Túlka reglu­lega við við­kvæmar og flóknar að­stæður

Í nýrri skýrslu umboðsmanns Alþingis um stöðu kvenfanga er þeim tilmælum beint til Fangelsismálastofnunar að kalla ávallt til túlk við innkomu, að bæta upplýsingagjöf með því að þýða mikilvægar upplýsingar og að gæta þess að fangar túlki ekki hver fyrir annan, en dæmi eru um deilur á milli fanga vegna slíks máls. Fram kemur í skýrslunni að fangar hafi fengið þóknun fyrir að túlka en að það geti skapað ýmis vandamál.

Fangelsismálastjóri sagði í síðustu viku í viðtali að það gæti verið áskorun að fá túlk fyrir ört stækkandi hóp erlendra fanga innan fangelsisins en eins og stendur eru um 60 prósent þeirra sem eru í gæsluvarðhaldi af erlendu bergi brotin og um 30 prósent þeirra sem afplána. Þessi hlutföll hafa hækkað mikið síðustu ár.

„Það gefur augaleið að það er í að þjónusta á þá sem þurfa á þeirri þjónustu að halda,“ segir Sigríður Vilhjálmsdóttir, framkvæmdastjóri Alþjóðaseturs, en hún segir erfitt að fullyrða um það hvers vegna það sé áskorun að fá túlka í fangelsin en geti ímyndað sér að það snúist um fjármagn. Það ætti þó alltaf að gera ráð fyrir þjónustunni í áætlunum.

„Ég get alveg fullyrt að staðfest færni okkar og getu til að þjónusta fangelsin, eins og alla aðra, og veita þeim faglega og góða túlkaþjónustu.“

Áskorun að halda uppi góðu þjónustustigi

Samkvæmt lögum á fólk á rétt á túlkaþjónustu við fjölbreyttar aðstæður og segir Sigríður að flestar stofnanir og fyrirtæki gæti vel að því að tryggja túlkaþjónustu þegar lögin segja. Spurð hvort fjölgun erlendra ríkisborgara hafi verið áskorun segir Sigríður þau tilbúin í hvaða áskoranir sem er.

„Það er auðvitað áskorun að halda uppi góðu þjónustustigi og að fjölga fólki á skrá. Við erum alltaf að leita að góðum túlkum og ráða til okkar til að anna eftirspurn,“ segir hún og að í dag bjóði þau upp á túlkun fyrir um 60 til 70 tungumál.

„Breytingar í samfélaginu geta orðið til þess að við þurfum að fjölga tungumálum en það er ekki eitthvað sem er hindrun eða vandamál.“

Sigríður segir að verkefni túlka séu fjölbreytt en að flest þeirra séu þegar fólk á lagalegan rétt á túlk. Á Íslandi sé það í öllu sem viðkemur félagsþjónustu og barnavernd, skólamálum, í heilbrigðiskerfinu og svo í dómsal. Hún segir að túlkarnir geti fylgt fólki og að fólk geti einnig óskað eftir ákveðnum túlki en eðli máls samkvæmt er oft um náið samstarf er að ræða. Einmitt þess vegna séu skýrar reglur.

„Það vinna allir eftir siðareglum túlka og það eru mjög skýrar reglur um tengslin sem mega vera á milli aðila.“

Mikið breyst eftir Covid

Spurð um breytingar í faginu síðustu ár segir Sigríður að mesta breytingin hafi átt sér stað í Covid.

„Fyrir það vorum við alltaf staðtúlkunum en núna hefur þjónustan jafnvel orðið betri því fyrirtæki áttuðu sig á gildi símatúlkana, símaskilaboða og fjarfunda. Þjónustan er þannig ekki bara fókuseruð á einn fund heldur líka verið að taka styttri mál með þessum leiðum,“ segir Sigríður og að þau taki sitt starf mjög alvarlega.

„Það er hægt að þjónusta alls sem eiga lagalegan rétt á að fá túlk. Þá gerum við okkar besta. Við tökum starfi okkar mjög alvarlega og vitum hvað þetta er mikilvæg þjónusta sem við erum að veita og gerum okkar allra besta að veita hana.“