Mörgum spurningum enn ósvarað um Dorrit, lögheimilið og aflandsfélagið

Spurningum er enn ósvarað varðandi aflandsfélagið Lasca Finance Limited, sem var eða er í eigu fjölskyldu Dorritar Moussaieff forsetafrúar. Greint var frá tilvist félagsins í gær, örfáum dögum eftir að Ólafur Ragnar Grímsson forseti þvertók fyrir það í viðtali á CNN að hann eða fjölskylda hans tengdust á nokkurn hátt aflandsfélögum. Hann hafði áður staðfest það í viðtali við Fréttablaðið.



Líkt og Kjarninn og Reykjavík Grapevine greindu frá í gær, birtist félagið á ársreikningum fjölskyldufyrirtækis Dorritar, Moussaieff Limited, á árunum 2000 til 2006 og er þá skráð á Bresku jómfrúaeyjum. Árið 2005 virðist fyrirtækið hafa selt tíu prósenta hlut sinn í Lasca til foreldra Dorritar, Schlomo og Alisa Moussaieff. Kaupverðið nam tugum milljóna íslenskra króna og gefur þannig til kynna að heildarvirði Lasca hafi numið hundruðum milljóna.



Hér er heimasíða fyrirtækisins Moussaieff Limited. Fyrirtækið selur demanta og skartgripi.

Ekki er víst hvað varð um félagið Lasca í kjölfarið. Í svari forsetaskrifstofu við fyrirspurn Kjarnans um málið í gær segir að hvorki Ólafur né Dorrit kannist við félagið. Schlomo lést í fyrra og Alisa man, samkvæmt svari forsetaskrifstofunnar, ekki eftir slíku félagi.

Grapevine bendir í frétt sinni á það að um svipað leyti og Lasca hvarf af ársreikningum fyrirtækis Moussaieff fjölskyldunnar birtist nýtt félag, Moussaieff Limited, sem skráð er í Hong Kong. Alisa er skráður eigandi félagsins. Hong Kong telst ekki skattaskjól samkvæmt íslenskum lögum en er í öðru sæti samkvæmt alþjóðlegri samantekt yfir þau ríki þar sem sem mest leynd ríkir yfir fjármálastarfsemi. 

Eins og fram kemur í tímalínu Vísis hér að ofan kynntust Íslendingar Dorrit Moussaieff fyrst árið 1999 og gekk hún í hjónaband með Ólafi Ragnari Grímssyni fjórum árum síðar. Forsetafrúin hefur notið vinsælda hér á landi. Í júní árið 2013 sagði Fréttablaðið frá því að Dorrit hefði flutt lögheimili sitt frá Íslandi í lok árs 2012 til Bretlands. Í yfirlýsingu í kjölfar fréttanna sagði Dorrit: „Þegar horfur voru á að eiginmaður minn yrði ekki lengur forseti gerði ég ráðstafanir til að geta sinnt meira fyrri störfum mínum í London, einkum í ljósi þess að foreldrar mínir, sem stjórnað hafa fjölskyldufyrirtækinu, eru nú háaldraðir.“ 

Forsetahjónin höfnuðu því á sínum tíma að ástæða lögheimilisflutninganna væri skattalegt hagræði. Raunar hafði Viðskiptablaðið greint frá því fyrr á árinu 2012 að forsetahjónin greiddu ekki auðlegðarskatt á Íslandi þrátt fyrir að eignir Moussaieff fjölskyldunnar séu metnar á tugi milljarða.

Vísir hefur sent fyrirspurnir á forsetahjónin enda er enn mörgum spurningum ósvarað sem fyrr segir.

Í fyrsta lagi hvað varðar lögheimili forsetafrúnnar: Í ljósi þess að horfur eru á að Ólafur Ragnar sitji í fjögur ár til viðbótar á forsetastóli, mun þá Dorrit flytja lögheimili sitt aftur heim til Íslands?

