Þurfi að bæta eftir­lit í stað þess að meina au pair að­gang

Birt voru drög að frumvarpi til breytinga á útlendingalögum í samráðsgátt í síðustu viku. Meðal breytinga er að au pair sem koma utan Evrópska efnahagssvæðisins fá ekki lengur dvalarleyfi hér á landi.

Harpa tók á móti fyrstu au pair-stúlkunni þegar elsta barnið hennar var sex mánaða gamalt til að brúa bilið fyrir leikskólavist. Nú hafa þau verið í sjö ár samfleytt með au pair.

„Það eru náttúrulega mismunandi þarfir milli fjölskyldna en eins og í okkar tilfelli þá eigum við tvö börn, ég og maðurinn minn. Maðurinn minn er hreyfihamlaður þannig að hann hefur svolítið takmarkaða getu þegar kemur að heimilislífinu. Þannig að það að vera með au pair fyrir okkur, það léttir ekki bara mér,“ segir Harpa sem ræddi málið í Bítinu á Bylgjunni.

Með þessu getur eiginmaður hennar tekið meira þátt í heimilislífinu, til að mynda þegar börnin veikjast. Þá dvelur hann heima fyrir með börnin vitandi að aðstoðin er nálægt ef hann þarf á henni að halda.

Myndist einstakt samband

Harpa segir að það myndist mikið samband og tengsl milli fjölskyldunnar og au pair-stúlkunnar. Til að mynda sé sú þriðja sem kom til þeirra komin aftur til fjölskyldunnar eftir dvöl í Danmörku. Þær kynnist ekki einungis íslenskri menningu heldur kynnist fjölskyldan Filippseyjum.

„Ég hef lært rosalega mikið um Filippseyjar á þessum árum sem þær hafa verið hjá okkur, um þeirra menningu, mat og fleira. Sama fyrir þær, þetta er rosalegt tækifæri fyrir þær. Ég veit ekki hvort margir viti það en það er rosalega erfitt fyrir fólk á Filippseyjum að ferðast frá Filippseyjum,“ segir hún.

Það þurfi að uppfylla mjög strangar kröfur til að mega ferðast úr landi. Stúlkur sem hafa dvalið hjá Hörpu hafa nýtt tækifærið og meðal annars farið með fjölskyldunni til Bandaríkjanna og í Karíbahafið. Einnig ferðast þær sjálfar innan EES.

„Ég held að atvinnumöguleikar þeirra á Filippseyjum séu miklu meiri eftir þessa reynslu sem þær öðlast.“

Eftirlitið lítið sem ekkert

Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir dómsmálaráðherra sagði að breytingarnar hefðu verið lagðar til eftir ákall frá verkalýðshreyfingunni. Það séu oft margar sögur af vondri meðferð stúlknanna hér á landi.

Harpa segist hafa leitað að tölfræði um brot gegn au pair en ekki fundið neitt.

„Það er lögbundið eftirlit núna. Útlendingastofnun á að sinna eftirliti en það virðist bara vera þannig að í staðinn fyrir að sinna því ætla þau að banna þetta. Ég velti því fyrir mér hvort það sé ekki betra að láta reyna á það að sinna því annaðhvort með þeim hætti sem er gert ráð fyrir í lögum núna eða það mætti kannski breyta því,“ segir Harpa.

Svo hún viti hefur aldrei verið haft samband við neina af þeim au pair-stúlkum sem hafa dvalið hjá henni og hefur enginn komið í heimsókn til að kanna aðstæður. Eftirlitið sé því ekki neitt. Harpa leggur til að stúlkurnar fái við komu til landsins sérstakan tengilið sem þær geta leitað til komi eitthvað upp.

Rökin um að stúlkurnar eigi ekkert bakland eigi sér ekki stoð. Upplifun Hörpu er sú að innan tveggja til þriggja daga séu stúlkurnar komnar með stórt bakland hérlendis. Filippseyskt samfélag á Íslandi er frekar stórt og stúlkurnar séu oft trúræknar. Þær fara til að mynda í kirkju í hverri einustu viku þar sem þær hitta aðra Filippseyinga.

Ýmislegt hægt að gera

Harpa telur að það sé hægt að gera ýmislegt til að koma til móts við stúlkurnar. Til að mynda sé áðurnefndur tengiliður og hægt sé að hringja í stúlkurnar til að ræða viðkvæm mál í stað þess að koma í heimsókn þar sem ef til vill er rætt við hana fyrir framan fjölskylduna.

„Mér finnst að það mætti til dæmis auðvelda að skipta um fjölskyldu. Þær geti leitað til Útlendingastofnunar ef þær telja brotið á sér og Útlendingastofnun vísar þeim á aðra fjölskyldu sem er að leita,“ segir hún.

Hún þori ekki að fullvissa að ekkert eftirlit hafi verið hingað til en telur því að minnsta kosti ekki hafa verið framfylgt nægilega vel. Eftirspurnin sé samt sem áður mikil. Frumvarpsdrögin hafi vakið mikla athygli meðal þeirra sem hafa fengið til sín au pair.