.

Svefn foreldranna

Á dögunum birti BBC áhugaverða umfjöllun um svefnþróun foreldra ungra barna.

Eitt af því sem gerir greinina svo skemmtilega er að þar er svolítið farið yfir það hvernig samfélög hafa í raun breyst. Með þeim afleiðingum mögulega að foreldrar upplifa sig þreyttari en foreldrar voru hér á öldum áður.

En áður en við hverfum einhverjar aldir aftur í tímann er ágætt að byrja á því að rýna aðeins í rannsóknir.

Stærsta rannsóknin sem vísað er í er rannsókn sem gerð var á svefni um 40 þúsund einstaklinga í Þýskalandi. Niðurstöður rannsóknarinnar sýna að foreldrar með barn yngra en sex ára sváfu að meðaltali um sjö tíma á nóttu. Barnlaust fólk svaf aðeins um 10–14 mínútum meira.

Þetta kom mörgum á óvart.

En rímar þó við fleiri rannsóknir af sama meiði.

Til dæmis sýna niðurstöður bandarískrar rannsóknar frá árinu 2024 að foreldrar barna undir sex ára aldri voru yfirleitt í rúminu í átta til níu tíma á nóttu, sem er vel innan ráðlagðs svefntíma.

Svefn foreldra er þó oft rofinn en sérfræðingar telja upplifunina ekki eingöngu snúast um skort á svefni heldur líka um streitu, álag og hvernig við hugsum um svefn. Því í dag er algengast að fólk sé að ala upp börn samhliða því að vinna fulla vinnu og í raun alltaf undir þeirri pressu að standa sig vel á öllum vígstöðum: í leik og starfi.

Hvers vegna eru foreldrar þreyttari nú?

Skemmtileg frásögn í fyrrnefndri grein er af David Samson, þróunarmannfræðingi við Toronto-háskóla, sem bjó um tíma með Hadza-fólkinu í Tansaníu til að rannsaka svefnvenjur þess.

Þegar hann lýsti því fyrir fólkinu að algengt væri á Vesturlöndum að börn svæfu í sérherbergi eða aðskilin frá foreldrum sínum fékk hann mjög sérstök viðbrögð.

„Þau horfðu á mig eins og ég væri galinn,“ segir Samson í greininni.

Því já: Auðvitað er það frekar nýtt að börn séu farin að sofa í sínum eigin herbergjum. Í greininni segir hins vegar að í flestum samfélögum í gegnum mannkynssöguna hafi börn sofið nálægt foreldrum sínum og oft verið á brjósti yfir nóttina.

Sem þýddi að eitt sinn þurftu foreldrar síður að vakna alveg, standa upp eða ganga um hús á næturnar.

Annað sem er áhugavert í sögunni er sú ábending vísindamanna að hugmyndirnar okkar um hinn fullkomna samfellda nætursvefn séu í raun nokkuð nýtt fyrirbrigði. Því í gegnum söguna var það lengst af þannig hjá fólki að það að vakna á næturnar, sinna börnum eða jafnvel tala saman þótti ekkert svo mikið mál.

Því auðvitað var það ekki þannig hjá forfeðrum okkar að fólk þyrfti að mæta til vinnu klukkan átta eða skutlast með börn í skóla.

Annað sem hefur breyst er að lengst af voru samfélög almennt nánari. Stórfjölskyldur bjuggu í meiri nánd sem þýddi að oft voru ömmur, eldri systkini og annað fólk einfaldlega virkari þátttakendur í umönnun ungra barna miðað við það sem nú er.