Þor­gerður brák grafin úr gleymsku

Jónný er 28 ára Borgfirðingur uppalinn í Borgarnesi sem hefur brennandi ástríðu fyrir myndasögum, og íslenskum sagnaarfi. Brákarhátíð er handan við hornið og hún gerði sér lítið fyrir og gerði fallega frumsamda myndasögu um samband Egils og barnfóstru sinnar, Brákar.

Fóstran sem lítið fyrir fer

Eins og flestum Íslendingum er þó vonandi kunnugt spilar Þorgerður brák ekki stórt hlutverk í Eglu. Raunar varla neitt. Sögubúturinn frá því að hún er fyrst nefnd á nafn og þar til hún er voveiflega myrt af Skalla-Grími fyrir að hafa bjargað lífi Egils er raunar svo stuttur að hann fylgir í heild sinni hér að neðan:

Jónnýju fannst fúlt hvað lesandinn fær lítið af Þorgerði að vita þrátt fyrir að hún hafi bersýnilega verið Agli mjög mikilvæg. Frumburður Egils og Ásgerðar Bjarnardóttur var nefnd Þorgerður, hvort það hafi verið í höfuðið á fóstru hans gömlu verður lagt í mat lesenda.

„Hún kemur bara allt í einu fram þarna. Það fannst mér fúlt því hún var svo stór partur af sögunni. Þetta hefur verið mikilvæg manneskja í lífi Egils,“ segir Jónný.

Öll Egla framundan

Jónný segir söguna af Agli hafa alltaf verið í uppáhaldi hjá henni en hún stefnir að því að færa alla Egils sögu Skallagrímssonar í myndasöguform. Hún hlaut nýverið menningarstyrk og hyggst hafa myndasögugerð að fullu starfi eins lengi og hún getur. Ýmis verkefni eru á döfinni. Jónný er nú að vinna að myndasögu um Axlar-Björn frægasta morðingja landsins og þar er enn sótt í sagnaarf Vesturlands.

Til lengri tíma langar Jónnýju að búa til röð af myndasögum sem fanga alla sögu Egils Skallagrímssonar frá Kveld-Úlfi og félögum í Firðafylki til harmþrunginnar elli Egils í Mosfellsdal.

„Ég hef alltaf haft mjög gaman af Eglu. Við lásum hana í skólanum og svo las ég hana núna aftur og hugsaði: af hverju geri ég ekki myndasögu um þetta?“ Mér finnst mikilvægt að krakkar geti kynnst þessari sögu í öðrum búningi ef þau nenna kannski ekki að lesa Eglu sjálfa. Myndasaga gæti kannski komið þeim á sporið,“ segir Jónný.

Gengur í smiðju til Vilborgar Dagbjartsdóttur

Myndasaga Jónnýjar segir frá sambandi Þorgerðar brákar fóstru og Egils á hjartnæman hátt en auðvitað með sorglegum lyktum. Jónný tekur sér fullt skáldaleyfi við framsetningu á persónu hinnar rauna mæddu Brák sem skeytti einskis til að bjarga lífi Egils unga. Ekki ólíkt Vilborgu Dagbjartsdóttur og hennar stórkostlegu framsetningu á sögu Melkorku Mýrkjartansdóttur, prinsessu af Írlandi. Ekkert frekar verður þó sagt um innihald myndasögunnar og því þurfa lesendur að eigna sér eintak til að kynnast þessari persónu í áður óséðu ljósi.

„Það kom upp þessi hugmynd á meðan ég var að undirbúa mig undir Eglu. Af hverju ekki að gera eitthvað aðeins um Brák? Við vitum ekki nóg um hana. Hún er svo flottur karakter,“ segir Jónný.

Hún undirbýr sig nú undir næsta stóra verkefni, Egils sögu alla, sem hún segir munu taka drjúgan tíma að ljúka við. Hún ætlar þó að leggja allt í sölurnar og nýta styrkinn meðal annars til dvala í Noregi og Englandi á slóðum víkingsins Eiríks og áa hans.

Rýnt í sálarlíf víkinga og hetja

Jónný segist ætla að segja sögur af fólki, mönnum konum og börnum, í myndasögum sínum og ekki sneiða hjá sálarlífi þeirra. Við fáum oft lítið að vita af huga persóna úr fornsögum okkar vegna þess að stíll höfundanna er alltaf í þriðju persónu og gjörðum og máli fólks lýst frekar en hugarheimi þeirra. Þessi alvitri sögumaður sem við þekkjum úr bókmenntum nútímans tíðkaðist ekki á miðöldum.

„Það er svo margt við þessar Íslendingasögur sem er svo ýkt. Ég ætla að hafa eitthvað af því í minni sögu en dempa það aðeins til að halda í þessa mannlegu eiginleika,“ segir hún.

„Það er svo mikið í þessari sögu sem er svo matsjó. Ég vil líka sýna tilfinningalegu hliðina. Missi og söknuð. Til dæmis þegar hann missir son sinn Böðvar. Það er mikill húmor í þessari sögu en líka mikið af drama og sorg. Það verður líka stór hluti af myndasögunni. Ég ætla að leyfa honum að gráta. Svo margir segja að víkingar séu svo harðir af sér og gráti ekkert. En ég ætla ekkert að sneiða fram hjá því heldur sýna það bara eins og það var,“ segir Jónný.

Gráti og ofsafengnum harmi er oft lýst í fornsögum og -kvæðum og ljóst er það þótti ekki smækkandi að harma fallna ástvini. Í Heimskringlu Snorra Sturlusonar er meðal annars sagt frá því að Sighvatur Þórðarson skáld hafi orðið vitni að því að maður sem misst hafði eiginkonu sína grét sáran og reif af sér öll klæði.

Upplifun hans varð honum innblástur að þessu kvæði:

Alls konar hugmyndir og nóg á döfinni

Jónný dregur mikinn innblástur úr japanskri teiknimyndasögugerð eins og sést gjörla á teikningum hennar. Hún nefnir sérstaklega japanska myndasöguröð sem heitir Vínlands saga og segir söguna af Þorkeli karlsefni og landnámi í vesturheimi, þó með umtalsverðu skáldaleyfi. Sú saga hvatti hana til myndasögugerðar og henni þótti kjörið að sækja í sama arf, sinn eigin arf.

„Ég vil líka að krakkar tengi við þessa sögu betur. Mér fannst ekki nógu mikið kennt um hana. Ég hugsaði að krakkar myndu kannski taka upp myndasöguna og læra um þetta og þá vilja þeir kannski lesa Eglu sjálfa,“ segir hún.

Hún er þessa stundina að vinna að myndasögu um Axlar-Björn, þar á eftir er komið að djáknanum á Myrká og svo er það beint aftur í Eglu.

„Ég er með alls konar hugmyndir að myndasögum. Mér finnst rosalega gaman að gera þetta og þetta er ástríða,“ segir Jónný Hekla Hjaltadóttir.

Hægt verður að nálgast eintak af Brákar sögu á loppumarkaði sem haldinn verður í Menntaskóla Borgarfjarðar laugardaginn næstkomandi. Þar verður Jónný með borð og tekur fagnandi á móti gestum. Þar verða einnig til sölu plaköt eftir Jónnýju. Bókin verður svo til sölu í Ljómalind, á Eiríksstöðum og víðar. Svo verður hægt að fylgjast með framgangi Eglunnar og annarra verkefna Jónnýjar Heklu á síðu hennar á samfélagsmiðlum.