Heil­brigðis­eftir­lit á heima í nær­um­hverfinu

Tvö umdeild frumvörp liggja fyrir Alþingi sem snúa að því að leggja niður Heilbrigðiseftirlit sveitarfélaganna annað er um Stofnun atvinnuveganna og hitt um einföldun regluverks og aukin skilvirkni með eftirliti með hollustuháttum og mengunarvörnum. Það er ekkert í þessum frumvörpum sem tryggir að störf heilbrigðisfulltrúa haldist á landsbyggðinni hringinn í kringum Ísland. Rörsýn ráðamanna má ekki bitna á öryggi almennings og þeirra sem minnst mega sín.

Íslenskt kerfi þróað út frá íslenskum veruleika

Íslenskt heilbrigðiseftirlit hefur þróast út frá íslenskum veruleika: fámenni, víðfermi og dreifðum byggðum. Þetta eru krefjandi aðstæður og það skiptir öllu máli að eftirlit sé í nærumhverfinu, nálægt bæði íbúum og rekstraraðilum.

Staðbundin þekking tryggir hröð og örugg viðbrögð

Staðbundin þekking tryggir að hægt sé að bregðast hratt og örugglega við þegar á reynir. Þess vegna er varhugavert að slíta kerfið í sundur og færa í miðlægt kerfi í nafni einföldunar.

Heilbrigðiseftirlit snýst um meira en reglubundið eftirlit

Heilbrigðiseftirlit snýst um meira en reglubundið eftirlit með starfsleyfisskyldri starfsemi. Það snýst einnig um að bregðast við kvörtunum og ábendingum frá almenningi og rekstraraðilum og eru þær af ýmsum toga. Sum mál eru auðleyst en önnur flókin og viðkvæm. Árlega berast heilbrigðiseftirlitinu kvartanir sem skipta þúsundum. Mikilvægt er að til sé traustur og skýr farvegur þar sem almenningur og rekstraraðilar geta komið kvörtunum og ábendingum til skila. Engin er betur til þess fallin að leysa úr þessum málum en heilbrigðisfulltrúi sem þekkir staðhætti og getur mætt á vettvang með litlum fyrirvara.

Nálægð og traust tryggir öryggi fólks í viðkvæmri stöðu

Þá leiðbeinir Heilbrigðiseftirlitið ekki eingöngu fyrirtækjum og almennum neytendum, heldur einnig fólki í viðkvæmri stöðu. Til dæmis þegar húsnæði er óíbúðarhæft eða þar sem aðstæður ógna heilsu og öryggi. Hér skiptir miklu að starfsfólk sé með staðbundna þekkingu og í traustum tengslum við sveitarstjórnarstigið, en heilbrigðiseftirlitið er einnig mikilvægur farvegur sem tryggir að almenningur og rekstraraðilar hafi aðgang að faglegri þjónustu, hlustun og úrlausn. Mikilvægt er að átta sig á að þjónusta heilbrigðiseftirlitsins byggir á nálægð, staðbundinni þekkingu og trausti. Ef kerfið verður fært fjær, getur það orðið óaðgengilegt þeim sem mest þurfa á þjónustunni að halda.

Því er lykilatriði að tryggja að heilbrigðiseftirlit verði áfram í nærsamfélaginu, okkur öllum til hagsbóta.

Höfundur er heilbrigðisfulltrúi í Reykjavík og formaður Félags heilbrigðisfulltrúa á Íslandi.