Brutu stjórnsýslulög við útgáfu hvalveiðileyfis Lovísa Arnardóttir skrifar 14. janúar 2026 16:29 Bjarkey Olsen, þingkona VG, var matvælaráðherra á þeim tíma sem leyfið var gefið út. Vísir/Einar Umboðsmaður Alþingis hefur komist að þeirri niðurstöðu að málsmeðferð matvælaráðuneytisins á umsókn um leyfi til hvalveiða var ekki í samræmi við lög árið 2024. Þá var Bjarkey Olsen matvælaráðherra. Í áliti umboðsmanns segir að stjórnsýslulögum hafi ekki fylgt við meðferð matvælaráðuneytisins á umsókn um leyfi til hvalveiða. Í samantekt um álitið kemur fram að kvartað hafi verið yfir málsmeðferð matvælaráðuneytisins í kjölfar umsóknar um leyfi til veiða á langreyðum. Í kvörtuninni voru gerðar athugasemdir við það að ráðherra hefði ekki verið heimilt að tímabinda leyfið við eitt ár, 2024. Í álitinu kemur fram að umboðsmaður hafi bent á að ákvörðun ráðherra um útgáfu leyfis til hvalveiða væri matskennd og ráðherra hefði ákveðið svigrúm til ákvörðunartöku þar að lútandi. Þó yrði meðal annars að gæta að meðalhófi við töku slíkra ákvarðana með hliðsjón af þeim hagsmunum sem væru undirliggjandi. Umboðsmaður telur því að ákvörðun ráðuneytisins um að tímabinda leyfið eingöngu við árið 2024 hafi ekki verið reist á fullnægjandi heildstæðu mati, auk þess sem ekki hefði verið gætt meðalhófs við töku ákvörðunarinnar. Í álitinu kemur fram að umboðsmaður hafi í áliti sínu meðal annars litið til þess að sú breyting að takmarka gildistíma leyfisins við árið 2024 yrði að teljast íþyngjandi fyrir fyrirtækið að teknu tilliti til þeirra hagsmuna sem félagið hefði sem atvinnurekandi og fyrri framkvæmdar við útgáfu sambærilegra leyfa til félagsins. Í niðurstöðu sinni segir umboðsmaður að það sé álit hennar að ákvörðun matvælaráðuneytisins um að tímabinda leyfið til hvalveiða eingöngu árið 2024 hafi ekki verið reist á fullnægjandi mati eða samrýmst kröfum um meðalhóf. Umboðsmaður segir einnig að það sé álit hennar að matvælaráðuneytið hafi ekki gætt nægilega að því að haga gagnaöflun sinni og umsagnarferli þannig að það samrýmdist stjórnsýslulögum. Engar hvalveiðar voru árið 2025. Vísir/Egill „Þar sem það liggur fyrir að í byrjun desember 2024 veitti matvælaráðuneytið X hf. leyfi til veiða á langreyðum til fimm ára tel ég ekki ástæðu til að beina sérstökum tilmælum til atvinnuvegaráðuneytisins vegna málsins. Ég beini þó þeim tilmælum til ráðuneytisins að taka framvegis mið af þeim sjónarmiðum sem koma fram í álitinu,“ segir í niðurstöðunni. Hvalir Hvalveiðar Ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur (2017-2024) Ríkisstjórn Bjarna Benediktssonar (2024) Umboðsmaður Alþingis Mest lesið Skekkja hækki iðgjöld og kosti samfélagið milljarða Innlent Lést í sprengingunni Innlent Fríhöfnin gjörsamlega galtóm Innlent Viðvaranir að falla úr gildi en meira óveður í nánd Veður Skammt stórra högga á milli Veður Sleppt úr haldi eftir hópárásina á Höfðatorgi Innlent Vilja að lögreglan finni þann sem skrifaði færsluna Innlent Afsalar sér verðlaunum fyrir Sykurbað Innlent Íhugar að draga úr hernaði í Íran Erlent Airbnb-lög samþykkt: Íbúðir eigi að nýtast sem heimili Innlent Fleiri fréttir Skekkja hækki iðgjöld og kosti samfélagið milljarða Sleppt úr haldi eftir hópárásina á Höfðatorgi Fríhöfnin gjörsamlega galtóm „Auðvitað mikið áfall“ Sprengingin hjá Fóðurblöndunni og áhyggjur af stríðinu í Íran Fimm bíla árekstur á Sæbraut Gert að rannsaka tvö mál betur en gefa ekkert upp Vilja að lögreglan finni þann sem skrifaði færsluna Lést í sprengingunni Nú þarf ekki leyfi til að reka heilsugæslur, húðflúrstofur og fleira Airbnb-lög samþykkt: Íbúðir eigi að nýtast sem heimili Hafi orðið ryksprenging í tómum tanki í Fóðurblöndunni Ragna verður forstjóri Fangelsismálastofnunar „Heyrðust öskur þarna uppi og það er ekkert þægilegt“ Innviðir og íbúðir eiga að rísa samtímis í Hallahverfi Goðamót í uppnámi og útlit fyrir sama veður fram á nótt Öllu flugi dagsins aflýst Öflug sprenging í Korngörðum og vonskuveður víða Misræmi talið í framburði konu sem sakaði Þorstein um áreitni Húsið hannað til að gefa eftir í sprengingu Einn alvarlega slasaður af sextán sem voru inni í húsinu Bein útsending: Opinn fundur borgarstjóra um húsnæðismál Þrír fluttir á slysadeild vegna sprengingar í Korngörðum Eldur í rafgeymum hjá Hringrás Tvennt flutt á sjúkrahús eftir árekstur við Eyrarbakka „Finnst allt benda til þess að þetta sé að lognast út af“ Sextíu flugferðum aflýst vegna veðurs Óttast að Smalaholtsskógur verði Garðabæ að bráð Segir fyrri ríkisstjórn ekki hafa treyst sér í Fjarðarheiðargöng „Eins og við séum að fara ansi mörg ár aftur í tímann“ Sjá meira
