„Við höfum séð mikla aukningu á því á Íslandi“ Smári Jökull Jónsson skrifar 2. október 2026 13:00 Svala Jóhannesdóttir er formaður Matthildarsamtakanna, samtaka um skaðaminnkun. Vísir/Vilhelm Formaður Matthildarsamtakanna segir mikla aukningu hafa orðið í notkun vímuefnisins 4CMC bæði hér á landi og á Norðurlöndunum undanfarið. Aðaláhættan við notkun efna sem þessa sé að fólk viti ekki hvað það sé að innbyrða. Á síðasta ári var greint frá nýju efni á vímuefnamarkaði hér á landi, efni sem kallað er 4-CMC, sem virðist nú vera búið að ná fótfestu. Adam Erik Bauer, réttarefnafræðingur, hefur rannsakað leifar af vímuefnum sem finnast í skólpi landsmanna síðustu ár og hann segir í samtali við fréttastofu að til dæmis hafi greinileg aukning á notkun efnisins sést um verslunarmannahelgina. Svala Jóhannesdóttir, formaður Matthildarsamtakanna, segir efnið oftast selt undir nafninu Meþadrón. „4CMC er vímuefni sem er syntetískt [framleitt á tilraunastofu] sem þýðir að það er framleitt í raun ólöglega. Við höfum séð mikla aukningu á því á Íslandi og á Norðurlöndunum síðustu ár og það er mikið verið að nota það í skemmtanalífinu,“ segir Svala í viðtali í hádegisfréttum Bylgjunnar. Leita til Matthildarsamtakanna til að fá efnagreiningu Efnið, sem er yfirleitt kristallað eða í duftformi, er örvandi vímugjafi sem Svala segir að hafi áhrif á hjarta- og æðakerfið og hækki líkamshita. Hættan sé þó ekki á pari við notkun ópíóíða eða metamfetamíns. „Vímuefni sem eru framleidd ólöglega, aðalhættan með þau er að notandi veit aldrei nákvæmlega hvað hann er að innbyrða. Þess vegna hefur fólk sem hefur verið að nota mephedrone á Íslandi verið að leita til okkar í Matthildarsamtökunum, sérstaklega eftir að fá að efnagreina efnið þannig að það viti í raun innihald efnisins og mögulegan styrkleika áður en það notar það.“ „Langstærsti vímugjafinn er áfengi“ Á vegum Matthildarsamtakanna hefur svokallað Matthildarteymi verið starfrækt í þrjú ár sem veitir skaðaminnkandi þjónustu í skemmtanalífinu, mætir á viðburði og býður skaðaminnkandi þjónustu, meðal annars hvernig fólk geti dregið úr áhættu á bráðatilfellum og ofskömmtun. Svala tekur fram að blöndun vímuefna, til dæmis áfengis ofan í notkun 4CMC eða MDMA, ýti undir hættu á slæmri reynslu og á bráðatilfellum. „Við sjáum að á síðustu tveimur árum hefur fólk verið að leita til okkar út af meþadróni sérstaklega. Bæði er verið að óska eftir ráðleggingum varðandi skammtastærðir og öruggari vímuefnanotkun en líka aðallega til þess að koma og efnagreina efnið.“ „Þannig að þetta er efni sem er nýlegt á Íslandi og við sjáum að fleiri í skemmtanalífinu eru að nota meþadrón. Aðalefnið sem fólk er að nota í dag í skemmtanalífinu er samt fyrst og fremst MDMA, ketamín, kókaín og langstærsti vímugjafinn er áfengi,“ segir Svala. „Við sjáum þessar tölur mjög klárlega í okkar þjónustu.