Telur eðlilegt að dómararnir sem sitja enn fái tækifæri til að meta stöðuna

Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir, nýr dómsmálaráðherra, fagnar niðurstöðu yfirdeildar Mannréttindadómstóls Evrópu um að taka Landsréttarmálið fyrir. Hún segir eðlilegt að þeir dómarar sem málið nær til og starfa enn við réttinn fái tækifæri til að meta málið í ljósi þessarar ákvörðunar.

Mannréttindadómstóllinn dæmdi í mars síðastliðnum að íslenska ríkið hefði brotið gegn 6. grein Mannréttindasáttmála Evrópu vegna skipan fjögurra dómara við Landsrétt. Sigríður Á. Andersen, þáverandi dómsmálaráðherra, hafði skipað fjóra dómara þvert á álit hæfisnefndar. Stjórnvöld áfrýjuðu dómnum til yfirdeildar Mannréttindadómstólsins og í dag ákváðu fimm dómarar í yfirdeild dómstólsins að málið yrði tekið fyrir.

Málið á upphaf sitt í kæru manns gegn Íslandi. Maðurinn hafði verið dæmdur í héraðsdómi í 17 mánaða fangelsi fyrir akstur undir áhrifum fíkniefna. Málinu var áfrýjaði til Landsréttar og gerði lögmaður hans, Vilhjálmur H. Vilhjálmsson, athugasemd við það að einn af þeim sem dæmi átti í málinu hefði verið ólöglega skipaður við réttinn. Þá var farið fram á að dómarinn segði sig frá málinu. Því var hafnað og bæði Landsréttur og Hæstiréttur staðfestu dóminn yfir manninum. Maðurinn kærði þá málið til Mannréttindadómstóls Evrópu.

Lögðu áherslu á að málið færi til yfirdeildar

Dómur Mannréttindadómstólsins frá því í mars leiddi til afsagnar Sigríðar og tók Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir við sæti hennar. Ákveðið var að áfrýja niðurstöðunni til yfirdeildar dómstólsins í maí en Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir tók við lyklunum að dómsmálaráðuneytinu fyrir helgi.

„Við lögðum á það áherslu að málið færi til yfirdeildarinnar og töldum niðurstöðuna ganga of langt. Þannig við fögnum þessu,“ segir Áslaug Arna.

Vilhjálmur, sem er með þrettán mál af sama grunni fyrir Mannréttindadómstólnum vegna skipan dómara við Landsrétt,  segir að ekki liggi ljóst fyrir hvaða þýðingu þessi ákvörðun hefur.

„Ég hef hins vegar verið þeirrar skoðunar frá byrjun þessa máls að sú niðurstaða sem undirdeildin komst að sé hin lögfræðilega rétta niðurstaða í málinu og ég ætla að leyfa mér að hafa þá niðurstöðu áfram.“

Önnur mál á bið

Hann reiknar með að hin málin verði sett á bið á meðan beðið er eftir niðurstöðu yfirdeildar.

Gera má ráð fyrir því að það sé að minnsta kosti ár í hana.

„Þetta er yfirgripsmikið og mikilvægt mál sem varðar fleiri heldur en Ísland þannig að ég tel að þetta sé rökrétt niðurstaða.“

Dæma sjálfir sitt hæfi

Dómararnir fjórir sem ráðnir voru þvert á álit hæfisnefndar ákváðu að dæma ekki við réttinn eftir dóm Mannréttindadómstólsins í mars. Tveir óskuðu eftir launuðu leyfi til áramóta og voru ráðnir dómarar tímabundið í þeirra stað. Tveir dómaranna hafa ekki óskað eftir leyfi til þessa og hefur því ekki verið ráðið í þeirra stað.

„Það er eðlilegt að þeir fái tækifæri  að meta stöðuna í ljósi þessarar niðurstöðu. Þeir dæma sjálfir sitt hæfi og hæstiréttur hefur komist að þeirri niðurstöðu að þeir eru löglega skipaðir,“ segir Áslaug Arna.

Hún hafi óskað eftir upplýsingum um stöðu mála við Landsrétt og ætli svo að meta hvað sé best að gera í framhaldinu.

„Ég fer í ríkisstjórn á morgun og ræði stöðuna og síðan þarf að setjast  niður með ríkislögmanni og ræða hvernig á að standa að málatilbúnaði fyrir Íslands hönd og það eru svona næstu skref.“