Ís­lenskt tákn­mál er hjartað sem alltaf slær

Skrifað á Degi íslenska táknmálsins 11. febrúar.

Ísland er afar heppið að eiga sitt eigið táknmál. Í heiminum eru talin vera um 300–350 táknmál. Samkvæmt Ethnologue eru yfir 150 þeirra skráð með fullri lýsingu, en mörg eru enn vanrannsökuð eða óskráð. Notendur táknmála í heiminum eru taldir vera um 80 milljónir samkvæmt World Federation of the Deaf og World Health Organization áætlar að um 450 milljónir manna í heiminum búi við heyrnarskerðingu.

Íslenskt táknmál (ÍTM) er eitt þessara tungumála og nýtur lagalegrar verndar hér á landi samkvæmt lögum nr. 61/2011, þar sem það er jafnrétthátt íslensku. Málnefnd um íslenskt táknmál hefur það hlutverk að efla notkun málsins og styrkja stöðu þess og virðingu í samfélaginu.

Að efla íslenskt táknmál er ekki aðeins mál málnotenda sjálfra – heldur snertir það þúsundir landsmanna. Að baki hverjum táknmálsnotanda standa fjölskyldur og aðstandendur hvaðanæva úr daglegu lífi táknmálsnotanda. Þegar táknmálið er gert sýnilegra í leik, starfi og námi eykst aðgengi, sjálfsmynd styrkist og lífsgæði batna.

Það eru fjölmargar leiðir fyrir stjórnvöld og sveitarfélög til að styðja og efla íslenskt táknmál – bæði í orði og verki. Hver einasti stuðningur skiptir máli. Hafa má í huga þessi góðu atriðið á tékklista stjórnvalda og sveitarfélaga:

• skapið táknmálsvænt samfélag.
• virðið tungumálaréttindi sem mannréttindi
• eigið alltaf samtal við táknmálsfólk og skiljið engan eftir – hvorki í hönnun né þjónustu
• tryggið jafnræði og raunveruleg tækifæri til þátttöku
• fræðist um táknmál – þekking breytir samfélaginu
• styðjið íslenska táknmálið; stuðningur ykkar skiptir máli

Eigið góðan táknmálsdag og til hamingju með íslenskt táknmál kæru landsmenn.

Höfundur hefur verið heyrnarlaus frá 8 ára aldri, kynntist táknmáli fyrst 10 ára og lærði það af öðrum heyrnarlausum jafnöldrum sínum. Hefur barist fyrir táknmáli á Íslandi, kennt táknmál og búið til táknmálsnámsefni, sagt fréttir á táknmáli RÚV. Setið á Alþingi. Hefur mikla þekkingu á texta/táknmálsaðgengi og hjálpartækjum fyrir heyrnarlausa og heyrnarskerta. Höfundur er með alþjóðlega diplómu í frumkvöðlafræðum og leiðsögumaður í ferðaþjónustu með táknmál sem aðalmál.