Fjárfestahagsmunir fremur en gervi­greind skýri fækkun hjá Ís­lands­banka

Hagsmunir fjárfesta réðu að mati Ara Skúlasonar, formanns og framkvæmdastjóra Samtaka starfsmanna fjármálafyrirtækja, mun fremur för en gervigreind þegar Íslandsbanki boðaði í gær fækkun um fimmtíu störf á árinu.

Bankinn tilkynnti að tuttugu starfsmönnum hefði verið sagt upp þegar í stað og að þrjátíu til viðbótar myndu láta af störfum á árinu vegna aldurs. Markmiðið er að spara um milljarð króna á ári í launakostnað. Sá sparnaður á meðal annars að renna í stafræna þróun og aukna notkun gervigreindar.

Bankastjóri Íslandsbanka lagði þó áherslu á að gervigreindin ætti ekki að koma í stað þess fólks sem hyrfi af braut, heldur hjálpa þeim sem eftir standa að verða skilvirkari í störfum sínum.

Ari segir enga ástæðu til að túlka þetta þannig að gervigreind og fækkun starfa fari sjálfkrafa saman. Hann segir starfsfólk í greininni almennt ekki hafa litið á tæknina sem beina ógn, heldur fremur sem verkfæri sem geti hjálpað fólki að ná betri árangri í starfi.

„Miðað við könnun sem við gerðum í nóvember á síðasta ári, þá voru sjónarmiðin gagnvart gervigreind tiltölulega jákvæð. Þetta fólk leit á þetta sem tækifæri, gæti verið góð aðstoð og svo framvegis og fólk virtist ekki hafa miklar áhyggjur af því að störfin hyrfu vegna gervigreindar.“

Segir gervigreind geta skapað ný störf og bætt þjónustu

Ari segir að í umræðunni gleymist oft að ný tækni geti ekki aðeins breytt störfum heldur líka kallað á ný verkefni og nýja sérþekkingu. Að hans mati liggi helstu tækifærin í því að nota gervigreind til að styðja starfsfólk, losa um tíma og bæta þjónustu við viðskiptavini.

„En það liggur hins vegar í augum uppi líka að gervigreindin skapar þörf á störfum við hliðina og hún gefur líka möguleika á því að bæta þjónustu og auka samskipti við viðskiptavini. Þannig að það verður meiri tími til þess að þjónusta með hjálp gervigreindar heldur en er þegar hún er ekki til staðar.“

Hann nefnir einnig að tæknin kalli á fólk sem kunni að vinna með hana, nýta hana og byggja hana inn í daglegt starf fyrirtækja. Umræðan sé því of einföld ef hún snýst eingöngu um það hvort gervigreind fækki störfum.

„Það er bara ýmislegt í kringum það sem að gervigreindin er að búa til og möguleikar sem hún skapar, kallar á fólk sem er með þekkingu á því hvernig á að nýta það, hvernig á að vinna með það og svo framvegis.“

Tengir umræðuna um uppsagnir frekar við reynslu erlendis

Ari segir jafnframt að það hafi sést í nágrannalöndum Íslands að fjármálafyrirtæki vísi gjarnan til gervigreindar þegar þau ráðast í uppsagnir. Hann setur þá athugasemd fram sem almenna gagnrýni á þróun í greininni, en ekki sem beina lýsingu á því sem Íslandsbanki hafi sjálfur sagt.

„Við höfum séð það í löndunum í kringum okkur, að fyrirtækjum, og sérstaklega fjármálafyrirtækjum, finnst mjög þægilegt að nefna gervigreind alltaf í sambandi við uppsagnir, eins og það sé sjálfsagt að störfum fækki vegna gervigreindar, en það er í raun og veru ekkert þannig sko. Þetta er svona, svona bara billeg afsökun fyrir því sem er verið að gera.“

Segir breytinguna hjá Íslandsbanka fremur tengjast einkaeign

Með því er Ari að gagnrýna ákveðna orðræðu sem hann segir hafa birst víðar í fjármálageiranum. Þegar hann ræðir hins vegar sérstaklega um Íslandsbanka telur hann að aðrar skýringar vegi þyngra.

Ari rifjar upp að bankarnir hafi farið í gegnum mikinn niðurskurð eftir fjármálahrunið. Síðustu ár hafi starfsmannafjöldi hins vegar verið tiltölulega stöðugur. Þess vegna komi þessi ákvörðun honum á óvart.

Að hans mati liggur skýringin frekar í því að Íslandsbanki sé nú að fullu í höndum einkaaðila og að áherslan hafi færst meira yfir á hagsmuni fjárfesta.

„Þetta kemur svolítið á óvart núna. Reyndar held ég nú að ástæðan fyrir þessu hjá Íslandsbanka sé önnur, þeir náttúrulega gefa rauða leið að Íslandsbanki fór yfir í hendurnar á einkaaðilum núna fyrir svolítið síðan þegar ríkið seldi sinn hlut, þannig að áherslan á hagsmuni fjárfesta er að aukast verulega mikið og það náttúrulega er svona dæmigert þegar að fyrirtæki fer úr opinberri eign yfir í einkaeign. Þar er fyrst og fremst verið að hugsa um hagsmuni fjárfesta. Aðrir hagsmunir eins og til dæmis hagsmunir starfsfólks, þeir verða að víkja.“