Gasabúar kjósa í fyrsta sinn í tuttugu ár

Rúmlega milljón manns eru á kjörskrá, þar af um 70 þúsund á Gasa, samkvæmt yfirkjörstjórn sem hefur aðsetur í Ramallah á Vesturbakkanum.

Seinast voru haldnar kosningar á Gasaströndinni árið 2006, þegar Hamas-samtökin unnu kosningasigur í þingkosningum og lögðu svo undir sig Gasaströndina. Fatah héldu samt yfirráðum sínum yfir Vesturbakkanum og þar með varð landsvæði sem Palestínumenn gerður tilkall til ekki aðeins tvískipt milli Palestínumanna og Ísraela, heldur þrískipt. 

Síðan 2006 hafa Hamas-samtökin sniðgengið allar kosningar sem haldnar hafa verið í Palestínu. Síðast voru haldnar kosningar á Vesturbakkanum 2022.

Flestir framboðslistar í kosningunum eru hliðhollir Fatah-flokki Mahmoud Abbas forseta eða bjóða sig fram sem óháðir. Engir listar eru tengdir Hamas-samtökunum, sem enn stjórna þeim tæplega helmingi Gasasvæðisins sem ísraelski herinn hefur ekki lagt undir sig.

Hamas er samt vinsælasta fylkingin samkvæmt skoðanakönnunum meðal Palestínumanna bæði á Gasa og Vesturbakkanum, að sögn DW. Í mörgum borgum á Vesturbakkanum, þar á meðal Nablus og Ramallah, er sjálfkjörið þar sem aðeins einn listi hefur verið lagður fram.

Í kosningunum á Vesturbakkanum verða kjörnir fulltrúar í sveitarstjórnir sem hafa umsjón með vatnsveitu, vegum og rafmagni en setja ekki lög.

Kosningarnar á Gasa eru að mestu taldar táknrænar. Þær fara aðeins fram í Deir al-Balah, einu af fáum svæðum á ströndinni Ísraelsher hefur ekki lagt undir sig.

Heimastjórn Palestínumanna vonast einnig til þess að kosningarnar þar muni hjálpa til við að styrkja tilkall heimastjórnarinnar til yfirráða yfir Gasa á ný eftir að Hamas-samtökin steyptu henni af stóli í júní 2007. Undanfarin ár hefur samt heimastjórn Palestínumanna sætt ásökunum um spillingu.

Tveggja ára stríð, sem hófst í október 2023 eftir hryðjuverkaárásir Hamas-vígamanna á Ísrael sem kostuðu um 1.200 manns lífið, hefur lagt stór svæði á Gasa í rúst. Á þessum tveimur árum hafa Ísraelsmenn fellt 72 þúsund manns á Gasaströndinni, að sögn heilbrigðisráðuneytis Gasasvæðisins, en þær tölur eru taldar áreiðanlegar af Sameinuðu þjóðunum og öðrum alþjóðastofnunum. Opinberir innviðir eru að hruni komnir, sem og hreinlætisþjónusta og heilbrigðiskerfið á Gasaströndinni.

Ramiz Alakbarov, samhæfingarstjóri Sameinuðu þjóðanna í Mið-Austurlöndum, sagði í yfirlýsingu í dag að kosningarnar mörkuðu mikilvægt tækifæri fyrir Palestínumenn til að nýta sinn lýðræðislega rétt.

Fareed Taamallah, talsmaður kjörnefndar, sagði að markmiðið væri að tengja Vesturbakkann og Gasa saman sem eina heild. Skoðanakannanir sýna að Palestínumenn eru flestir sammála um að nauðsynlegt sé að sameina svæðin undir eina ríkisstjórn til þess að þau geti síðar verið viðurkennd sem sjálfstætt ríki.

Ríkisstjórn Ísraels er almennt andvíg þeirri hugmynd að heimastjórn Palestínumanna snúi aftur til að stjórna Gasasvæðinu, samkvæmt frétt DW, og ísraelska ríkisstjórnin vill alls ekki að Palestína verði sjálfstætt ríki. Ísland viðurkenndi sjálfstæði Palestínu í desember 2011.