Úkraína - 24. febrúar 1956 og 2022

24. febrúar 2022 réðst her Pútíns inn í Úkraínu. Pútín er einræðisherra sem vill stækka rússneska heimsveldið. Ferill hans er athyglisverður. Hann fæddist er Stalín var enn við völd. Eftir að sá gagnbyltingarforingi hrökk upp af tók við valdbarátta sem lyktaði með sigri Krúsjoffs. Krúsjoff var með völd völd í eina flokknum sem stýrði Sovétríkjunum og réði því hvað var á dagskrá flokksþings sem haldið var í febrúar 1956. Þetta flokksþing var fyrsta flokksþingið sem haldið var eftir dauða Stalíns. 24. febrúar 1956 hélt Krúsjoff ræðu sem var lengi í minnum höfð. Hún var kölluð leyniræðan vegna þess að ekki fengu allir að hlusta á hana. Eggert Þorbjarnarson og Kristinn E . Andrésson voru gestir á flokksþinginu. Þeir fengu ekki að hlýða á þessa frægustu ræðu Krúsjovs. Í þessari ræðu sagði Krúsjov frá ýmsum glæpum sem Stalín hafði forgöngu um meðan Stalín var við völd. Milljónir manna voru teknir saklausir af lífi á valdatíma Stalíns. Krúsjov sagði í leyniræðunni frá ýmsu og kenndi Stalín um þá glæpi sem Stalín vissulega hafði borið ábyrgð á.

Þeir sem með völd fóru í Sovétríkjunum voru allir mótaðir af því sem drifið hafði á þeirra daga. Pútin var ekki með nein völd fyrr en eftir að gagnbyltingin í Rússlandi hafði lokið við að umbreyta hagkerfinu í auðvaldsríki á árunum eftir 1990. Eftir að Pútin náði undir sig völdum hefur hann jafnt og þétt reynt að stækka rússneska ríkið. Athafnir hans árið 2022 urðu til þess að finnska þjóðin skipti um skoðun á einni nóttu. Finnland gerðist aðili að NATO með ljúfu samþykki finnsku þjóðarinnar. Almenningur í löndum sem fyrir 1914 voru hluti af rússneska keisaradæminu óttast mjög innrás og innlimun Póllands, Lettlands, Litháens, Eistlands, Georgíu og fleiri landa. Þjóðir þessara landa vilja ekki komast undir járnhæl einræðisherrans í Kreml. Enginn veit hvaða örlög bíða Pútíns. Þjóðir sem bjuggu undir járnhæl keisara Rússaveldis vilja alls ekki að Pútín nái að leggja meira landsvæði undir veldi sitt.

Byltingar í Rússlandi árið 1917 breyttu veröldinni. Keisarinn í Pétursborg hafði 1914 ásamt keisurunum í Berlín og Vín steypt veröldinni í heimsstyrjöld. Októberbyltingin í Rússlandi árið 1917 var fyrsta byltingin í sögunni sem gerð var af verkalýðsstéttinni. Helstu foringjar í þeirri byltingu voru Lenin og Trotsky. Stalín var lítt þekktur árið 1917 en náði ekki miklum völdum fyrr en eftir dauða Lenins. Pútín er afsprengi þess samfélags sem gagnbylting Stalíns skapaði. Stalín náði völdum eftir dauða Leníns. Lenín lá helsjúkur á banabeði árið 1922 og árið 1923. Hann fékk gögn um framferði Stalíns er Stalín lét árið 1922 hrinda stjórninni í Georgíu frá völdum þar en setja til valda fylgismenn sína. Lenin lagði til að Stalín yfir rekinn úr starfi aðalritara. Þessi síðasta ósk Lenins rættist ekki. Þvert á móti náði Stalín hægt og hægt meiri völdum. Hann lét taka af lífi nær alla þá sem höfðu forystu um byltinguna í október árið 1917. Árið 1940 náði Stalín loks að láta tilræðismann drepa Trotsky en áður hafði Stalín látið drepa milljónir manna. Eftir 1929 var Stalín einráður og stjórnaði af mikilli grimmd í 24 ár, til dauðadags. Hann hrökk loks upp af á bolludaginn 1953. Hann var forystumaður í pólitískri gagnbyltingu en sú gagnbylting mótaði allt líf og félagsmótun almennings í Sovétríkjunum. Krúsjoff var afsprengi þessa samfélags.

Trotsky ritaði bók árið 1936 um Sovétríkin. Í þeirri bók spáir hann framtíð Sovétríkjanna. Sú spá rættist á þann veg að rússneskt auðvaldsríki var endurreist á árunum eftir 1990. Pútín var fulltrúi Sovétríkjanna í Dresden árið 1989. Hann varð vitni að athöfnum fjöldahreyfingar þýskrar alþýðu sem vildi losna undan heljartökum skrifræðis sem stjórnaði hafði Austur-Þýskalandi í 4 áratugi. Þær aðferðir sem Pútin vill nota og hefur notað gegn almenningi er leyniþjónusta, morð á óþægilegum stjórnarandstæðingum, her og kúgun hers á vopnlausri alþýðu. Hann á þetta sameiginlegt með Nikulási öðrum og Stalín.

Höfundur er eftirlaunamaður.