Skaðleg efni ógna heilsu barna Guðrún Lilja Kristinsdóttir skrifar 24. febrúar 2026 14:45 Nýlegar rannsóknir sýna að skaðleg efni í umhverfinu geti haft óafturkræfar afleiðingar fyrir okkur og börnin okkar. Við getum haft áhrif og takmarkað skaðleg efni í nærumhverfinu – en hvað eigum við að velja? Framleiðsla efna og efnablanda hefur stóraukist síðustu áratugi og er þær að finna alls staðar í umhverfinu. Margar efnablöndur innihalda skaðleg efni og geta verið hormónaraskandi, valdið ofnæmi, fæðingargöllum og verið krabbameinsvaldandi. Börn eru sérstaklega viðkvæm. Þau eru smávaxin, með viðkvæmt kerfi og rannsaka heiminn með öllum skilningarvitum. Við foreldrar viljum vernda börnin fyrir öllum þeim ógnum sem leynast í umhverfinu. Þetta getur þó verið yfirþyrmandi verkefni enda þarf að huga að næringu, skjátíma, öryggisatriðum, svefni og svo mörgu fleiru. Skaðleg efni í umhverfi barna verða að vera á þessum lista og krefjast þess að við horfumst í augu við óþægilegar staðreyndir. Það getur verið flókið að átta sig á efnasamsetningum leikfanga og snyrtivara. Góðu fréttirnar eru þær að rétt eins og við takmörkum skjátíma eða veljum öruggan bílstól fyrir börn þá er auðvelt að velja vel og takmarka skaðleg efni í þeirra umhverfi. Það getum við gert með því að velja Svansmerktar vörur þar sem er tryggt að sérfræðingar hafi útilokað efni sem eru skaðleg og gætu verið skaðleg heilsu þeirra. Í matvöruverslunum er hægt að finna fjölmargar Svansmerktar snyrtivörur. Svansmerktum snyrtivörum fyrir börn hefur fjölgað mikið undanfarin ár og er úrvalið orðið mjög gott hérlendis. Við náum ekki að forðast öll skaðleg efni en getum þó tekið meðvitaðar ákvarðanir um að velja Svansvottaðar snyrti- og efnavörur og þannig lágmarkað áhættuna sem skaðleg efni og efnablöndur geta haft. Fyrir áhugasama er fyrirlestur um málefnið í barnabókasafni Norræna hússins næstkomandi miðvikudag klukkan 10:30. Höfundur er framkvæmdastjóri Svansins á Íslandi. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Heilbrigðismál Börn og uppeldi Mest lesið Hugsjónir og hagsmunir fara saman Jón Steindór Valdimarsson Skoðun Virðum jafnræði fólks og gerum það sem er best fyrir samfélagið í heild Gunnar Axel Axelsson Skoðun Öryggisvottaðir leikvellir: Úlfur í sauðagæru Davíð Már Sigurðsson Skoðun Fótbolti og þjóðarmorð eiga ekki samleið Guðrún Sif Friðriksdóttir Skoðun Krónan er ekki stríðsminjar – hún er megin ástæðan fyrir hagsæld okkar Eggert Guðmundsson Skoðun Arnarnesvegur og varnaðarorð sem voru hunsuð Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir Skoðun Hver ber áfengið heim að dyrum? Arnar Sigurðsson Skoðun Varanlegar undanþágur? Björn Leví Gunnarsson Skoðun Vísindaferð í Brussel eða umsókn um aðild? Kristinn Karl Brynjarsson Skoðun Trillukarlinn og ESB Sigurjón Þórðarson Skoðun Skoðun Skoðun Verkin tala – en ekki um okkur Nichole Leigh Mosty skrifar Skoðun Auðlindastýring, aflandsfjármagn og hið asymmetríska stríð um 29. ágúst Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Trillukarlinn og ESB Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun Gerum Ísland betra Finnur Torfi Magnússon skrifar Skoðun Tjakkurinn, ljóstíran og tækifærin Dóra Magnúsdóttir skrifar Skoðun Virðum jafnræði fólks og gerum það sem er best fyrir samfélagið í heild Gunnar Axel Axelsson skrifar Skoðun Krónan er ekki stríðsminjar – hún er megin ástæðan fyrir hagsæld okkar Eggert Guðmundsson skrifar Skoðun Vísindaferð í Brussel eða umsókn um aðild? Kristinn Karl Brynjarsson skrifar Skoðun Arnarnesvegur og varnaðarorð sem voru hunsuð Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir skrifar Skoðun Varanlegar undanþágur? Björn Leví Gunnarsson skrifar Skoðun Öryggisvottaðir leikvellir: Úlfur í sauðagæru Davíð Már Sigurðsson skrifar Skoðun Hver ber áfengið heim að dyrum? Arnar Sigurðsson skrifar Skoðun Hugsjónir og hagsmunir fara saman Jón Steindór Valdimarsson skrifar Skoðun Fótbolti og þjóðarmorð eiga ekki samleið Guðrún Sif