Olíuleit geti skipt sköpum fyrir fram­tíð þjóðarinnar

Heiðar Guðjónsson fjárfestir ræddi sama mál í Reykjavík síðdegis í gær og við umhverfisráðherra Jóhann Pál Jóhannsson í Bítinu í gær. Jóhann Páll sagði í sumar að hann teldi ekki ástæðu til að banna olíuleit en taldi óábyrgt af ríkinu að ýta undir slíka leit. Það gætu hins vega allir sótt um leyfi. Heiðar sagði í viðtali í gær að það væri eins og Jóhann Páll væri að draga í land með það.

„Ég held að olíu- og gasleit hafi verið á stefnuskrá okkar frá upphafi,“ segir Sigmundur og að það sé löngu tímabært að setja það á stofn aftur. Síðast hafi gengið vel og rannsóknir sýnt jákvæða niðurstöðu en svo hafi pólitískir atburðir orðið til þess að leitin datt upp fyrir. Þá hafi norska ríkisstjórnin verið í vandræðum og þurft að leita eftir stuðningi hjá flokki sem ekki studdi olíuleit og setti það sem skilyrði við stjórnarsamstarfi að hefja ekki olíuleitarverkefni.

Pólitík hafi spilað inn að leitin var stöðvuð

„Það varð til þess að Norðmenn drógu sig út úr þessu, og Kínverjar einnig,“ segir Sigmundur og að þjóðirnar tvær hafi á þessum sama tíma átt í nokkrum deilum vegna Friðarverðlauna Nóbels.

„Eftir sat fyrirtækið Eykon sem vildi halda verkefninu áfram, að finna nýja samstarfsaðila, en Orkustofnun taldi að fyrirtækið næði því ekki og myndi ekki ráða eitt við þetta.“

Leyfi fyrirtækisins til olíuleitar var síðar afturkallað árið 2018 og félagið svo lagt niður árið 2021.

Í nýrri skýrslu Alþjóðaorkustofnunar [e. International Energy Agency] kemur fram að þeirra mati þurfi ekki að hefja ný olíu- eða gasleitarverkefni ef eftirspurn eftir slíkum orkugjöfum myndi minnka í samræmi við markmið Parísarsamkomulagsins um að ríki haldi hækkun hitastigs jarðar undir 1,5°C.

Loftslagsnefnd Sameinuðu þjóðanna hefur einnig sagt að ef þjóðir heims ætli að ná þessum markmiðum megi ekki hefja ný olíuleitarverkefni. Þjóðir ættu frekar að leggja áherslu á aðra orkugjafa eins og sólar- og vindorku.

Sigmundur segir að eins og hlutir hafi þróast í orku- og heimsmálum sé nú kominn tími til að reyna aftur. Hann segir Össur Skarphéðinsson mega eiga það að hann hafi verið öflugur í þessum málaflokki og það sé til marks um það hvernig „hlutirnir fóru út af brautinni“ að rétt fyrir kosningar árið 2009 hafi umhverfisráðherra Vinstri grænna, Kolbrún Halldórsdóttir, misst það út úr sér að ef það fyndist olía við Ísland ætti ekki að nýta hana. Flokkurinn hafi síðar sent frá sér yfirlýsingu um að þetta væri ekki yfirlýst stefna VG.

„Enda sér það hver maður hversu fráleitt það er, ef þessar auðlindir eru þarna, eins og vísbendingar eru um, að nýta það ekki í þágu þjóðarinnar.“

Heiðar hefur lagt til að farið verði þá leið að einkafyrirtæki sjái um leitina og vinnsluna og ríkið fái 50 prósent af hagnaði í staðinn. Miðflokkurinn hefur á sama tíma lagt til að þetta eigi að vera verkefni ríkisolíufyrirtækis. Sigmundur Davíð segir það að fyrirmynd Norðmanna.

Ekki aðalatriði að það sé ríkisolíufyrirtæki

„Hugmyndin með þessu ríkisolíufyrirtæki er ekki sú að það fari að leigja rannsóknarskip og bora, heldur að þau sjái um utanumhaldið,“ segir Sigmundur og að í Noregi séu boðin út leyfi og þessi stofnun gæti til dæmis séð um það. Hann segir það þó alls ekki aðalatriði í þessu að það sé ríkisolíufyrirtæki.

Hann segir að í dag sé sótt um til umhverfisráðuneytisins en segir tæpt að fólk myndi sækja um þegar viðhorf stjórnvalda og ráðuneytisins séu á þann veg að það eigi að banna rannsóknir. Hann telur betra að þetta verkefni sé utan ráðuneytisins og að stjórnvöld þurfi að sýna vilja fyrir verkefninu.

Spurður hvað honum finnist um að spyrja þjóðina hvað henni finnst um að hefja olíuleit segir Sigmundur Davíð að hann sé ekki mótfallinn því. Honum finnist þetta ekki eigi að vera á hendi eins ráðherra og það þurfi að taka málið út fyrir pólitíkina. Hann segir það ábyrgðarhluta fyrir íslenska stjórnmálamenn að leyfa leit að olíu og vinnslu hennar.

„Til að við getum nýtt þessa auðlind sem getur skipt sköpum um alla framtíð þessarar þjóðar.“