Afeitrun Byrgisins var brot á lögum

Byrgið braut lög, með vitneskju yfirvalda, þegar þar var stunduð afeitrun árum saman. Skortur á eftirliti með meðferðarheimilum býður hættunni heim, segir þroskaþjálfi sem gerði úttekt á meðferðarmálum landsins. Stígamót segja alveg ljóst að rannsaka þurfi mál þeirra kvenna sem saka forstöðumann Byrgisins um að hafa misnotað sér sjúkleika þeirra.

Þrátt fyrir það er skýrsla unnin fyrir heilbrigðisráðherra birt í mars 2005 þar sem enginn vafi leikur á að Byrgið stundar afeitrun á fólki þótt það sé lögbrot.

Þannig er í skýrslunni birt tafla yfir rými til afeitrunar og fjölda innlagna árin 2001 og 2002. Gögn Byrgisins fyrir fyrra árið eru ekki aðgengileg en 2002 voru tólf rými til afeitrunar í Byrginu og 297 innlagnir.

Skýrslan er unnin í kjölfar þverpólitískrar þingsályktunar um mótun heildarstefnu um rekstur meðferðastofnana. Ekki bólar enn á þeirri heildarstefnu.

Um fimmhundruð manneskjur leita til Stígamóta á hverju ári og helmingur vegna nýrra mála. Þar af eru um fimm prósent kærð. Það er því sárasjaldgæft að kynferðisbrotamál séu leidd til lykta en sýslumaðurinn á Selfossi hefur sagt að upplýsingarnar í Kompási séu ekki grundvöllur fyrir rannsókn. "Mér finnst það ekki nothæf afsökun," segir Guðrún Jónsdóttir hjá Stígamótum. "Það er ljóst að þetta þarf að rannsaka."

Í lögum er skýrt kveðið á um að ef umsjónarmaður eða starfsmaður á ýmsum gerðum stofnana hefur samræði eða kynferðismök við vistmann á stofnuninni varði það allt að fjögurra ára fangelsisvist.

Samband milli þess sem þarfnast hjálpar og þeirra sem gefa sig út fyrir að hjálpa er alltaf skakkt segir Guðrún. "Og að misnota slíkt samband er stóralvarlegt mál."

Grímur Atlason þroskaþjálfi og bæjarstjóri gerði fyrir nokkrum árum úttekt á meðferðarmálum á Íslandi. Hann segir lítið hafa breyst síðan. Tilfinnanlega skorti yfirsýn yfir meðferðarmál á Íslandi.

Grímur segir Ísland eiga líklega eitt besta meðferðarkerfi í heimi, þannig sé Vogur til fyrirmyndar og mikil fagþekking þar. Hins vegar sé kerfið í heild sinni óskilvirkt.

Það eru miklir peningar í þessum geira og blóðug samkeppni milli meðferðarstofnana segja menn sem fréttastofa ræddi við í dag. En lítið faglegt eftirlit, segir Grímur, býður hættunni á misnotkun heim.