Ástin sem hjálpar mittismálinu

Í stað þess að heyra um hvernig þessi eða hinn fór að því að missa tugi kílóa og breyta um lífsstíl, er spurt:

Hvaða lyf er hann eða hún að nota? 

Eða fór viðkomandi í ermi eða hjáveitu?

Eftir stendur þó enn sá áhugi vísindamanna að vilja skilja betur hvernig við getum hjálpað líkamanum að léttast. Slæm áhrif unninna matvæla eru meira og meira að koma í ljós og tengingin á milli lífsstíls og lífsstílssjúkdóma er loks að verða almennari.

Svolítið óvæntur vinkill er síðan að sýna sig í niðurstöðum nýrra rannsókna. En það er hvernig ástin getur hjálpað mittismálinu.

Við erum þó ekki að tala um ást á milli fólks heldur einfaldlega þau áhrif á líkamann að elska það sem við borðum.

Því margar hefðbundnar megrunaraðferðir – þótt almennt megi ekki nota það orð lengur – ganga út á einhvers konar hömlur og reglur. Samt hafa rannsóknir sýnt fram á að of miklar reglur tengdar mat geta haft öfug áhrif: Þegar við reynum að stjórna matnum of mikið eða forðast ákveðna hluti þá eykst oft löngunin í þá – og það getur endað með ofáti eða ójafnvægi.

En hvernig getur það að elska það sem við borðum hjálpað okkur að léttast?

Dæmi um hvernig rannsóknir tengja þetta saman koma vel fram í grein sem BBC birtig á dögunum. Þar sem fjallað er um hvers vegna það að léttast og viðhalda heilbrigðri þyngd, snúist að mestu um hugarfarið okkar gagnvart mat.

Dæmi:

Ef við elskum það sem við borðum og njótum þess að borða það eykst framleiðsla ánægju (dopamín). Fyrir vikið borðum við minna.

Ef maturinn veitir okkur litla ánægju borðum við meira því líkaminn er að leita að ánægjunni af því að borða.

Í umræddri grein er vísað í fleiri rannsóknir þessum málum tengdum. Góðu ráðin um að borða hægar, taka eftir bragði og njóta matar eru rifjuð upp og fólk minnt á að til þess að njóta matar til fulls gengur til dæmis ekki að skrolla í símanum á meðan.

Skilaboðin snúast því um að rétta leiðin til að léttast og viðhalda heilbrigðri þyngd sé að byggja upp samband við mat sem er afslappaður, einkennist af ást og ánægju og matarvenjum sem fólk getur haldið út til lengri tíma.

En það er ekki nóg að elska matinn og njóta hans. Heldur skiptir miklu máli hverju við trúum.

Þessu til stuðnings er vinsælt að rifja upp rannsókn sem nokkuð mikið var fjallað um fyrir um 15 árum. Í þeirri rannsókn fengu þátttakendur mjólkurhristing (e. shake).

Sá hópur sem taldi sig hafa fengið lúxus-shake, sem var 680 hitaeiningar, upplifði meiri seddutilfinningu en sá hópur þátttakenda sem fékk sama mjólkurhristinginn en var sagt að hann væri aðeins 140 hitaeiningar og hollur.

Þetta er í takt við rannsóknir á því að fólk sem fær til dæmis mikið samviskubit yfir því að hafa borðað súkkulaði er líklegra til að eiga í erfiðleikum með að léttast eða viðhalda þyngd. Auðvitað ekki af samviskubitinu einu saman, heldur vegna þess að samviskubitslíðanin er vísbending um sveiflur; stundum ofát, stundum strangar reglur, stundum átak, stundum jafnvægi, stundum ójafnvægi og svo framvegis.

Þá er vitað að merkingar matvæla skipta máli. Í greininni er sagt frá rannsókn þar sem þátttakendur voru beðnir um að borða próteinstykki sem var ýmist merkt bragðgott eða hollt, þótt næringargildið væri það sama.

Þriðji hópurinn átti síðan aðeins að meta útlit umbúða.

Í ljós kom að þeir sem töldu sig hafa borðað „holla“ stykkið voru síður saddir lengi og borðuðu jafnvel meira í kjölfarið, jafnvel meira en þeir sem voru í þriðja hópnum og borðuðu ekki neitt.

Af þessu má merkja að einhvers staðar virðist hugarfarið hafa beint okkur á þá braut að það sem hollt er sé síður ánægjulegt. Sem aftur hefur áhrif á seddu og svengd.

Sérfræðingur sem BBC ræðir við segir hins vegar um þetta:

Við eigum klárlega að einblína á óunninn mat, þar á meðal prótín og mikið af ávöxtum og grænmeti.

En með því hugarfari að njóta því þetta er sá matur sem mannslíkaminn var fyrir alvöru hannaður til að næra sig á og finna ánægju í.

Að borða stöku góðgæti og njóta þess sé líka í góðu lagi til að viðhalda heilbrigðri þyngd.