„Þetta er ekki bara skekkja heldur hreinlega sniðganga“

Kurr er í tónlistarsenu landsins vegna ákvörðunar aðstandenda Dags íslenskrar tónlistar að hafa einungis lög eftir karla á efnisskránni í ár.  

Dagur íslenskrar tónlistar verður haldinn hátíðlegur á morgun, þriðjudaginn 1. desember en þá er ætlunin að Íslendingar muni sameinast í söng fyrir framan viðtækin. Útvarpað verður beint frá Hörpu þaðan sem þrjú lög verða leikinn – sem öll eru eftir karlmenn.

Lögin sem um ræðir eru Bláu augun þín (lag eftir Gunnar Þórðarson og textann samdi Ólafur Gaukur Þórhallsson), Krummi krunkar úti (íslenskt þjóðlag sem rakið er til Ólafs Davíðssonar) og Í síðasta skipti (lag og texti eftir þá Pálma Ragnar Ásgeirsson, Ásgeir Orra Ásgeirsson, Sæþór Kristjánsson og Friðrik Dór Jónsson). 

Æfur fiðlusnillingur

Lagalistinn hefur farið öfugt ofan í fjölmarga jafnréttisþenkjandi Íslendinga – þeirra á meðal tónlistarkonuna Gretu Salóme sem segir ekki að einungis sé um kynjaskekkju að ræða, „heldur hreinlega sniðgöngu. Það er sorglegt að það skuli ekki einu sinni þykja vert að minnast á tónlistarkonur á degi tónlistar eins og við eigum mikið af þeim. Við eigum að vera komin lengra en þetta og það á 100 ára kosningarafmæli kvenna,” segir hún ennfremur á Facebook.

Fjölmargir hafa tekið í sama streng og hefur færsla Gretu fengið töluverða dreifingu frá því að hún setti hana á Facebook um áttaleytið í kvöld.

Tvíþætt skýring

Tónlistarkonan Margrét Kristín Sigurðardóttir, sem oftar gengur undir nafninu Fabúla eða Magga Stína, hefur veg og vanda af skipulagningu dagskrárinnar fyrir hönd Samtóns, samtaka tónlistarrétthafa og var meðal þeirra sem völdu lögin í ár. 

Þetta er í fimmta sinn sem haldið er upp á Dag íslenskrar tónlistar með þessum hætti og segir Margrét að alla jafna séu einnig lög eftir konur á efnisskránni. Hún segir að hún hefði viljað að sú væri einnig raunin í ár.

„Staðreyndin er hins vegar sú að til eru mun fleiri lög á íslensku eftir karlmenn sem þjóðin öll þekkir, bæði eldra fólk og yngra. Karlkyns tónsmiðir voru jú mun fleiri hér á árum áður, allavega þeir sem fengu athygli og náðu að blómstra.” útskýrir Margrét. Hún segir lagavalið fyrst og fremst stjórnast af því að finna lög sem „flestir geta sungið með í.”

„Þetta er nú einu sinni til þess gert að sem flestir geti tekið undir, bæði börn og fullorðnir,” útskýrir Margrét. Hún býst þó ekki við öðru en að kynjahlutfallið í lagabankanum muni jafnast út eftir því sem á líður. Kvenkyns tónlistarmenn og lagahöfundar eru í auknum mæli að láta að sér kveða og því muni fleiri lög eftir konur lifa í þjóðarsálinni. 

„Kvenkyns tónsmiðum og textasmiðum hefur  farið ört fjölgandi undanfarin ár, svo þessi kynjahalli mun lagast. Þeir og þær sem fjalla um tónlist í fjölmiðlum þurfa að hjálpa okkur að rétta af þennan halla með því að vera öflug í að kynna tónlist eftir konur.“

Alþjóðavæðingin gæti staðið deginum fyrir þrifum

Það er þó einn hængur á að mati Margrétar. 

„Í ljósi þess að heimurinn er sífellt að verða minni þá eru miklu fleiri, konur þar á meðal, sem hugsa ekki bara um Íslandsmarkað heldur eru að semja á ensku og fara með tónlistina sína víðar. Þannig að þegar er verið að leita að íslensku lagi með íslenskum texta, sem allir þekkja, þá eru bara einfaldlega fleiri karlmenn sem eiga slík lög því þeir hafa verið lengur að semja,” segir Margrét en bætir þó við:

„Ég fletti nokkrum gömlum bókum í vikunni vegna þessa, til þess að sjá hvað ég fyndi af eldri klassík eftir konur. Þar fann ég ýmsar perlur sem mætti kynna betur fyrir þjóðinni. Ég held að hluti meinsins sé að verk eftir karla hafi því miður hlotið meiri athygli gengum tíðina og þeir átt auðveldara með að eflast og blómstra sem höfundar. Spurningin er hvort við erum alveg laus úr þessum viðjum?”

Boltinn er því hjá fjölmiðlum og þeim sem koma að útgáfu íslenskrar tónlistar. „Áherslan hjá þeim hefur í gegnum tíðina verið á karlkynsflytjendur og það gæti meðal annars verið ástæðan fyrir því að við þekkjum frekar lög eftir karlmenn,” útskýrir Margrét. „Þetta þurfum við bara að skoða og kanna hvort við eigum ekki einhvers staðar perlu eftir konur sem þarf að ráðast í að gefa út og kynna betur." 

Sem fyrr segir verður útvarpað frá athöfninni í Hörpu á morgun, á Bylgjunni og Rás 2, og hefst útsending klukkan 11:15.