Friðriksdóttir skrifar Skoðun Bikarveiðar í búningi atvinnurekstrar Atli Sævar Guðmundsson skrifar Skoðun Þegar harður andstæðingur ESB-aðildar í Noregi skipti um skoðun Elvar Örn Arason skrifar Skoðun Undarleg stefna í umræðunni um ESB Guðmunda G. Guðmundsdóttir skrifar Skoðun MBA: Meðvirkni, bómullar- og aumingjavæðing Davíð Bergmann skrifar Skoðun Börn þurfa meira en stærðfræði Aðalheiður Mjöll Þórarinsdóttir skrifar Skoðun Er málflutningur SJÁ samtakanna marktækur? Birgir Finnsson skrifar Skoðun Gjaldmiðill sem aldrei átti að verða til og þjóðin situr enn uppi með Baldur Pétursson skrifar Skoðun Hvernig náum við til ykkar? Guðrún Jónsdóttir skrifar Skoðun Að leggja rækt við tortryggnina Ingólfur Sverrisson skrifar Skoðun Hvernig gat fæðingarþjónustan orðið útundan í stærstu heilbrigðisframkvæmd Íslandssögunnar? Guðrún I. Gunnlaugsdóttir skrifar Skoðun Milli gjörða og gilda býr vonin. Sigurður Árni Reynisson skrifar Skoðun Áfengi heim að dyrum? Halla Þorvaldsdóttir skrifar Skoðun Barnið vex en Fésbókin ekki Reyn Alpha Magnúsdóttir skrifar Skoðun Eru brotalamir menntakerfisins fyrst að koma upp núna? Þóranna Rósa Ólafsdóttir skrifar Skoðun Að segja „JÁ“ snýst um sanngirni og framþróun Nichole Leigh Mosty skrifar Skoðun „Lýðræðisveisla“ sem skaðar lýðræðið. Forsetinn er á matseðlinum Júlíus Valsson skrifar Sjá meira
Nýlegar rannsóknir sýna að skaðleg efni í umhverfinu geti haft óafturkræfar afleiðingar fyrir okkur og börnin okkar. Við getum haft áhrif og takmarkað skaðleg efni í nærumhverfinu – en hvað eigum við að velja? Framleiðsla efna og efnablanda hefur stóraukist síðustu áratugi og er þær að finna alls staðar í umhverfinu. Margar efnablöndur innihalda skaðleg efni og geta verið hormónaraskandi, valdið ofnæmi, fæðingargöllum og verið krabbameinsvaldandi. Börn eru sérstaklega viðkvæm. Þau eru smávaxin, með viðkvæmt kerfi og rannsaka heiminn með öllum skilningarvitum. Við foreldrar viljum vernda börnin fyrir öllum þeim ógnum sem leynast í umhverfinu. Þetta getur þó verið yfirþyrmandi verkefni enda þarf að huga að næringu, skjátíma, öryggisatriðum, svefni og svo mörgu fleiru. Skaðleg efni í umhverfi barna verða að vera á þessum lista og krefjast þess að við horfumst í augu við óþægilegar staðreyndir. Það getur verið flókið að átta sig á efnasamsetningum leikfanga og snyrtivara. Góðu fréttirnar eru þær að rétt eins og við takmörkum skjátíma eða veljum öruggan bílstól fyrir börn þá er auðvelt að velja vel og takmarka skaðleg efni í þeirra umhverfi. Það getum við gert með því að velja Svansmerktar vörur þar sem er tryggt að sérfræðingar hafi útilokað efni sem eru skaðleg og gætu verið skaðleg heilsu þeirra. Í matvöruverslunum er hægt að finna fjölmargar Svansmerktar snyrtivörur. Svansmerktum snyrtivörum fyrir börn hefur fjölgað mikið undanfarin ár og er úrvalið orðið mjög gott hérlendis. Við náum ekki að forðast öll skaðleg efni en getum þó tekið meðvitaðar ákvarðanir um að velja Svansvottaðar snyrti- og efnavörur og þannig lágmarkað áhættuna sem skaðleg efni og efnablöndur geta haft. Fyrir áhugasama er fyrirlestur um málefnið í barnabókasafni Norræna hússins næstkomandi miðvikudag klukkan 10:30. Höfundur er framkvæmdastjóri Svansins á Íslandi.
Virðum jafnræði fólks og gerum það sem er best fyrir samfélagið í heild Gunnar Axel Axelsson Skoðun
Skoðun Auðlindastýring, aflandsfjármagn og hið asymmetríska stríð um 29. ágúst Sigurður Sigurðsson skrifar
Skoðun Virðum jafnræði fólks og gerum það sem er best fyrir samfélagið í heild Gunnar Axel Axelsson skrifar
Skoðun Krónan er ekki stríðsminjar – hún er megin ástæðan fyrir hagsæld okkar Eggert Guðmundsson skrifar
Skoðun Gjaldmiðill sem aldrei átti að verða til og þjóðin situr enn uppi með Baldur Pétursson skrifar
Skoðun Hvernig gat fæðingarþjónustan orðið útundan í stærstu heilbrigðisframkvæmd Íslandssögunnar? Guðrún I. Gunnlaugsdóttir skrifar
Virðum jafnræði fólks og gerum það sem er best fyrir samfélagið í heild Gunnar Axel Axelsson Skoðun