Í samantekt um álitið kemur fram að kvartað hafi verið yfir málsmeðferð matvælaráðuneytisins í kjölfar umsóknar um leyfi til veiða á langreyðum. Í kvörtuninni voru gerðar athugasemdir við það að ráðherra hefði ekki verið heimilt að tímabinda leyfið við eitt ár, 2024. Í álitinu kemur fram að umboðsmaður hafi bent á að ákvörðun ráðherra um útgáfu leyfis til hvalveiða væri matskennd og ráðherra hefði ákveðið svigrúm til ákvörðunartöku þar að lútandi. Þó yrði meðal annars að gæta að meðalhófi við töku slíkra ákvarðana með hliðsjón af þeim hagsmunum sem væru undirliggjandi. Umboðsmaður telur því að ákvörðun ráðuneytisins um að tímabinda leyfið eingöngu við árið 2024 hafi ekki verið reist á fullnægjandi heildstæðu mati, auk þess sem ekki hefði verið gætt meðalhófs við töku ákvörðunarinnar. Í álitinu kemur fram að umboðsmaður hafi í áliti sínu meðal annars litið til þess að sú breyting að takmarka gildistíma leyfisins við árið 2024 yrði að teljast íþyngjandi fyrir fyrirtækið að teknu tilliti til þeirra hagsmuna sem félagið hefði sem atvinnurekandi og fyrri framkvæmdar við útgáfu sambærilegra leyfa til félagsins. Í niðurstöðu sinni segir umboðsmaður að það sé álit hennar að ákvörðun matvælaráðuneytisins um að tímabinda leyfið til hvalveiða eingöngu árið 2024 hafi ekki verið reist á fullnægjandi mati eða samrýmst kröfum um meðalhóf. Umboðsmaður segir einnig að það sé álit hennar að matvælaráðuneytið hafi ekki gætt nægilega að því að haga gagnaöflun sinni og umsagnarferli þannig að það samrýmdist stjórnsýslulögum. Engar hvalveiðar voru árið 2025. Vísir/Egill „Þar sem það liggur fyrir að í byrjun desember 2024 veitti matvælaráðuneytið X hf. leyfi til veiða á langreyðum til fimm ára tel ég ekki ástæðu til að beina sérstökum tilmælum til atvinnuvegaráðuneytisins vegna málsins. Ég beini þó þeim tilmælum til ráðuneytisins að taka framvegis mið af þeim sjónarmiðum sem koma fram í álitinu,“ segir í niðurstöðunni.
Hvalir Hvalveiðar Ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur (2017-2024) Ríkisstjórn Bjarna Benediktssonar (2024) Umboðsmaður Alþingis Mest lesið Skekkja hækki iðgjöld og kosti samfélagið milljarða Innlent Lést í sprengingunni Innlent Fríhöfnin gjörsamlega galtóm Innlent Viðvaranir að falla úr gildi en meira óveður í nánd Veður Skammt stórra högga á milli Veður Sleppt úr haldi eftir hópárásina á Höfðatorgi Innlent Vilja að lögreglan finni þann sem skrifaði færsluna Innlent Afsalar sér verðlaunum fyrir Sykurbað Innlent Íhugar að draga úr hernaði í Íran Erlent Airbnb-lög samþykkt: Íbúðir eigi að nýtast sem heimili Innlent Fleiri fréttir Skekkja hækki iðgjöld og kosti samfélagið milljarða Sleppt úr haldi eftir hópárásina á Höfðatorgi Fríhöfnin gjörsamlega galtóm „Auðvitað mikið áfall“ Sprengingin hjá Fóðurblöndunni og áhyggjur af stríðinu í Íran Fimm bíla árekstur á Sæbraut Gert að rannsaka tvö mál betur en gefa ekkert upp Vilja að lögreglan finni þann sem skrifaði færsluna Lést í sprengingunni Nú þarf ekki leyfi til að reka heilsugæslur, húðflúrstofur og fleira Airbnb-lög samþykkt: Íbúðir eigi að nýtast sem heimili Hafi orðið ryksprenging í tómum tanki í Fóðurblöndunni Ragna verður forstjóri Fangelsismálastofnunar „Heyrðust öskur þarna uppi og það er ekkert þægilegt“ Innviðir og íbúðir eiga að rísa samtímis í Hallahverfi Goðamót í uppnámi og útlit fyrir sama veður fram á nótt Öllu flugi dagsins aflýst Öflug sprenging í Korngörðum og vonskuveður víða Misræmi talið í framburði konu sem sakaði Þorstein um áreitni Húsið hannað til að gefa eftir í sprengingu Einn alvarlega slasaður af sextán sem voru inni í húsinu Bein útsending: Opinn fundur borgarstjóra um húsnæðismál Þrír fluttir á slysadeild vegna sprengingar í Korngörðum Eldur í rafgeymum hjá Hringrás Tvennt flutt á sjúkrahús eftir árekstur við Eyrarbakka „Finnst allt benda til þess að þetta sé að lognast út af“ Sextíu flugferðum aflýst vegna veðurs Óttast að Smalaholtsskógur verði Garðabæ að bráð Segir fyrri ríkisstjórn ekki hafa treyst sér í Fjarðarheiðargöng „Eins og við séum að fara ansi mörg ár aftur í tímann“ Sjá meira