Af á­vöxtunum skulum við þekkja þá

Sanna Magdalena Mörtudóttir og Líf Magneudóttir kynna nú framboð sitt, Vinstrið, sem rödd launafólks í borgarstjórnarkosningum 2026. En hvert er innihaldið á bak við umbúðirnar? Þegar rýnt er í fundagerðir borgarstjórnar blasir við mynd sem er um fátt skyld vinstri stjórnmálum.

Perlan seld á gjafaverði

Þann 22. maí 2025 samþykkti borgarráð Reykjavíkur sölu á Perlunni, einu þekktasta kennileiti borgarinnar, á 3,5 milljarða króna. Fasteignamat Perlunnar var um 3,94 milljarðar. Borgin seldi þannig eign sína tæpum hálfum milljarði undir mati.

Kaupandinn? Perlan Þróunarfélag ehf., eini bjóðandinn í seinni lotu söluferlis. Lágmarksverð hafði verið ákvarðað 3,5 milljarðar og það var nákvæmlega það sem boðið var. Ekki krónu meira.

Bæði Sanna Magdalena og Líf Magneudóttir greiddu atkvæði með sölunni. Jafnvel Sjálfstæðisflokkurinn sat hjá, sá flokkur sem hingað til hafði verið kunnastur fyrir einkavæðingu.

Þetta er ekki vinstri stefna. Þetta er að selja sameign almennings undir mati til einkaaðila.

Ræstingafólk á götunni, borgin í viðskiptum

Útvistun ræstinga er í eðli sínu ógeðsleg. Í hverju eiga þessi fyrirtæki að keppa þegar þau bjóða í opinber útboð? Þau keppa ekki í gæðum. Þau keppa í launaþjófnaði og mannfjandsamlegum níðingsskap. Sá sem borgar starfsfólki sínu lægst vinnur útboðið. Þetta er kerfið sem borgin viðheldur og nýr vinstrimeirihluti gerði ekkert til að breyta því.

Á sama tíma og Efling, ASÍ og SGS fordæmdu meðferð ræstingafyrirtækja á starfsfólki sínu var borgin að hefja viðskipti við sjálf þessi fyrirtæki.

Í febrúar 2025 birti Efling yfirlýsingu um „undirgröftinn á grunngildum", um fyrirtæki sem sviku launafólk. Dagar hf. var sakað um 20% launalækkun þrátt fyrir kjarasamning um hækkun. Í mars kröfðust Eflingarfélagar þess að ræstingafyrirtæki létu af brotum sínum. Um 80% ræstingafólks landsins eru konur og um 80% innflytjendur, sá hópur sem stendur höllustum fæti á vinnumarkaðnum.

Og hvað gerði borgin?

Þann 8. maí 2025 samþykkti innkaupa- og framkvæmdaráð Reykjavíkurborgar samning við iClean ehf. um ræstingu á Lindargötu 57, 59, 61 og 66. Ráðið var formlega skipað af nýja vinstrimeirihlutanum. Formaður ráðsins? Andrea Helgadóttir, fulltrúi Sósíalistaflokkurins, sama flokks og Sanna Magdalena sat fyrir sem forseti borgarstjórnar sem þær hafa báðar snúið bakinu við fyrir Vinstrið.

iClean er eitt þeirra fyrirtækja sem nefnd voru á nafn á Vísi í maí 2025 þar sem starfsfólk sagðist „látið vinna of hratt og fá ekki greitt fyrir alla vinnuna." Svæði sem eiga að taka sex klukkustundir að ræsta eru skráð sem tveggja klukkustunda verk og starfsfólk fær aðeins greitt fyrir úthlutaðan tíma. Þetta er sá hópur sem nýr „vinstri" meirihluti borgarinnar valdi að svíkja.

Dagar hf. bauð líka í sama útboðið. Sama fyrirtækið og Efling, ASÍ og SGS fordæmdu sérstaklega fyrir launaþjófnað. Borgin fann ekkert athugavert við þátttöku þess í útboðinu.

Stéttasvik

Vinstrið þykist vera rödd verkafólks. En af ávöxtunum skulum við þekkja þá.

Þegar Efling barðist gegn kjarasamningsbrotum í ræstingaiðnaðinum sat borgin hjá og átti í viðskiptum við þau fyrirtæki sem brotið höfðu á verst settum hópi launafólks í landinu. Þegar Sameyki gagnrýndi einkavæðingarstefnu borgarinnar á opinberri þjónustu gekk nýr meirihluti enn lengra.

Og Sanna Magdalena? Hún yfirgaf Sósíalistaflokkinn ekki vegna stefnu. Hún yfirgaf hann vegna þess að hún fékk ekki hundraðprósenta ráðstöfunarrétt yfir skipan framkvæmdastjórnar flokksins. Þegar hún greiddi ekki atkvæði með nýrri forystu framkvæmdastjórnarinnar á landsfundum í maí 2025 og fékk ekki sínu framgengt sneri hún baki við flokknum en hélt áfram í borgarstjórn sem forseti borgarstjórnarinnar, þar sem hún samþykkti þá sömu einkavæðingarstefnu sem flokkurinn hafði lagst gegn.

Og hér kemur það sem sýnir hversu algjör firringin er: Bæði Sanna Magdalena og Andrea Helgadóttir eru enn skráðar í Sósíalistaflokkinn. Þær hafa ekki einu sinni gengið úr flokknum sem þær bjóða sig fram á móti. Það er hrokafullt að bjóða sig fram gegn sínum eigin flokki á sama tíma og maður situr á félagsskrá hans.

Nú ætlar Sanna að bjóða sig fram í fremstu röð framboðsins Vinstrið, sem hefur ekki einn dag unnið á móti einkavæðingu eða fyrir réttindi launafólks í borgarstjórn Reykjavíkur. Ekki einn einasta dag.

Spurningin

Íbúar Reykjavíkur eiga skilið heiðarlega umræðu: Hvað gerðu þessir einstaklingar þegar þau voru í aðstöðu til að breyta? Þau seldu Perluna undir mati. Þau samþykktu samninga við fyrirtæki sem brutu kjarasamninga. Þau sneru baki við baráttu stéttarfélaganna.

Vinstrið er ekki vinstri. Vinstrið er vörumerki sem svíkur verkafólk.

Heimildir:

Fundagerð borgarráðs nr. 5783, 22. maí 2025 (reykjavik.is)

Fundagerð Innkaupa- og framkvæmdaráðs nr. 163, 8. maí 2025 (reykjavik.is)

Útboð nr. 16097: Ræsting Lindargötu (reykjavik.is)

„Undermining basic values", Efling, febrúar 2025 (efling.is)

„Efling, ASÍ og SGS fordæma meðferð ræstingafólks", febrúar 2025 (efling.is)

„Fólk látið vinna of hratt og fái ekki greitt fyrir alla vinnuna", Vísir, maí 2025

„Einkavæðingarstefna Reykjavíkurborgar", Sameyki, desember 2023 (sameyki.is)

„Samþykktu að selja Perluna fyrir 3,5 milljarða", Vísir, maí 2025

Af ávöxtunum skulum við þekkja þá

Perlan seld á gjafaverði

Ræstingafólk á götunni, borgin í viðskiptum

Stéttasvik

Spurningin

Höfundur er flokksmaður í Sósíalistaflokknum.