Þáðu tilboð aldarinnar

„Þetta tilboð er náttúrlega tilboð aldarinnar,“ segir tæknistjóra Landhelgisgæslunnar í pósti til yfirmanna sinna vegna tilboðs um að skipta út tveimur þyrlum fyrir aðrar nýrri á sama leiguverði.

Eins og komið hefur fram í Fréttablaðinu þáði Landhelgisgæslan boð leigusalans Knut Axel Ugland Holding AS (KAUH) í Noregi um að fá tvær Super Puma H225 þyrlur í staðinn fyrir eldri þyrlur. H225 eru umdeildar eftir tvö mannskæð slys, annars vegar í Skotlandi 2009 og í Noregi 2016.

Ljóst er af samskiptum fulltrúa Landhelgisgæslunnar og starfsmanna KAUH að leigufyrirtækið og Airbus, framleiðandi vélanna, þrýstu á að koma þyrlunum sem voru verkefnalausar í Noregi til Íslands. Höskuldur Ólafsson tæknistjóri fékk símtal frá Øyvind Ødegard hjá KAUH 26. apríl um tvær H225 þyrlur af árgerð 2010 sem Landhelgisgæslunni stæði til boða að fá í skiptum fyrir þyrlurnar TF-SYN og TF-GNÁ á sama verði og gilti um eldri vélarnar.

Sjá einnig: Fá þyrlur sem enginn vill fljúga í Noregi

„Nú fékk ég símtal frá Øyvind í morgun þar sem hann bætti um betur og tilkynnti mér að Airbus séu tilbúnir að láta okkur fá alla þjálfun bæði á flugmenn og flugvirkja frítt,“ rekur Höskuldur í tölvupósti 27. apríl til Georgs Lárussonar forstjóra og fleiri hjá Landhelgisgæslunni. Pósturinn er meðal gagna sem Landhelgisgæslan sendi Fréttablaðinu.

Fimm dögum síðar sendi Georg dómsmálaráðuneytinu minnisblað. Þar víkur hann að umræðunni um öryggi H225 í kjölfar slyssins í Noregi 2016. Segir hann Airbus hafa brugðist við galla í gírkassa með endurbótum og að flugmálayfirvöld í Bandaríkjunum og ESB hafi aflétt flugbann. Það hafi einnig Bretar og Norðmenn síðan gert í júlí fyrra.

„Þrátt fyrir miklar endurbætur á þessari þyrlutegund eftir slysið og þá staðreynd að öllum lofthæfitakmörkunum hefur verið aflétt, hefur olíuiðnaðurinn í Noregi og Bretlandi ekki viljað taka vélar þessarar tegundar aftur í notkun,“ segir forstjórinn. Af þessum sökum hafi þessar þyrlur átt erfitt uppdráttar í Bretlandi og Noregi.

„Á bak við þetta standa fyrst og fremst verkalýðsfélög olíuverkamanna en ekki fagaðilar í flugheiminum. Vélarnar eru áfram notaðar af ýmsum aðilum til leitar og björgunar og í hernaði,“ segir í minnisblaðinu. Landhelgisgæslan telji verulegan ávinning felast í því að taka tilboði KAUH og óski eftir afstöðu dómsmálaráðuneytisins - sem gaf grænt ljós á viðskiptin.

Rannsókn flugslysanefndar í Noregi á slysinu 2016 er ekki lokið en búist er við niðurstöðum í júlí. Þótt það komi ekki fram í minnisblaði forstjórans eru fleiri en Norðmenn og Bretar og verkalýðsfélög sem enn vantreysta H225. Fréttablaðið sagði þannig frá því í síðustu viku að þyrlufyrirtækið ERA Group í Bandaríkjunum, sem þjónustar olíuborpalla, hefur ekki notað sínar níu H225 þyrlur frá því að slysið varð og fært verðmæti þeirra niður um 80 prósent í bókum sínum.

ERA stefndi Airbus vegna galla í H225 og krafðist bóta. Wells Fargo bankinn, sem á þyrlufyrirtæki, og félagið ECN Capital höfðuðu sams konar mál gegn Airbus sem hafnaði öllum kröfum.