Kæru landar – af hverju eigum við að segja nei í ágúst? Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar 10. júní 2026 10:00 Þann 29. ágúst stöndum við frammi fyrir einni mikilvægustu ákvörðun sem þjóðin hefur tekið um framtíð Íslands um langa hríð. Þess vegna langar mig að spyrja: Af hverju eigum við að segja nei? Ekki nei við aðild að Evrópusambandinu. Ekki nei við evrunni. Ekki nei við breytingum á stjórn landsins. Heldur nei við því að fá upplýsingar. Nei við því að sjá hvaða samning Ísland gæti náð. Nei við því að þjóðin fái tækifæri til að taka upplýsta ákvörðun síðar. Það er erfitt að skilja af hverju við ættum að hafna samningi sem enginn hefur enn séð. Þetta er ekki flokkapólitík Þetta mál er stærra en allir stjórnmálaflokkar. Það er stærra en ríkisstjórnir og stærra en eitt kjörtímabil. Þegar við hugsum um framtíð Íslands næstu 50 eða 100 árin á flokkapólitík ekki að ráða ferðinni. Við eigum ekki að spyrja hvað sé best fyrir Viðreisn, Sjálfstæðisflokkinn, Samfylkinguna eða Miðflokkinn. Við eigum að spyrja: Hvað er best fyrir Ísland? Hvað ef samningurinn reynist góður? Hvað ef samningurinn styrkir samkeppnishæfni Íslands? Hvað ef hann opnar ný tækifæri fyrir ungt fólk? Hvað ef hann eykur möguleika íslenskra fyrirtækja á stærri mörkuðum? Hvað ef hann styrkir stöðu Íslands gagnvart náttúruhamförum, netógnum og öðrum áskorunum framtíðarinnar? Og ef samningurinn reynist ekki þjóna hagsmunum Íslands? Þá segir þjóðin einfaldlega nei. Það er einmitt tilgangurinn með því að ljúka viðræðum. Að fá staðreyndir á borðið áður en endanleg ákvörðun er tekin. Hagsmunir ungs fólks skipta mestu Við eigum að horfa sérstaklega til þeirra sem eru að hefja búskap, stofna fyrirtæki og byggja framtíð sína. Ungir Íslendingar búa við hærri vexti, meiri verðbólgu og meiri óvissu en margir jafnaldrar þeirra í Evrópu. Þeir eiga erfiðara með að eignast húsnæði og fyrirtæki greiða hærri fjármagnskostnað en samkeppnisaðilar þeirra víða annars staðar. Er ekki eðlilegt að kanna hvort hægt sé að bæta þessi skilyrði? Er ekki eðlilegt að skoða hvaða tækifæri felast í nánara samstarfi við okkar mikilvægasta markað og almennt með sterkari stöðu gangvart mörkuðum heimsins? Öryggi skiptir meira máli en áður Heimurinn hefur breyst. Stríð hefur snúið aftur til Evrópu. Spenna eykst á Norðurslóðum. Við höfum sjálf upplifað eldgos, jarðhræringar og náttúruhamfarir sem geta kostað þjóðina hundruð milljarða. Er ekki skynsamlegt að kanna hvort samningur geti styrkt stöðu Íslands þegar kemur að öryggi, viðbúnaði og alþjóðlegu samstarfi? Kæru landar. Áður en sagt er nei í ágúst er mikilvægt að spyrja: Af hverju eigum við ekki fyrst að sjá samninginn? Höfundur er viðskiptafræðingur og áhugamaður um farsæld á Íslandi. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Skoðun: Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Þorvaldur Ingi Jónsson Mest lesið Gleðilegan dag læsis Auður Soffíu Björgvinsdóttir Skoðun Hjartaendurhæfing er fjárfesting Kristín E. Hólmgeirsdóttir,María Barbara Árnadóttir Skoðun Hvenær hættum við að vera þjóð? Jón Pétur Zimsen Skoðun Engin miskunn hjá Reykjavíkurborg Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir Skoðun Stækkum kökuna í stað þess að sneiða hana þynnra Rannveig Grétarsdóttir Skoðun Fjárfestum í heilsu – Alþjóðlegur dagur sjúkraþjálfunar Gunnlaugur Már Briem Skoðun Hvaða gervigreind og skýjaþjónustur mega opinberir aðilar nota? Karl Thoroddsen Skoðun Þrautseigja í framlínunni Sigríður Björk Þormar Skoðun Sjálfbærni í heimi glötunar Kristján Logason Skoðun Við vissum að þetta myndi gerast Íris E. Gísladóttir Skoðun Skoðun Skoðun Við vissum að þetta myndi gerast Íris E. Gísladóttir skrifar Skoðun Betri gögn, minni stjórnsýsla? Karl Steinar Óskarsson skrifar Skoðun Eru tómstundir allra? Margrét Júlía Rafnsdóttir skrifar Skoðun Öryggisnet í 90 ár! Unnur Sverrisdóttir skrifar Skoðun Þrautseigja í framlínunni Sigríður Björk Þormar skrifar Skoðun Hjartaendurhæfing er fjárfesting Kristín E. Hólmgeirsdóttir,María Barbara Árnadóttir skrifar Skoðun Hvaða gervigreind og skýjaþjónustur mega opinberir aðilar nota? Karl Thoroddsen skrifar Skoðun Hvenær hættum við að vera þjóð? Jón Pétur Zimsen skrifar Skoðun Hver ertu þegar yfirmaðurinn fer út úr herberginu? