Tuttugu dóma beðið frá MDE

Auk þeirra sex áfellisdóma sem fallið hafa hjá Mannréttindadómstól Evrópu um íslenskt refsivörslukerfi á árinu bíða að minnsta kosti 20 mál enn afgreiðslu í Strassborg.

Sjö mál bíða dóms, eitt bíður endurskoðunar efri deildar og eitt til viðbótar ákvörðunar um hvort fallist verði á beiðni íslenskra stjórnvalda um endurskoðun en það er Landsréttarmálið. Þá hefur að minnsta kosti tólf málum af sama meiði og Landsréttarmálið verið vísað til MDE þar sem þau bíða afgreiðslu. Reikna má með að afgreiðsla þeirra bíði þar til afstaða hefur verið tekin til endurskoðunar efri deilar.

Fimm dómþolar dóms um refsivert verðsamráð Húsasmiðjunnar og Byko bíða niðurstöðu sinna mála hjá MDE en fyrsti dómurinn vegna þess máls féll nýlega í Strassborg. Niðurstaða dómsins var sú að brotið hefði verið á rétti til réttlátrar málsmeðferðar við meðferð málsins í Hæstarétti. Kærandi málsins var sýknaður í héraði en Hæstiréttur sneri þeim dómi við og sakfelldi hann með vísan til framburðar vitna sem ekki voru kölluð fyrir Hæstarétt.

Áhrif þessa nýfallna dóms á hin málin verða skoðuð að loknum sumarfríum segir í svari ríkislögmanns við fyrirspurn Fréttablaðsins.

Það flæki hins vegar málin að sakfellingardómar Hæstaréttar standa enn og verður ekki sjálfkrafa hrundið með dómum MDE.

Það greiðir heldur ekki úr óvissunni að Hæstiréttur kvað nýlega upp dóm sem felldi ákvörðun endur­upptökunefndar um endurupptöku máls úr gildi á þeim forsendum að dómar MDE leiði ekki sjálfkrafa til þess að skilyrði endurupptöku teljist uppfyllt.

Mál Sigríðar Elínar Sigfúsdóttur, fyrrverandi framkvæmdastjóra fyrir­tækjasviðs Landsbankans, bíður einnig efnisniðurstöðu í Strassborg. Elín var sakfelld fyrir þátttöku í umboðssvikum í svokölluðu Ímon-máli. Hún var sýknuð í héraði en Hæstiréttur sneri þeim dómi við og dæmdi hana til 18 mánaða fangelsisvistar.

Í kæru sinni til Mannréttindadómstólsins byggir Elín á því að dómarar við Hæstarétt, sem áttu hlutabréf í Landsbankanum og urðu fyrir tjóni við fall bankans, hefðu átt að víkja sæti í málinu vegna vanhæfis.

Fyrr á árinu var fallist á beiðni um endurupptöku dóms Hæstaréttar í málinu og bíður Elín því niðurstöðu á tvennum vígstöðvum.

„Það eru mörg álitamál um hvernig spilast úr þessum málum og þetta er náttúrulega alveg fordæmalaust,“ segir Helga M. Óttarsdóttir, lögmaður Elínar. Hún segir enga leið að spá um hvor dómstóllinn kveði upp dóm á undan og einnig sé erfitt að spá um áhrif fyrrnefnds dóms Hæstaréttar, sem felldi úr gildi ákvörðun endurupptökunefndar um endurupptöku máls á grundvelli áfellingardóms frá Strassborg.

Eins og Fréttablaðið greindi frá er mál lögmannanna Gests Jónssonar og Ragnars Hall til meðferðar hjá efri deild MDE. Annað mál af sama meiði bíður enn meðferðar í Strassborg en lögmaðurinn Stefán Karl Kristjánsson kærði sambærilega málsmeðferð um réttarfarssekt sem honum var gerð árið 2017. Fyrir réttarkerfið er þó mest undir í þeirri óvissu sem enn ríkir um afdrif Landsréttarmálsins og niðurstöðu MDE sem íslensk stjórnvöld hafa óskað endurskoðunar á.