“ Lyf Fíkn Heilbrigðismál Mest lesið „Þessi ákvörðun mun kosta mörg mannslíf“ Erlent Lentu í öldugangi við Reynisfjöru Innlent Vilja nýjan vindmæli: „Þökin fara á loft, falla niður og splundrast“ Innlent Bækur Rooney teknar úr sölu í Bretlandi Erlent Anna Valdimarsdóttir er látin Innlent Vélmenni útbúa nú matarbakka og ferja í flugvélarnar Viðskipti innlent Biðlar til fólks að fara varlega í vetrarfærðinni Innlent Verðkröfur stjórnvalda hafi fælt lyfjaframleiðendur frá Innlent Sköpuðust aðstæður fyrir „snælduvitlaust veður“ á Siglufirði Innlent Viðvaranir enn í gildi og vegir víða á óvissustigi Innlent Fleiri fréttir Íslenskir kælar teknir af netinu eftir árás í Frakklandi Mótmælir harðlega vítissódatilraunum í Hvalfirði Biðlar til fólks að fara varlega í vetrarfærðinni Auglýsa eftir forstjóra Miðstöðvar um öryggisráðstafanir Anna Valdimarsdóttir er látin Vilja nýjan vindmæli: „Þökin fara á loft, falla niður og splundrast“ Borkjarnar vegna Eyjaganga gefa tilefni til bjartsýni Sköpuðust aðstæður fyrir „snælduvitlaust veður“ á Siglufirði Viðvaranir enn í gildi og vegir víða á óvissustigi Óvissustig vegna snjóflóðahættu í Súðavíkurhlíð Verðkröfur stjórnvalda hafi fælt lyfjaframleiðendur frá Valhöll skrefi nær því að verða níutíu herbergja hótel Lentu í öldugangi við Reynisfjöru Skildu þýfið eftir á vettvangi í stolnum bíl Vandinn heimatilbúinn og vill sleppistæði Með gaddakúlu og sprautunálakylfu „Það væri mjög miður“ Litli spítalinn án samnings og ráðherra sér ekkert svigrúm Kallar 25 ára þak á verðtryggð lán sýndarmennsku Ráðist inn í skóla og veist að nemendum eða starfsfólki Óþolandi leyndarhyggja ríki um niðurstöður PISA-prófa Vill skýr viðbrögð við trassaskap í losunarmálum í lög Vilja hækka akstursgjald eldra fólks um allt að 163 prósent Aðeins talið sannað að Andri hafi beitt leigjandann ofbeldi Ekki lengur hægt að treysta island.is í blindni „Það andar ekki köldu á milli mín og neinna annarra“ Hreyfingin stærri en einstakar persónur Aftakaveður gengur yfir landið og búist við vegalokunum vegna ófærðar Setja á ráðningarbann og lækka greiðslur til bæjarfulltrúa Deilur við Höllu eigi sér langa sögu Sjá meira
Á síðasta ári var greint frá nýju efni á vímuefnamarkaði hér á landi, efni sem kallað er 4-CMC, sem virðist nú vera búið að ná fótfestu. Adam Erik Bauer, réttarefnafræðingur, hefur rannsakað leifar af vímuefnum sem finnast í skólpi landsmanna síðustu ár og hann segir í samtali við fréttastofu að til dæmis hafi greinileg aukning á notkun efnisins sést um verslunarmannahelgina. Svala Jóhannesdóttir, formaður Matthildarsamtakanna, segir efnið oftast selt undir nafninu Meþadrón. „4CMC er vímuefni sem er syntetískt [framleitt á tilraunastofu] sem þýðir að það er framleitt í raun ólöglega. Við höfum séð mikla aukningu á því á Íslandi og á Norðurlöndunum síðustu ár og það er mikið verið að nota það í skemmtanalífinu,“ segir Svala í viðtali í hádegisfréttum Bylgjunnar. Leita til Matthildarsamtakanna til að fá efnagreiningu Efnið, sem er yfirleitt kristallað eða í duftformi, er örvandi vímugjafi sem Svala segir að hafi áhrif á hjarta- og æðakerfið og hækki líkamshita. Hættan sé þó ekki á pari við notkun ópíóíða eða metamfetamíns. „Vímuefni sem eru framleidd ólöglega, aðalhættan með þau er að notandi veit aldrei nákvæmlega hvað hann er að innbyrða. Þess vegna hefur fólk sem hefur verið að nota mephedrone á Íslandi verið að leita til okkar í Matthildarsamtökunum, sérstaklega eftir að fá að efnagreina efnið þannig að það viti í raun innihald efnisins og mögulegan styrkleika áður en það notar það.