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun Fjárfestum í heilsu – Alþjóðlegur dagur sjúkraþjálfunar Gunnlaugur Már Briem skrifar Skoðun Varnir frá 2019, ógnir frá 2026 Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Hvað varð um það að vilja betri heim? Indriði Þröstur Gunnlaugsson skrifar Skoðun Sjálfbærni í heimi glötunar Kristján Logason skrifar Skoðun Ert þú kannski frábær í ofbeldisforvörnum barna? Alfa Dröfn Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Bókun 35, ESA og stjórnarskrá Íslands — hvenær verður EES samningurinn stjórnarskrárlega ólýðræðislegur? Eggert Guðmundsson skrifar Skoðun Gleðilegan dag læsis Auður Soffíu Björgvinsdóttir skrifar Skoðun Engin miskunn hjá Reykjavíkurborg Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir skrifar Skoðun Brjóstagjöf er svoddan streð… Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Stækkum kökuna í stað þess að sneiða hana þynnra Rannveig Grétarsdóttir skrifar Skoðun Er þetta ásættanleg frammistaða íslenskrar stjórnsýslu? Þorsteinn Narfason skrifar Skoðun Forsjálni því þetta reddast ekki Gunnar Hersveinn skrifar Skoðun Flokkur fólksins og fjárlögin Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun Svargrein við grein Hauks Arnþórssonar Jón Sigurgeirsson skrifar Skoðun Sjálfstæðisflokkurinn og Bókun 35. Fullveldi eftir hentugleikum? Júlíus Valsson skrifar Skoðun Hvar er náungakærleikurinn? Steindór J. Erlingsson skrifar Skoðun Það sem gerist þegar við segjum frá Olga Björt Þórðardóttir skrifar Skoðun Brýtur innviðaráðherra lög, aftur? Örvar Marteinsson skrifar Skoðun Ekkert okkar á að ganga þennan veg eitt Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir skrifar Skoðun Kerfið sem sýndarveruleiki Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Erum við að grafa undan lýðræðinu? Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar Sjá meira
Þann 29. ágúst stöndum við frammi fyrir einni mikilvægustu ákvörðun sem þjóðin hefur tekið um framtíð Íslands um langa hríð. Þess vegna langar mig að spyrja: Af hverju eigum við að segja nei? Ekki nei við aðild að Evrópusambandinu. Ekki nei við evrunni. Ekki nei við breytingum á stjórn landsins. Heldur nei við því að fá upplýsingar. Nei við því að sjá hvaða samning Ísland gæti náð. Nei við því að þjóðin fái tækifæri til að taka upplýsta ákvörðun síðar. Það er erfitt að skilja af hverju við ættum að hafna samningi sem enginn hefur enn séð. Þetta er ekki flokkapólitík Þetta mál er stærra en allir stjórnmálaflokkar. Það er stærra en ríkisstjórnir og stærra en eitt kjörtímabil. Þegar við hugsum um framtíð Íslands næstu 50 eða 100 árin á flokkapólitík ekki að ráða ferðinni. Við eigum ekki að spyrja hvað sé best fyrir Viðreisn, Sjálfstæðisflokkinn, Samfylkinguna eða Miðflokkinn. Við eigum að spyrja: Hvað er best fyrir Ísland? Hvað ef samningurinn reynist góður? Hvað ef samningurinn styrkir samkeppnishæfni Íslands? Hvað ef hann opnar ný tækifæri fyrir ungt fólk? Hvað ef hann eykur möguleika íslenskra fyrirtækja á stærri mörkuðum? Hvað ef hann styrkir stöðu Íslands gagnvart náttúruhamförum, netógnum og öðrum áskorunum framtíðarinnar? Og ef samningurinn reynist ekki þjóna hagsmunum Íslands? Þá segir þjóðin einfaldlega nei. Það er einmitt tilgangurinn með því að ljúka viðræðum. Að fá staðreyndir á borðið áður en endanleg ákvörðun er tekin. Hagsmunir ungs fólks skipta mestu Við eigum að horfa sérstaklega til þeirra sem eru að hefja búskap, stofna fyrirtæki og byggja framtíð sína. Ungir Íslendingar búa við hærri vexti, meiri verðbólgu og meiri óvissu en margir jafnaldrar þeirra í Evrópu. Þeir eiga erfiðara með að eignast húsnæði og fyrirtæki greiða hærri fjármagnskostnað en samkeppnisaðilar þeirra víða annars staðar. Er ekki eðlilegt að kanna hvort hægt sé að bæta þessi skilyrði? Er ekki eðlilegt að skoða hvaða tækifæri felast í nánara samstarfi við okkar mikilvægasta markað og almennt með sterkari stöðu gangvart mörkuðum heimsins? Öryggi skiptir meira máli en áður Heimurinn hefur breyst. Stríð hefur snúið aftur til Evrópu. Spenna eykst á Norðurslóðum. Við höfum sjálf upplifað eldgos, jarðhræringar og náttúruhamfarir sem geta kostað þjóðina hundruð milljarða. Er ekki skynsamlegt að kanna hvort samningur geti styrkt stöðu Íslands þegar kemur að öryggi, viðbúnaði og alþjóðlegu samstarfi? Kæru landar. Áður en sagt er nei í ágúst er mikilvægt að spyrja: Af hverju eigum við ekki fyrst að sjá samninginn? Höfundur er viðskiptafræðingur og áhugamaður um farsæld á Íslandi.
Skoðun Bókun 35, ESA og stjórnarskrá Íslands — hvenær verður EES samningurinn stjórnarskrárlega ólýðræðislegur? Eggert Guðmundsson skrifar