Viljum við ekki örugga leik­skóla?

Það skiptir foreldra öllu máli að börnin okkar fái að alast upp, leika og læra í öruggu og heilnæmu umhverfi. Því miður er það svo í samfélaginu okkar að þrátt fyrir þær forvarnir sem við höfum byggt upp þá geta hlutir farið úrskeiðis eins og nýleg atvik hafa minnt okkur á. Matareitrunin á Mánagarði er sorglegt dæmi um þetta, þar sem börn urðu fyrir miklum skaða, og oft er erfitt að greina hætturnar í okkar daglega umhverfi áður en skaðinn er skeður.

Heilbrigðiseftirlitið gegnir lykilhlutverki í vörnum samfélags okkar gegn þessum hættum og nýtist sérþekking heilbrigðisfulltrúa til að fyrirbyggja slíkar aðstæður. Hlutverk heilbrigðiseftirlitsins er þannig meðal annars að tryggja það að við sem foreldrar getum verið viss um að börnin okkar dvelji við öruggar aðstæður. Ef upp kemur grunur um myglu, mengun, galla eða óöruggar aðstæður – hvar sem er á landinu, þá bregst heilbrigðiseftirlitið við.

Þjónusta sem þarf að haldast órofin

Þegar rætt er um uppstokkun eða breytingar á opinberri þjónustu er mikilvægt að horfa á heildarmyndina. Breytingar á stjórnsýslu stofnana geta tekið 3–5 ár, jafnvel lengur, og á því tímabili eru raunverulegar líkur á að þjónusta rofni eða veikist. Þegar um er að ræða eftirlit með leikskólum, öldrunarheimilum, sundlaugum og matvælum – þá er órofin og stöðug þjónusta ekki lúxus, heldur lífshættulega mikilvæg.

Ef verkefni heilbrigðiseftirlitsins eru færð til margra ólíkra stofnana er hætt við að gloppur myndist í varnarkerfinu. Slíkar gloppur geta haft alvarlegar afleiðingar fyrir þau sem minnst geta varið sig: börn, aldraða og viðkvæma einstaklinga.

Byggjum á áratuga reynslu – án niðurrifs

Tímarnir breytast og mennirnir með og eðlilegt er að eftirlit taki breytingum en það má vel aðlaga og bæta kerfið án þess að fara í algera uppstokkun. Í stað þess að leggja niður heilbrigðiseftirlitið má styrkja það skref fyrir skref – eins og gert hefur verið frá því það var fyrst fest í lög árið 1901. Þróunin hefur alla tíð gengið út á að efla fagmennsku, bæta ferla og tryggja að eftirlitskerfið standist nútímakröfur í gegnum tímans rás.

Slík framþróun krefst ekki stórfellds niðurrifs, heldur varfærinna og vandaðra umbóta. Með því móti tryggjum við samfellt og stöðugt eftirlit, jafnvel á meðan breytingar eru unnar. Það er einfaldlega ábyrgasta leiðin þegar öryggi barna og annarra viðkvæmra hópa er í húfi.

Hverju viljum við fórna?

Börn eiga rétt á að leikskólar séu öruggir, hreinir og lausir við mengum og slysahættu. Við foreldrar eigum rétt á að vita að eftirlitskerfið sem sér um að vernda þau sé sterkt, skýrt og órofið, en ekki á milli handa margra mismunandi stofnana með óljósa ábyrgð á mismunandi verkefnum sem skarast.

Þegar við fjöllum um kerfisbreytingar megum við því ekki gleyma einföldustu en jafnframt mikilvægustu spurningunni: Viljum við ekki tryggja börnin okkar sem best?

Höfundur er heilbrigðisfulltrúi.