Björn Þor­steins­son er gefandi og gagn­rýninn stjórnandi fyrir öflugan Há­skóla Ís­lands

Nú líður að kosningum til embættis rektors Háskóla Íslands og það eru okkur undirrituðum mikil gleðitíðindi að Björn Þorsteinsson bjóði sig fram. Um þessar mundir hangir skuggi skammsýnna sérhagsmuna yfir heiminum, og aldrei hefur verið mikilvægara að standa vörð um vægi gagnrýnnar hugsunar og sjálfstæðrar þekkingarleitar á borð við þá sem á sér stað í háskólasamfélaginu á Íslandi. Við teljum Björn vel til þess fallinn að leiða slíka starfsemi í krafti embættis rektors HÍ.

Báðar kynntumst við Birni fyrst sem kennara og leiðbeinanda og þekkjum hann nú sem samstarfsmann í námsbraut í heimspeki. Björn opnaði fyrir okkur dyrnar að algerlega nýjum leiðum til þess að veita ólíkum sviðum mannlífs og umhverfis gagnrýna athygli. Björn er vinsæll kennari sem sinnir nemendum sínum vel. Hann hlustar af árvekni, tekur vel í hugmyndir nemenda og leiðbeinir þeim á styðjandi hátt við að dýpka þær og skýra. Honum tekst að skapa frábært samfélag með nemendum í sérhverju námskeiði þar sem góðar umræður og gagnrýnin hugsun eru ávallt í forsvari.

Björn er framúrskarandi fræðimaður á sínu sviði. Við höfum starfað með Birni að rannsóknum bæði innanlands sem og erlendis, enda hefur Björn verið virkur í fjölda alþjóðlegra rannsóknarteyma og tekið virkan þátt í því að gera Háskóla Íslands að þeim alþjóðlega rannsóknarháskóla sem hann er orðinn. Í því starfi hefur hann ávallt stutt doktorsnema og nýja rannsakendur ötullega við rannsóknir sínar.

Fræðimennska Björns einkennist af samfélagsgagnrýni og nær hann að fanga marga þá þræði daglegs lífs sem er erfitt að skýra með orðum. Þetta er einmitt einn helsti styrkur Björns þegar kemur að því að vera verðugur málsvari HÍ sem þjóðskóla. Þetta er mikilvægara nú en endranær þegar hagnýtingakrafa atvinnulífsins laumar sér sífellt dýpra í hvern krók og kima samfélagsins. Við treystum Birni til að standa vörð um akademískt frelsi og faglegt sjálfstæði HÍ gagnvart hvers kyns pólítískri skammsýni og öðrum eiginhagsmunaöflum.

Björn er einn af þeim fræðimönnum HÍ sem hefur verið hvað ötulastur að varðveita það að hugsa og skrifa á íslensku, þýða sígild verk á íslenska tungu og stuðla að því að nemendur geti lesið fræðin á íslensku. Þetta er oftar en ekki vanmetið verk og hafa fræðiþýðingar að miklu leyti verið unnar í sjálfboðastarfi. Með sterka stoð í alþjóðlegum rannsóknarteymum sem og mikilvægri vinnu að fræðum á íslensku sýnir Björn að hann hefur ríkan skilning á því sem mikilvægt er að rektor alþjóðlegs rannsóknarháskóla sem og þjóðskóla búi yfir.

Björn er þjónandi stjórnandi sem nær að leiða saman og sameina fólk sem mætti segja að væru sem andstæðir pólar. Hann er fljótur að sjá hvað felst í ólíkum sjónarmiðum og hvaða lendingu megi finna. Björn vann á skrifstofu rektors í stjórnartíð Páls Skúlasonar heitins og kom þar að því merkilega starfi að stofna Háskóla unga fólksins sem hefur verið eitt mikilvægasta samfélagsverkefni HÍ. Hann hefur enn fremur veitt gjöfullega af sérfræðiþekkingu sinni í erindum og fjölmiðlaviðtölum hér á landi.

Þannig hefur Björn framúrskarandi hæfni einmitt til þess að tengja saman þá ólíku þætti sem einkenna Háskóla Íslands: kennslu, alþjóðlegt rannsóknarstarf, innlent fræðistarf, samfélagslega virkni og stjórnun.

Háskóli Íslands hefur verið undirfjármagnaður um langt skeið og sjálfar höfum við fundið fyrir því sem nemendur og starfsfólk HÍ, jafnvel allt aftur til áranna fyrir efnahagshrun. HÍ hefur verið rekinn af ástríðu starfsfólks þar sem það stendur frammi fyrir ótal mikilvægum verkefnum sem hefðu þurft frekar mannskap til að sinna sem og frekari fjármögnun.

Við treystum Birni til þess að vera sá rektor sem eflir Háskóla Íslands svo að nemendur geti notið kennslu háskólakennara sem hafa einnig tíma og rými fyrir sínar rannsóknir. Við hvetjum nemendur og starfsfólk Háskóla Íslands til þess að skoða metnaðarfulla stefnuskrá hans og getum vottað að Björn gerir það sem hann segist ætla að gera.

Höfundar eru sérfræðingur og doktorsnemi við deild heimspeki, sagnfræði og fornleifafræði.