Lækkun virðisaukaskatts á eldsneyti gagnast ekki atvinnulífinu Björn Ragnarsson skrifar 15. apríl 2026 15:31 Þann 10. apríl kynnti ríkisstjórnin aðgerðir gegn verðbólgu. Fram kom hjá ráðherrum að markmið þeirra væri að draga úr áhrifum verðbólgunnar á íslensk heimili og atvinnulíf. Í viðtali í Silfrinu á mánudaginn hvatti Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra fyrirtæki til að taka þátt í að halda aftur af verðhækkunum í ljósi þess að ríkisstjórnin hygðist lækka verð á eldsneyti. Raunin er hins vegar sú að lækkun virðisaukaskatts á eldsneyti gagnast afar fáum fyrirtækjum. Í öllum virðisaukaskattsskyldum rekstri er eldsneyti innskattað, sem þýðir að fyrirtæki fá virðisaukaskattinn endurgreiddan. Sú breyting sem felst í lækkun skattsins hefur því ekki áhrif á raunverulegan kostnað fyrirtækja, heldur einungis á upphæð innskatts sem fæst endurgreidd frá ríkinu. Af þessum sökum hefur aðgerðin engin raunveruleg áhrif til lækkunar á rekstrarkostnaði, hvort sem um er að ræða farþegaflutninga (að undanskildum almenningssamgöngum og leigubílum), vöruflutninga eða annan rekstur. Um síðustu áramót voru kílómetragjöld lögð á öll ökutæki, samhliða hækkun kolefnisgjalda á eldsneyti. Þær aðgerðir hafa aukið kostnað fyrirtækja. Það hefði því verið nær að grípa til mótvægisaðgerða, svo sem að afnema kílómetragjöld tímabundið eða lækka kolefnisgjöld. Með slíkum aðgerðum hefði ríkisstjórnin raunverulega komið til móts við atvinnulífið og stuðlað að lækkun verðbólgu með því að draga úr kostnaði sem skilar sér að lokum í vöruverði. Eins og staðan er nú er hins vegar líklegra að hækkandi olíuverð leiði til frekari verðhækkana. Höfundur er forstjóri Icelandia. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Skattar, tollar og gjöld Mest lesið Referendum: Gratitude and Outlook from the Swiss Substitute Carl Baudenbacher Skoðun Ísland, Evrópa og áhrifasvæði stórvelda Þorsteinn Kristinsson Skoðun Hóparnir þrír sem segja JÁ Rúnar Vilhjálmsson Skoðun Eldra fólk ætti alls ekki að kjósa nei Björn B Björnsson Skoðun Hvaða þýðingu hefur óvissa um aðildarsamning að ESB? Jón Jónsson Skoðun Trump á ekki að vera ástæðan Friðjón R. Friðjónsson Skoðun Ástkæra, ylhýra, orðljóta málið… mitt Íris Erlingsdóttir Skoðun Fleiri valkostir og sterkari staða ef við segjum já Ragna Sigurðardóttir Skoðun 600 þúsund manna Ísland – ætlum við að byggja það sjálf? Eyjólfur Ingvi Bjarnason Skoðun Óviss um ESB? Segðu nei Jón Ívar Einarsson Skoðun Skoðun Skoðun Danir, ESB og staða Íslands Finnur Torfi Magnússon skrifar Skoðun Hvað kostar „þetta reddast“ ? Guðríður Lára Þrastardóttir skrifar Skoðun Frá öllum til allra með nútímalegum sjúkratryggingum Sigurður H. Helgason skrifar Skoðun Tækifærið er núna Agnar H. Johnson skrifar Skoðun Einelti og samskiptahætti kvenna á Íslandi Vigdís Ásgeirsdóttir skrifar Skoðun 600 þúsund manna Ísland – ætlum við að byggja það sjálf? Eyjólfur Ingvi Bjarnason skrifar Skoðun Hlaupið er búið - en láttu það ekki stoppa þig Sigrún Elva Einarsdóttir skrifar Skoðun Aðildarviðræður eru ekki prufuáskrift Guðbjörg Oddný Jónasdóttir skrifar Skoðun Trump á ekki að vera ástæðan Friðjón R. Friðjónsson skrifar Skoðun Hvernig lækka vextir með upptöku evru? Gauti B. Eggertsson skrifar Skoðun Eldra fólk ætti alls ekki að kjósa nei Björn B Björnsson skrifar Skoðun Fleiri