Forsetaembættið kaus að svara þessari spurningu ekki beint: „Eins og Dorrit greindi frá í yfirlýsingu árið 2013 var breyting á lögheimili hennar liður í ráðstöfunum til að geta sinnt meira fyrri störfum sínum í London, einkum í ljósi þess að foreldrar hennar voru orðnir háaldraðir.“

Meginreglan samkvæmt íslenskum lögum er sú að hjón skulu samsköttuð og skulu eiga sama lögheimili. Hins vegar er undantekning á þessari meginreglu sem gildir í tilviki Dorritar en eftirfarandi texti birtist í yfirlýsingu hennar árið 2013:

„Ákvæði 7. gr. lögheimilislaga um að hjón eigi saman lögheimili verður að skoða í tengslum við ákvæði annarra laga sem fjalla um heimili, heimilisfesti og aðsetur. Má í því sambandi t.d. nefna ákvæði 2. mgr. 63. gr. tekjuskattslaga nr. 90/2003, sbr. 1. gr. sömu laga. Í þessum ákvæðum er fjallað um heimilisfesti manna á Íslandi og kemur fram í 63. gr., sem fjallar um hjón, að svo geti verið ástatt hjá hjónum að annar makinn sé skattskyldur ótakmarkað vegna heimilisfesti hér á landi, þ.e. með lögheimili, en hinn makinn með takmarkaða skattskyldu, þ.e. ekki með lögheimili hér á landi vegna ákvæða samninga Íslands við önnur ríki eða af öðrum ástæðum. Ákvæði 63. greinarinnar eiga einkum við erlenda ríkisborgara og með samningum við önnur ríki er t.d. átt við ákvæði tvísköttunarsamninga. Þá er rétt að vekja athygli á því að samkvæmt lögum um tilkynningar aðsetursskipta nr. 73/1952 eru strangar reglur um að tilkynna skuli um aðseturskipti.“ 

Rétt eins og forsetaembættið hefur bent á eftir fyrirspurn Vísis gildir það sama um forsetahjónin og fjölmörg önnur íslensk hjón. Samkvæmt tölum Hagstofunnar eru á Íslandi í dag 4.185 hjón sem ekki eru skráð í samvist. Samtals eru 110.364 giftir á Íslandi og því eru 3,8 prósent þeirra sem giftir eru ekki í skráðri samvist. Dorrit er samkvæmt Þjóðskrá með lögheimili í Bretlandi en Ólafur Ragnar Grímsson er með lögheimili að Bessastöðum. Þau eru því hjón sem eru ekki skráð í samvist.

„Það gildir sama um hana að þessu leyti og fjölda maka sem stunda atvinnu í öðrum löndum. Auk þess er Dorrit líka breskur ríkisborgari og hefur stundað atvinnu í London í áratugi,“ segir í skriflegu svari forsetaembættisins. 

Í öðru lagi hefur því verið velt upp hvernig það samrýmist að forsetahjónin hafi enga vitneskju haft um aflandsfélag fjölskyldufyrirtækis Moussaieff-fjölskyldunnar þegar ástæða búferlaflutninga hennar var meðal annars að sinna fyrirtækinu.

Forsetaembættið hefur ekki svarað þessari fyrirspurn Vísis. Þó er rétt að hafa það í huga að fyrirtækið seldi tíu prósenta hlut sinn í Lasca Finance Limited árið 2005, sjö árum áður en Dorrit flutti lögheimili sitt til Bretlands. Hluturinn var seldur til foreldra Dorritar „S. Moussaieff og „Mrs. Moussaieff“ eins og greint er frá á Kjarnanum. Schlomo Moussaieff lést á síðasta ári, þá níræður.

Forsetahjónin hafa þannig ekki veitt svör við því til dæmis hvort félagið Lasca sé enn í eigu Moussaieff fjölskyldunnar eða hvort þau hundruð milljóna sem útlit er fyrir að hafi verið geymd þar hafi verið færð í félagið í Hong Kong. Þá hefur forsetaembættið ekki svarað því hvernig starfi Dorritar hjá Moussaieff Limited er háttað eða hvernig ábyrgð hún ber hjá fyrirtækinu. 

Óljóst er hvort tengingin við Panama-skjölin kemur til með að hafa áhrif á framboð Ólafs Ragnars til forseta í sjötta skiptið. Sem kunnugt er skipti Ólafur Ragnar um skoðun á dögunum en hann hafði gefið út í nýársávarpi sínu að yfirstandandi kjörtímabil yrði hans síðasta. 

Almannatengillinn Andrés Jónsson, sem er sérfræðingur í krísustjórnun, segir augljóst að það sé afar óþægilegt fyrir einhvern sem sækist eftir frekari trúnaðarstörfum fyrir almenning að vera tengdur Panama-skjölunum. Ólafur gæti þurft að opna bókhaldið til að leggja allt á borðið, að mati Andrésar.