350 milljóna tekjur Þingvalla í húfi vegna náttúrupassa

Birgir Olgeirsson skrifar 24. september 2026 12:42

Einar Á. E. Sæmundsen þjóðgarðsvörður segir bílastæðagjöld standa undir tæplega 60 prósentum rekstrarfjár Þingvalla. Hann vill tryggja tekjur þjóðgarðsins til framtíðar. Vísir/Arnar

Verði drög um náttúrupassa að lögum missir þjóðgarðurinn á Þingvöllum bílastæðagjöldin sem hingað til hafa runnið beint til reksturs hans. Einar Á. E. Sæmundsen þjóðgarðsvörður vill að fjárveitingar til garðsins taki mið af fjölda ferðamanna. Hann segist heldur ekki vita hvort kannað hafi verið hvernig passinn gæti haft áhrif á komur að Gullna hringnum.

„Þarna er verið að fjalla um tæplega 60% af okkar rekstrarfjármagni og það náttúrulega segir sig sjálft að þar svona staldra ég við,“ segir hann í samtali við Vísi.

„Ef gjöldin, þjónustugjöldin á bílastæðunum, verða lögð niður þá er þetta núna eins og í ár stefnir þetta í að vera upp á 350 milljónir,“ segir hann. Í greinargerð frumvarpsins segir að bílastæðagjöldin hafi numið sömu upphæð í fyrra.

„Við höfum grundvallað okkar rekstur á þessum gjöldum sem við höfum innheimt og það er grunnurinn að góðum rekstri þjóðgarðsins,“ segir Einar.

Vilja tryggja tekjurnar til langframa

Samkvæmt drögum atvinnuvegaráðuneytisins yrði tekið upp náttúru- og innviðagjald við Þingvelli, Geysi og Gullfoss. Fólk átján ára og eldra sem býr erlendis greiddi 4.500 krónur fyrir passa sem gilti í tólf mánuði. Vetrarpassi á 3.000 krónur gilti aðeins frá nóvember til loka maí. Þeir sem búa á Íslandi greiddu ekki gjaldið en þyrftu engu að síður rafrænt aðgangsskírteini. Ríkisfang réði ekki greiðsluskyldunni.

Bílastæðatekjur Þingvalla stefna í um 350 milljónir króna í ár, að sögn þjóðgarðsvarðar. Gjöldin yrðu felld niður samkvæmt drögum um náttúrupassa.Vísir/Arnar

Gjaldið á meðal annars að fjármagna uppbyggingu og viðhald ferðamannastaða. Það á einnig að nýtast rannsóknum í ferðaþjónustu og kynningu á Íslandi sem áfangastað.

Drögin miða við að breytingin taki gildi 1. maí á næsta ári. Tekjur af nýja passanum færu í ríkissjóð og væru ekki eyrnamerktar Þingvöllum. Í greinargerðinni er gert ráð fyrir að bæta þjóðgarðinum tekjutapið með framlögum úr ríkissjóði, en þar er engin föst árleg fjárhæð til hans tilgreind. Fjárveitingarnar yrðu ákveðnar við gerð fjárlaga.

Ráðuneytið áætlar að gjaldið geti skilað ríkissjóði um 6,7 milljörðum króna á heilu ári.

„Við erum með kerfi núna sem bara svínvirkar,“ segir Einar.

„Hjá okkur þá erum við með gjaldheimtu í samræmi við fjölda ferðamanna og það er náttúrulega kostnaður á móti. Ef það er hugur til að halda hér úti sómasamlegri starfsemi þá þarf að tryggja tekjur og ekki bara á næsta ári heldur til langframa,“ segir Einar. Hann segist þó trúa því að þeir sem standi að frumvarpinu vilji tryggja hagsmuni þjóðgarðsins.

Óvissa um komur ferðamanna

Bílastæðin við hina tvo staðina eru með öðru fyrirkomulagi. Við Geysi er innheimt gjald á landi einkaaðila og frumvarpið breytir ekki þeim rétti. Við Gullfoss er bæði bílastæði á einkalandi og annað á ríkislandi. Samkvæmt greinargerðinni eru engin almenn aðgangsgjöld innheimt við Gullfoss nú. Það eru því bílastæðatekjur Þingvalla sem falla niður verði drögin að lögum.

Náttúrupassinn næði til Þingvalla, Geysis og Gullfoss. Tekjurnar rynnu í ríkissjóð en fjárveitingar til þjóðgarðsins yrðu ákveðnar á fjárlögum.Vilhelm

„Ég bara geri mér ekki alveg grein fyrir því hvaða áhrif þetta muni hafa á komur erlendra ferðamanna, hvort þeir fari að taka sveig fram hjá Gullna hringnum,“ segir Einar.

„Ég veit hreinlega ekki hvort að það hafa verið gerðar einhverjar greiningar á því,“ bætir hann við.

Hann segir nýja gjaldið hærra en það sem þjóðgarðurinn innheimtir nú. Passinn yrði greiddur fyrir hvern fullorðinn gest en bílastæðagjaldið fyrir ökutæki.

Í greinargerðinni er gjaldið talið ólíklegt til að hafa veruleg áhrif á samkeppnishæfni Íslands sem ferðamannalands.

Ferðaþjónusta Þingvellir Ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur