Vonbrigði að þessi staða sé uppi þrátt fyrir bólusetta þjóð

„Ég held að við séum öll sammála um það að það eru mikil vonbrigði en þetta er staðan og það er skiljanlegt að ráðherrann telji nauðsynlegt að bregðast við. Svo er alltaf hægt að ræða um það hvernig er líklegast að við náum árangri,“ sagði Bjarni í samtali við fréttastofu að loknum ríkisstjórnarfundi í morgun. 

„Það truflar mig aðeins í þessu að við erum í raun og veru að grípa inn í stöðuna með aðgerðum sem að líkjast á margan hátt því sem við þurftum að gera þegar við vorum með óbólusetta þjóð. Það er eittvað sem maður staldrar við.“

Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra tilkynnti á hádegi að ráðist verði í enn harðari takmarkanir en kynntar voru fyrir viku síðan. Nú mega fimmtíu koma saman í rými, nema allir taki hraðpróf áður. Þá er grímuskylda í gildi þar sem ekki er hægt að viðhalda metra fjarlægð, skemmtistaðir og veitingastaðir þurfa að loka klukkan tíu og allir þurfa að vera komnir út fyrir ellefu. Þá verður sundlaugum og líkamsræktum gert að taka ekki á móti fleirum en 75 prósentum af leyfðum hámarksfjölda. 

Fólk, fyrirtæki og stofnanir megi gera meira

Bjarni segir ljóst að heilbrigðiskerfið allt sé þá undir miklu álagi og veltir hann því fyrir sér hvort einkageirinn gæti ekki létt undir.

„Maður spyr sig, því við erum að smitrekja langt umfram það sem aðrir eru að gera, hvort við gætum treyst meira á fólk, fyrirtæki og stofnanir viða ð gera próf og finna smitin án þess að það séu opinberir starfsmenn í því að hringja og kortleggja. En þetta eru matsatriði,“ segir Bjarni. 

Hann lítur björtum augum á örvunarbólusetningu landsmanna. Til stendur að gefa 160 þúsund manns örvunarskammt fyrir áramót, en minnst fimm mánuðir verða að vera liðnir frá annarri sprautu bóluefnisins áður en fólk getur farið í örvunarbólusetningu.

„Það sem mér finnst mestu  máli skipta á þessum tímapunkti er að það er von í því að þriðja sprautan geti skilað gríðarlega miklum árangri og við erum með áform uppi um að vera með sérstakt átak í þessum örvunarskömmtum. Ég er að binda vonir við að það muni breyta stöðunni að nýju.“

Spítalinn þoli litla viðbót

Bjarni minnir þó á að mun minni líkur séu á því að fólk verði alvarlega veikt af Covid-19 sé það bólusett. 

„Helmingurinn af þeim sem þurfa innlögn eru óbólusettir. Við verðum líka að skoða hversu vel bólusetningin er að koma í veg fyrir dauðsföll. Það er gríðarlegur ávinningur af bólusetningum í því samhengi. Eins er líka miklu ólíklegra að þú leggist inn eða þurfir á öndunarvél að halda ef þú ert bólusettur,“ segir Bjarni. 

Það breyti þó ekki þeirri veiku stöðu sem komin sé upp á Landspítalanum. 

„Spítalinn virðist þola mjög litla viðbót, til dæmis inn á gjörgæslu eða inn á bráðadeild. Það er vegna þess að fyrir er staðan mjög veik og við ætlum núna að setja nokkra milljarða í að laga þá stöðu.“

„Við erum öll almannavarnir“

Heldur megi ekki gleymast að framtak einstaklinganna í baráttunni gegn sóttinni skipti máli.

„Við höfum sagt frá uppafi: „Við erum öll almannavarnir“ og við megum ekkert þrátt fyrir bólusetninguna hætta að vera á varðbergi gagnvart útbreiðslu smitanna. Mér líður þannig að við gætum gert meira sem samfélag bæði með hraðprófum og öðrum aðferðum. Þannig þyrftum við ekki í jafn miklu mæli að treysta á smitrakningateymið okkar sem er að sligast undan álagi þegar smitum fjölgar jafn mikið og raun ber vitni,“ segir Bjarni.

„Allt kerfið er greinilega undir gríðarlegu álagi við að hefta útbreiðslu smita en við auðvitað frá upphafi höfum haft mestar áhyggjur af veikindunum, fólki þar sem líf er undir og fólk geti lent í krítískri stöðu fyrir utan álagið á spítalan sjálfan og aðgerðir sem þarf að fresta og svo framvegis. Ef við gætum öll tekið þátt í að rekja smitin og finna þau gætum við kannski létt á kerfinu öllu. Önnur ríki eru ekki í svona mikilli smitrakningu en það fer mjög mikið púður í það á Íslandi.“