“ „Langstærsti vímugjafinn er áfengi“ Á vegum Matthildarsamtakanna hefur svokallað Matthildarteymi verið starfrækt í þrjú ár sem veitir skaðaminnkandi þjónustu í skemmtanalífinu, mætir á viðburði og býður skaðaminnkandi þjónustu, meðal annars hvernig fólk geti dregið úr áhættu á bráðatilfellum og ofskömmtun. Svala tekur fram að blöndun vímuefna, til dæmis áfengis ofan í notkun 4CMC eða MDMA, ýti undir hættu á slæmri reynslu og á bráðatilfellum. „Við sjáum að á síðustu tveimur árum hefur fólk verið að leita til okkar út af meþadróni sérstaklega. Bæði er verið að óska eftir ráðleggingum varðandi skammtastærðir og öruggari vímuefnanotkun en líka aðallega til þess að koma og efnagreina efnið.“ „Þannig að þetta er efni sem er nýlegt á Íslandi og við sjáum að fleiri í skemmtanalífinu eru að nota meþadrón. Aðalefnið sem fólk er að nota í dag í skemmtanalífinu er samt fyrst og fremst MDMA, ketamín, kókaín og langstærsti vímugjafinn er áfengi,“ segir Svala. „Við sjáum þessar tölur mjög klárlega í okkar þjónustu.“
Lyf Fíkn Heilbrigðismál Mest lesið „Þessi ákvörðun mun kosta mörg mannslíf“ Erlent Lentu í öldugangi við Reynisfjöru Innlent Vilja nýjan vindmæli: „Þökin fara á loft, falla niður og splundrast“ Innlent Bækur Rooney teknar úr sölu í Bretlandi Erlent Anna Valdimarsdóttir er látin Innlent Vélmenni útbúa nú matarbakka og ferja í flugvélarnar Viðskipti innlent Biðlar til fólks að fara varlega í vetrarfærðinni Innlent Verðkröfur stjórnvalda hafi fælt lyfjaframleiðendur frá Innlent Sköpuðust aðstæður fyrir „snælduvitlaust veður“ á Siglufirði Innlent Viðvaranir enn í gildi og vegir víða á óvissustigi Innlent Fleiri fréttir Íslenskir kælar teknir af netinu eftir árás í Frakklandi Mótmælir harðlega vítissódatilraunum í Hvalfirði Biðlar til fólks að fara varlega í vetrarfærðinni Auglýsa eftir forstjóra Miðstöðvar um öryggisráðstafanir Anna Valdimarsdóttir er látin Vilja nýjan vindmæli: „Þökin fara á loft, falla niður og splundrast“ Borkjarnar vegna Eyjaganga gefa tilefni til bjartsýni Sköpuðust aðstæður fyrir „snælduvitlaust veður“ á Siglufirði Viðvaranir enn í gildi og vegir víða á óvissustigi Óvissustig vegna snjóflóðahættu í Súðavíkurhlíð Verðkröfur stjórnvalda hafi fælt lyfjaframleiðendur frá Valhöll skrefi nær því að verða níutíu herbergja hótel Lentu í öldugangi við Reynisfjöru Skildu þýfið eftir á vettvangi í stolnum bíl Vandinn heimatilbúinn og vill sleppistæði Með gaddakúlu og sprautunálakylfu „Það væri mjög miður“ Litli spítalinn án samnings og ráðherra sér ekkert svigrúm Kallar 25 ára þak á verðtryggð lán sýndarmennsku Ráðist inn í skóla og veist að nemendum eða starfsfólki Óþolandi leyndarhyggja ríki um niðurstöður PISA-prófa Vill skýr viðbrögð við trassaskap í losunarmálum í lög Vilja hækka akstursgjald eldra fólks um allt að 163 prósent Aðeins talið sannað að Andri hafi beitt leigjandann ofbeldi Ekki lengur hægt að treysta island.is í blindni „Það andar ekki köldu á milli mín og neinna annarra“ Hreyfingin stærri en einstakar persónur Aftakaveður gengur yfir landið og búist við vegalokunum vegna ófærðar Setja á ráðningarbann og lækka greiðslur til bæjarfulltrúa Deilur við Höllu eigi sér langa sögu Sjá meira