Sigurður Stefánsson, framkvæmdastjóri Aflvaka, bendir á að barnlausum heimilum og íbúðum með einum í heimili hafi fjölgað um 50 prósent á árunum 2010 til 2022. Á sama tíma fækkaði heimilum þar sem börn bjuggu um 11 prósent. Sama þróun muni, að hans sögn, líklega halda áfram af miklum krafti á næstu fimmtán árum.
„Gögn sýna að samsetning þjóðarinnar, með tilliti til aldurs og fjölskyldustærðar, er nú um 15 árum á eftir þróun hinna Norðurlandanna,“ skrifar hann í grein sem birtist á Innherja fyrr í dag. Útlit sé fyrir að um 19 prósent þjóðarinnar verði börn, 62 prósent fólks á aldrinum 18 til 64 ára og um 19 prósent verði þá 65 ára og eldri.
Þannig bendir Sigurður á að ef litið er til gagna Hagstofunnar þá verði um 23 prósent íbúa á höfuðborgarsvæðinu 60 ára og eldri. Sá hópur muni þurfa sem nemur 53 prósentum allra íbúða sem til eru í dag. Fjölgun eldri borgara þýði um leið að þörfin fyrir minni íbúðir sem henta einmennings- og barnlausum heimilum eykst verulega.
„Þessar staðreyndir ættu að vera skipulagsyfirvöldum á höfuðborgarsvæðinu ljósar en svo virðist ekki vera,“ að sögn Sigurðar.
Hann vekur athygli á því að í þróunaráætlun höfuðborgarsvæðisins sé gert ráð fyrir að 2,6 íbúar verði að jafnaði í hverri íbúð þegar gögn benda til þess að þeir verði 1,7. Af því leiði að þegar byggðar eru 1.000 íbúðir fyrir 2.600 íbúa flytja aðeins 1.700 manns inn í þær. Þá vanti 529 íbúðir fyrir þá 900 sem ekki komust að.
Í dag eru um 23 prósent allra íbúða á höfuðborgarsvæðinu, eða 23 þúsund talsins, um 80 fermetrar eða minni. Til samanburðar, útskýrir Sigurður í grein sinni, er hlutfallið í Osló, Kaupmannahöfn og Stokkhólmi á bilinu 55 til 60 prósent.
„Á höfuðborgarsvæðinu þyrftu næstu 53.500 íbúðir sem byggðar verða að vera 80 fermetrar að stærð eða minni til að ná sömu hlutföllum og þekkist í höfuðborgum Norðurlandanna. Þrefalda þarf fjölda minni íbúða á höfuðborgarsvæðinu til að fjöldi þeirri verði sambærilegur og í höfuðborgum hinna Norðurlandanna,“ skrifar framkvæmdastjóri Aflvaka. Það er félag sem meðal annars fjárfestarnir Andri Sveinsson og Birgir Már Ragnarsson standa að baki og áformar uppbyggingu fimm þúsund íbúða lífgæðakjarna fyrir 60 ára og eldri í Kópavogi.
Þróunin sé hins vegar ekki í þá veru að minni íbúðum sé að fjölga, heldur er meðalstærð þeirra sem eru í byggingu þvert á að stækka. Afleiðingin er því sú, útskýrir Sigurður, að í byggingu ogundirbúningi eru 10 þúsund íbúðir sem henta ekki þörfum samfélagsins fyrir minni íbúðir. Áhrifin af þessu er að núna mikil eftirspurn eftir minni íbúðum á meðan stærri íbúðir seljast ekki og standa auðar.
Í greininni hvetur Sigurður skipulagsyfirvöld til þess að opna augun fyrir áhrifum lýðþróunar.
„Á höfuðborgarsvæðinu þarf að byggja 53.500 íbúðir sem eru 80 fermetrar og minni til að koma jafnvægi á húsnæðismarkaðinn. Miðað við húsnæði sem er í uppbyggingu og skipulagi verða hins vegar byggðar alltof fáar íbúðir og til að bæta gráu ofan á svart þá mæta þær íbúðir sem eru byggðar ekki þeirri þörf sem er til staðar.“
