Eigi veldur sá er varar!

Rithöfundurinn Jón Kalman Stefánsson ritaði kröftuga grein fyrr í vikunni sem hefur vakið mikla athygli. Þar fer hann hörðum orðum um samfélag sem kemur illa fram við börn. Tilefnið er fréttir sem birtust um helgina af því að börn sem sækja um alþjóðlega vernd á Íslandi hafi ekki aðgang að leikskólum, tómstundum eða frístundaheimilum. Ljóst virðist vera að í þessu felist brot á Barnasáttmálanum.

Þessi staða er vissulega alvarleg, en var því miður ekki ófyrirséð. Hana má rekja til breytinga sem gerðar voru á lögum um málefni innflytjenda síðastliðið haust. Ríkisstjórninni var þá mikið í mun að sýna að hún væri hörð í horn að taka þegar kæmi að útlendingum og hefur dómsmálaráðherra til að mynda leynt og ljóst kallað eftir því að komið sé upp brottvísunarfangelsum fyrir hælisleitendur sem hér fá synjun og að þar verði börn vistuð til jafns við fullorðna.

Með breytingunum síðasta haust var samningum ríkisins við nokkur sveitarfélög, Reykjavík þar á meðal, sagt upp en Vinnumálastofnun falið í staðinn að sinna þjónustu við þennan viðkvæma hóp. Þessi áform hringdu þegar viðvörunarbjöllum innan borgarkerfisins, þar sem fólki var fullljóst hversu vandmeðfarin málaflokkurinn væri og hversu dýrmæt þekking væri fyrir hendi innan borgarinnar. Miklar efasemdir vöknuðu um að verkum hlaðin Vinnumálastofnun væri heppilegur aðili til að taka við keflinu.

Á fundi velferðarráðs Reykjavíkurborgar þann 3. september sl. var umsögn borgarinnar um lagafrumvarpið lögð fram til umræðu. Fulltrúar samstarfsflokkanna í meirihlutanum, undir forystu Sönnu Magdalenu Mörtudóttur, töluðu afar skýrt í bókun sinni þar sem þeir „...lýsa yfir miklum áhyggjum af þjónusturofi við viðkvæma hópa einstaklinga, sérstaklega barna og ungmenna við yfirfærslu verkefna frá Reykjavíkurborg yfir til Vinnumálastofnunar. Um flókna og umfangsmikla þjónustu er að ræða og hefur Vinnumálastofnun ekki komið nægilega skýrt fram að mati velferðarráðs um hvernig stofnunin hyggst leysa verkefnið. Fagfólk Reykjavíkurborgar hefur sinnt þessum málaflokki mjög vel. Nauðsynlegt er að koma í veg fyrir þjónustu- og þekkingartap enda engin fagleg tengsl á milli starfsfólks Vinnumálastofnunar og miðstöðva borgarinnar. Telja samstarfsflokkarnir brýnt að sú sérhæfða þekking og ráðgjöf sem sveitarfélögin hafa byggt upp tapist ekki, heldur verði tryggt að nærþjónusta og þekking á hverfum haldist sem mikilvægur þáttur í inngildingu.“

Einnig vísuðu fulltrúar samstarfsflokkanna til umsagna UNICEF og Barnaheilla sem efast höfðu um getu Vinnumálastofnunar til að mæta þörfum barna sem verið hafa í erfiðum aðstæðum. Lokaorð bókunarinnar voru þessi: „Vinnumálastofnun býr ekki yfir sömu innviðum og sveitarfélögin, þegar kemur að möguleikunum til að hlúa vel að börnum á flótta.“

Athyglisvert og ánægjulegt var að sjá hversu breið pólitísk samstaða var í ráðinu í þessu máli. Fulltrúar Sjálfstæðisflokksins og Framsóknar lögðu fram sínar eigin bókanir sem gengu í sömu átt. Í ljósi þess hversu sterk varnaðarorðin voru, er þeim mun dapurlegra að ríkisstjórnin hafi haft þau að engu. Og nú virðast verstu spár hafa raungerst. Það er ljótur blettur á okkar samfélagi.

Höfundur er varaborgarfulltrúi og frambjóðandi Vinstrisins í komandi borgarstjórnarkosningum