Már segir jafn fráleitt að sprengja upp gatnakerfið vegna lögbrota og afnema seðla vegna skattsvika

Seðlabankastjóri segir menn ekki sprengja upp vegakerfið þótt það sé einnig notað af fólki sem brjóti lög. Það sama eigi við um seðla og mynt sem væru eina beina leið almennings til að eiga beina kröfu á ríkissjóð. Ekki sé hægt að byggja tillögur um afnám seðla á getgátum.

Á fimmtudag í síðustu viku skiluðu tveir starfshópar fjármálaráðherra tillögum um aðgerðir sem hægt væri að grípa til gegn skattsvikum og svarta hagkerfinu. Sú hugmynd sem mesta athygli vakti var að tíu þúsund króna seðillin og jafnvel fimm þúsund króna seðillinn yrðu teknir úr umferð.

Seðlabankinn var ekki hafður með í ráðum við mótun þessarra tillagna en hann leikur lykilhlutverk í ákvörðunum um útgáfu mynta og peningaseðla. Hugmynd nefndarinnar mætti mikilli andstöðu í þjóðfélaginu og loguðu samfélagsmiðlar vegna málsins þar til fjármálaráðherra skaut hugmyndina niður daginn eftir að hún var kynnt.

Már Guðmundsson seðlabankastjóri segir Seðlabankann samkvæmt lögum gera tillögur um breytingar á seðlum og mynt til forsætisráðherra sem taki endanlega ákvörðun. Málið hafi hins vegar aldrei farið í þann farveg.

Margir vilji frekar nota seðla

Eitt af rökum nefndar fjármálaráðherra var að mikið væri gefið út af tíu þúsund króna seðlum, en þeir sæust engu að síður sjaldan og því mætti álykta að þeir væru mikið notaðir í svarta hagkerfinu. Seðlabankastjóri segir þetta ótrúlega orðað. Sjálfur noti hann seðla töluvert.

„Og ég veit um töluvert af gömlu fólki sem vill frekar nota seðla. Þannig að ég held að við verðum að kanna málin vel áður en við förum að gera einhverjar miklar breytingar á grundvelli einhvurs sem er kannski ekki staðreynd,“ segir Már.

Þá megi ekki gleyma því að seðlar og mynt séu eina leið almennings til að nota sem kröfu á hið opinbera í greiðslumiðlun.

„Annars er fólk alltaf að nota kröfu á bankakerfið og auðvitað hefur það komið fyrir eins og við vitum að traust á bankakerfinu sveiflast til og frá. Ef við ætlum að loka öllum flóttaleiðum út úr bankakerfinu og yfir í kröfur á seðlabanka gætum vil lenti í miklum vandræðum,“ segir seðlabankastjóri.

Nú þegar sé seðlanotkun lítil á Íslandi í alþjóðlegu samhengi en vilji menn fara þessa leið þurfi að hafa þetta í huga og skoða aðra valkosti eins og rafeyri.

„Við náttúrlega hönnum hér alls konar kerfi. Gatnakerfi, raforkukerfi og alls kona kerfi sem auðvitað þeir sem eru að brjóta lögin nota líka. En við sprengjum ekki þessi kerfi í tætlur til að stöðva það heldur reynum að finna aðrar leiðir til þess,“ segir Már. Seðlar og mynt verði því áfram í notkun þótt nýjar lausnir geti komið í þeim efnum í framtíðinni.