„Hversu langt eiga þau að keyra til að sækja póstinn sinn?“

Þórhildur Ólöf segir fáa senda bréf í dag og þeim hafi farið verulega fækkandi síðustu ár. Rætt var við Þórhildi Ólöfu í Bítinu á Bylgjunni í dag. Hún segir Póstinn með samning við Alþjóðapóstsamfélagið um flutning bréfa og pakka og þetta kerfi tengi saman 193 lönd heimsins. Hún segir að þó svo að bréfasendingum hafi fækkað hafi verið mikil aukning í pakkasendingum.

Fram kom í umfjöllun Morgunblaðsins um málið í dag að síðustu ár hafi verið verulegur samdráttur í þjónustu og er haft eftir Hjalta Árnasyni hjá Byggðastofnun að einingar í póstdreifingu hafi hækkað úr 90 milljónum eininga árið 2011 í fimm milljónir í dag innan nánast sama dreifikerfis.

Ný lög um póstþjónustu tóku gildi 2020. Þá var afnuminn einkaréttur á póstþjónustu og tryggður aðgangur að alþjónustu, skilgreindri lágmarksþjónustu óháð staðsetningu og á viðráðanlegu verði. Markmið laganna samkvæmt tilkynningu var að stuðla að hagkvæmri, virkri og áreiðanlegri póstþjónustu um land allt og til og frá landinu, meðal annars með því að tryggja notendum aðgang að alþjónustu eins og hún er skilgreind á hverjum tíma og með því að efla samkeppni á markaði fyrir póstþjónustu.

„Það er gríðarleg aukning í netverslun og alltaf einstaklingar sem eru að senda á milli sín,“ segir hún og aukningin í netverslun sé bæði innlendis og erlendis.

Reyna að minnka einingarkostnað

Pósturinn er líka í samkeppni við einkafyrirtæki.

„Það sem við hjá Póstinum erum að gera er að Pósturinn er að reyna að minnka einingarkostnað og því meira magn sem fer hjá okkur því ódýrari er þjónustan,“ segir hún og því skipti miklu máli hversu margir noti þeirra þjónustu.

„Að sjá bréfin fara niður um 93 prósent frá 2010 og kjarasamningsbundnar hækkanir launa hafa verið gríðarlegar og stytting vinnuvikunnar og lenging orlofs og allar kostnaðarhækkanir hafa bitnað á þessu dreifikerfi,“ segir hún.

Síðustu ár hafi þau sett upp 130 póstbox alls staðar á landinu og hafi þannig reynt að tryggja sjálfbæra þjónustu. Um helmingur allra sendinga fari í póstbox. Þannig þurfi þau ekki að fara á öll heimili landsins með pakka.

„Þetta eru aðgengileg box allan sólarhringinn,“ segir hún og að samhliða hafi pósthúsum fækkað. Árið 2019 voru 56 mönnuð pósthús en í dag eru þau 23. Þórhildur segir pósthúsin dreifingarmiðstöðvar og þau séu á stöðum á landsbyggðinni þar sem er mikilvægt að geta tekið á móti og dreift sendingum.

Verða að fara tvisvar í viku með póst

Þórhildur segir Póstinn þurfa, samkvæmt lögunum, að fara í hverri viku heim til fólks með bréf. Hún segir bréfakerfið nokkuð dýrt og kostnaðaraukningin liggi þar.

Þórhildur segir að um áramót hafi gjaldskráin ekki hækkað heldur hafi afslættir verið afnumdir til fyrirtækja. Þeir sem hafi verið að senda bréf í magni hafi þá hætt að fá afslátt.

Þórhildur segir í raun hvern sem er geta rekið Póstinn en á sama tíma sé dreifikerfi hans rosalega mikilvægt fyrir almenning. Ríkið þurfi ekki að reka hann en það sé dálítið flókið.

„Það er þessi alþjónusta og þessi skylda að fara heim til allra,“ segir hún og að það sé góð spurning hvort hún þurfi að vera.

„Fólk sem býr við Aldeyjarfoss inni í Bárðardal, hversu langt eiga þau að keyra til að sækja póstinn sinn? Eiga þau að keyra alla leið út dalinn, sem ég held að sé lengsti dalur landsins, 40 kílómetrar,“ segir hún og að lyf séu til dæmis send með póstinum.

„Þetta eru aðallega bögglar, varningur,“ segir hún og að miðað sé við að pakkar í alþjónustu séu undir tíu kílóum.

Alþingi verði að svara

Hún segir Alþingi þurfa að svara því hvort fólk ætti hreinlega að greiða sjálft fyrir flutninginn og hversu langt Póstþjónustan ætti að þurfa að fara.

„Póstþjónustan á að vera jöfn fyrir alla á landinu,“ segir hún og að inn í þetta spili umræða um brothætta byggð. Til dæmis vilji Byggðastofnun að fólk geti valið hvar það býr og þau sjái að það sé aukning að fólk vilji búa í dreifbýli frekar en í litlum íbúðum í Reykjavík.

„Við erum að sjá ungt fólk fara frekar inn á svæði fjögur,“ segir hún og að í póstlögum og í samningum við alþjóðapóstsamfélagið eigi að vera jafn aðgangur að póstþjónustu sama hvar fólk býr.