Skatta­lækkanir vinni bein­línis gegn Seðla­bankanum

Fjármálaráðherrann var í setti í kvöldfréttum Sýnar í dag til þess að ræða efnahagsmálin en forseti ASÍ kallaði eftir því í dag að stjórnvöld og vinnumarkaður kæmu sér saman til að afstýra þeirri neikvæðu þróun í efnahagslífinu.

Verðbólga mælist 5,4 prósent og jókst milli mánaða. ASÍ kallar eftir því að ríkisstjórnin kalli saman aðila vinnumarkaðarins í ljósi þess að það sé ríkisstjórnin sem beri ábyrgð á efnahagsmálum landsins. Formaður VR kallaði nýlega eftir verðþaki á olíu. 

Eruð þið að ganga í takt við almenning og vinnumarkaðinn?

„Ég tel svo vera,“ svarar Daði fjármálaráðherra. „Og við áttum frumkvæði að því að kalla til alla aðila vinnumarkaðarins og ég hef átt ítrekaða fundi með þeim öllum. Við höfum verið að skoða hvað væri hægt að gera og það hefur ýmislegt komið út úr því.

Hann segist ekki líta svo á að ummæli fulltrúa verkalýðshreyfinga og atvinnulífs séu gagnrýni á ríkisstjórnina, heldur viðurkenning á því að þörf sé á samhentum aðgerðum.

Forseti ASÍ sagði í útvarpsfréttum Sýnar í hádeginu að hann væri ekki ánægður með það sem hefði komið út úr téðum fundum.

„Ég lít að vísu ekki þannig á að það hafi ekki komið nokkuð út úr þeim [fundum]. Það hafa einmitt átt sér stað skynsamleg skipti skoðana og ólíkra hugmynda,“ segir Daði.

„Við þurfum að átta okkur á því að í þessu ástandi sem við erum að vinna í, þar sem eftirspurn er meiri en hagkerfið stendur undir, þá erum við að vinna út frá því að þessar aðgerðir sem við grípum til séu hlutlausar gagnvart heildareftirspurn — það er að þær séu að fullu fjármagnaðar — og auðvitað setur það hliðarskilyrði, en það er einmitt vegna þess að það eru í sjálfu sér engar deilur um að þetta er grunnástæðan. Á þessu þarf að vinna,“ bætir hann svo við.

En er ríkisstjórnin viljug til að sýna frumkvæði og leggja línurnar umfram það sem boðað er í fjármálaáætlun?

Daði svarar að þær aðgerðir sem knýja þurfi fram verði að vera hlutlausar gagnvart eftirspurn og ekki hvetja til frekari eftirspurnar. Hann nefnir að aðilar vinnumarkaðarins hafi komið margar hugmyndir sem „við gætum algjörlega byggt á.“

Hvað hugsanlega „þjóðarsátt“ varðar segir Daði að þá þyrftu þrír aðilar að koma saman og vísar hann þar væntanlega til vinnumarkaðar, atvinnurekenda og stjórnvalda.

„Þetta eru aðilar vinnumarkaðarins og samningar milli þeirra, og svo hvað ríkið getur gert til þess að auðvelda þá vinnu.“

Eins og hvað? Þú talar svolítið en það eru ekki margar hugmyndir sem þið leggið á borðið?

„Jú, það eru fjölmargar hugmyndir sem hafa verið lagðar á borðið. Þú nefndir áðan það sem nágrannalöndin hafa verið að gera varðandi hækkanir á eldsneytisverði. Þetta eru mjög dýrar aðgerðir.“

Er það eitthvað sem kemur til greina?

„Ja, þær eru mjög dýrar aðgerðir,“ segir hann og bætir við að almenningur noti ekki nema þriðjung af því eldsneyti sem er flutt til Íslands og það eina sem sé raunverulega eftir af opinberum gjöldum á eldsneyti sé kolefnisgjald. „Yrði það lækkað myndi það að verulegu leyti renna annað en til almennings og eins og ég segi, það kostar mjög mikið.“

Hann heldur áfram:

„Það sem aðilar vinnumarkaðarins hafa hvað mest kvartað yfir er sá hópur sem samdi 2024 um mjög hóflegar launahækkanir en hefur verið skilinn eftir. Þar eru ákveðin kerfi sem kæmi til greina að skoða að breyta, eins og til dæmis vaxtabótakerfið, það er ákveðinn stuðningur eða kerfi í kringum leigugreiðslur. Ég held líka almennt að það verði að koma víðtækari samstaða um að hægja á verðhækkunum.“

En hafið þið ekki áhyggjur af stöðunni? Þetta er ekki eitthvað sem ráðherra

„Það sem virkar núna til að lækka verðbólgu og ég gæti gert hefur líka áhrif til þess að hvetja til aukinnar eftirspurnar sem gæti gert verðbólguvandamálið enn þá verra,“ segir hann þá og víkur svo umræðunni að stýrivöxtum, sem auki kostnað við að skulda peninga og auki ábatann við að spara þá.

„Ef þessi ríkisstjórn fer í það að lækka skatta þá erum við að vinna beinlínis gegn Seðlabankanum, þannig að við þurfum líka að vinna í raunhæfum lausnum.“

Það sé ekki til nein „patent-lausn“ við verðbólgunni.

„Lausnin sem við höfum séð virka í gegnum tíðina – þú vísar til þjóðarsáttarinnar 1990 – það er þegar allir koma saman. Ríkið eitt og sér getur ekki eitt leyst þessi vandamál; þetta þarf að vera sameiginlegt verkefni allra aðila, þar hefur samhljómurinn verið til þess að gera góður [svo] og á þeim grunni ætlum við að byggja.“

Þjóðarsátt sem sagt?

„Þjóðarsátt væri góð.“