Raun­veru­leg svik við full­veldi þjóðarinnar

Umræða um Evrópusambandið hefur eflaust ekki farið fram hjá neinum upp á síðkastið ekki síst eftir að ríkisstjórnin lagði fram þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu í ágúst.

Þetta er auðvitað mjög varkár leið að biðja þjóðina um leyfi til að fara í samningsviðræður, sem svo verður möguleiki á að hafna í annarri þjóðaratkvæðagreiðslu, og hefur víst ekki þekkst annars staðar í álfunni. Samt eru margir hræddir.

Hræðsluáróður stjórnarandstöðunnar er áberandi og gleypa margir við honum gagnrýnislaust. Þar fer hæst staðhæfing um að aðildaviðræður séu ekkert annað en aðlögunarferli og fólk gefur sér að það muni síðan óhjákvæmlilega leiða til inngöngu. Þetta er auðvitað klassísk rökvilla stundum nefnd snjóboltarökvilla. Þú gerir ráð fyrir því að með því að gefa litla putta sértu þegar búin að gefa alla hendina. Sem er auðvitað alls ekki það sem er í gangi.

Sú staðreynd að Noregur hefur tvisvar hafnað inngöngu í þjóðaratkvæðagreiðslu eftir aðildaviðræður ætti að vera næg staðfesting á því að það er vel mögulegt. Upphaf aðildaviðræðna eða endurskilgreining og þróun á fyrri aðildaviðræðum segir ekkert til um hvort þjóðin munia ð lokum samþykkja inngöngu. Það ræðst af samningnum sem við fáum og hvort íslenska þjóðin telji hann bæta hag íslensku þjóðarinnar. Það verður gert með þjóðaratkvæðagreiðslu síðar meir.

Að hafna aðildaviðræðum fyrirfram á grundvelli rökvillu og hræðslu við að við missum sjálfstæði okkar og fullveldi ef við ákveðum síðar að samþykkja samninginn og ganga inn er ansi sérstakt.

Í fyrsta lagi þurfum við að rökstyðja það að lönd sem fara í samvinnu um lög og reglur séu ekki fullvalda. Einfalt er að hugsa sér lönd eins og Þýskaland eða Belgíu, Liháen eða Lúxemborg og spyrja sig hvort maður líti á þau lönd eitthvað minna fullvalda en Ísland. Ég hef alla vega alltaf litið á þessi lönd og önnur í ESB sem fullvalda þótt þau séu í alþjóðasamvinnu.

Í öðru lagi þurfum við að spyrja okkur hvort Ísland sé í raun fullvalda og hverjir það séu sem hagnast til dæmis á íslensku krónunni og vöxtum og verðbólgu sem henni fylgja. Það er alla vega ekki almenningur. Nærtækast er að nefna húsnæðislán Íslendinga. Þar erum við í ruglinu gagnvart almenningi eins og margir hafa þegar lýst. Kvótakóngar og fjármagnseigendur eru þeir sem græða á fyrirkomulaginu eins og það er í dag.

Í þriðja lagi erum við nú þegar aðilar að 70-80% löggjafar Evrópusambandsins í gegnum EES samninginn svo í raun verða ekki svo miklar breytingar annað en það að við fáum loksins sæti við borðið eða atkvæðarétt. Auðvitað eru málefni auðlinda hvort sem það er í sjávarútvegi eða landbúnaði mikilvæg og ég leyfi mér að trúa að verði samningurinn ekki hagstæður almenningi hvað það varðar verði honum að lokum hafnað. Alla hefur utanríkisráðherra fyrir hönd ríkisstjórnarinnar fullyrt það að hún muni hafna samningi sem er ekki hagstæður fyrir Ísland.

Í raun er það merki um fullveldi þjóðar að treysta henni til að kjósa um lokasamning eftir aðildaviðræður. Svikin við fullveldið er ekki að hefja aðildaviðræður eða að leggja samninginn í dóm þjóðaratkvæðargreiðslu. Spurningin snýst um hvort við viljum vinna fyrir hagsmuni fjármagnseigenda og kvótakónga eða hvort við viljum kanna möguleika fyrir almenning og fyrirtæki.

Talandi um rökvillur þá er mótsögn atjórnarandstöðunnar hrópandi. Hún barðist með kjafti og klóm í sumar með landsmeti í málþófi gegn því að þjóðin fengi sanngjarnan skerf af auðlindum í gegnum veiðsgjöld. En núna er henni rosalega mikið umhuga um að þjóðin fái arð af auðlindum. Hvort er það? Viltu að þjóðin fái arð af auðlindum eða ekki?

Viltu láta rökvillur, mótsögn og hræsluáróður koma í veg fyrir að þú getir kosið um lokasamning í þjóðaratkvæðagreiðslu og metið sjálf/t/ur hvort þú telur þetta vera þína hagsmuni? Viltu leyfa fjármagnseigendum og kvótakóngum mata ofan í þig þeirra eigin hagsmunum? Erum við þá raunverulega fullvalda?

Gæti verið að við verðum meira fullvalda ef við fáum að kjósa sjálf og vera í samvinnu með öðrum löndum í framtíðinni í stað kvótakónga? Hefurðu hugleitt það?

Í lokin vil ég taka undir áskorunum á ríkisstjórnina um að taka upp niðurstöður þjðóðaratkvæðagreiðslu um nýja stjórnarskrá aftur. Auðvitað væri það sterkari og öruggari staða ef við hefðum auðlindaatkvæði nýrrar stjórnarskrár sem grundvöll áður en við færum í samningsviðræður við ESB.

En er það sannfærandi að þeir sem helst voru á móti nýrri stjórnarskrá og stóðu gegn því á þingi séu líka á móti inngöngu í ESB? Vilja þeir í raun auðlindir í almannaeigu eða eru þeir hræddir við að ESB muni kannski færa þjóðinni stærri hlut af auðlindunum en nú er? Viljum við ofbeldissamband við kvótakóngana áfram eða viljum við samvinnu fullvalda þjóða?

Höfundur er heimspekikennari