valkostir og sterkari staða ef við segjum já Ragna Sigurðardóttir skrifar Skoðun Samkeppniseftirlitið eitt og sér Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun Opnum dyr fyrir innviðafjárfestingu um allt land Logi Einarsson skrifar Skoðun Hinn ólánsami Ólafur Ragnar Lúðvík Bergvinsson skrifar Skoðun Milljarða ávinningur af evru – fyrir heimilin, fyrirtækin, ríkið, sveitarfélögin og þjóðina alla Baldur Pétursson skrifar Skoðun Skipulag sem má ekki borga sig! Íris Björk Hreinsdóttir skrifar Skoðun Ísland, Evrópa og áhrifasvæði stórvelda Þorsteinn Kristinsson skrifar Skoðun Hvaða þýðingu hefur óvissa um aðildarsamning að ESB? Jón Jónsson skrifar Skoðun Ástkæra, ylhýra, orðljóta málið… mitt Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Referendum: Gratitude and Outlook from the Swiss Substitute Carl Baudenbacher skrifar Skoðun Eru 532 milljarðar minni tala en 245 milljarðar? Egill Almar Ágústsson skrifar Skoðun Lágir vextir og lágt vöruverð? Reynir Zoëga skrifar Skoðun Óviss um ESB? Segðu nei Jón Ívar Einarsson skrifar Skoðun Hóparnir þrír sem segja JÁ Rúnar Vilhjálmsson skrifar Skoðun Segðu bara nei við sölumanninn Egill Gautason skrifar Skoðun Sagan endurtekur sig Daði Már Kristófersson skrifar Skoðun Viltu hætta á samsekt í þjóðarmorði eða stríðsrekstri fyrir hagnað annarra? Bergljót T. Gunnlaugsdóttir skrifar Skoðun Í krónuklóm Jón Bragi Gunnlaugsson skrifar Skoðun Landsvirkjun, „Ísland allt“ og óvissan um ESB-aðild Þorgrímur Sigmundsson skrifar Sjá meira
Þann 10. apríl kynnti ríkisstjórnin aðgerðir gegn verðbólgu. Fram kom hjá ráðherrum að markmið þeirra væri að draga úr áhrifum verðbólgunnar á íslensk heimili og atvinnulíf. Í viðtali í Silfrinu á mánudaginn hvatti Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra fyrirtæki til að taka þátt í að halda aftur af verðhækkunum í ljósi þess að ríkisstjórnin hygðist lækka verð á eldsneyti. Raunin er hins vegar sú að lækkun virðisaukaskatts á eldsneyti gagnast afar fáum fyrirtækjum. Í öllum virðisaukaskattsskyldum rekstri er eldsneyti innskattað, sem þýðir að fyrirtæki fá virðisaukaskattinn endurgreiddan. Sú breyting sem felst í lækkun skattsins hefur því ekki áhrif á raunverulegan kostnað fyrirtækja, heldur einungis á upphæð innskatts sem fæst endurgreidd frá ríkinu. Af þessum sökum hefur aðgerðin engin raunveruleg áhrif til lækkunar á rekstrarkostnaði, hvort sem um er að ræða farþegaflutninga (að undanskildum almenningssamgöngum og leigubílum), vöruflutninga eða annan rekstur. Um síðustu áramót voru kílómetragjöld lögð á öll ökutæki, samhliða hækkun kolefnisgjalda á eldsneyti. Þær aðgerðir hafa aukið kostnað fyrirtækja. Það hefði því verið nær að grípa til mótvægisaðgerða, svo sem að afnema kílómetragjöld tímabundið eða lækka kolefnisgjöld. Með slíkum aðgerðum hefði ríkisstjórnin raunverulega komið til móts við atvinnulífið og stuðlað að lækkun verðbólgu með því að draga úr kostnaði sem skilar sér að lokum í vöruverði. Eins og staðan er nú er hins vegar líklegra að hækkandi olíuverð leiði til frekari verðhækkana. Höfundur er forstjóri Icelandia.
Skoðun Milljarða ávinningur af evru – fyrir heimilin, fyrirtækin, ríkið, sveitarfélögin og þjóðina alla Baldur Pétursson skrifar
Skoðun Viltu hætta á samsekt í þjóðarmorði eða stríðsrekstri fyrir hagnað annarra? Bergljót T. Gunnlaugsdóttir skrifar