Skvísur séu al­mennt frekar næringarsnauðar og börnin geti orðið matvönd

Birna segist hafa verið að fylgjast með barnamat sem er í boði á Íslandi frá því 2016 og það séu breytingar að eiga sér stað. Skvísur séu fyrirferðarmiklar en á sama tíma hafi einnig aukist framboð á mat sem börn geti týnt upp í sig sjálf.

Hún segir það áhyggjuefni ef börn fá mikið af skvísum. Þá séu þau í raun ekki að borða á hefðbundinn hátt. Þau sjái hann ekki og finni ekki lyktina af honum.

„Það er verið að taka burt af skynjuninni í kringum matinn,“ segir Jóhanna. Skvísurnar geti verið þægilegar á ferðinni en eigi ekki að koma í stað matar eða vera notaðar dagsdaglega.

„Það hafa verið áhyggjur af þessu og að börn læri ekki að borða almennilega ef það er mjög mikil notkun á þessu,“ segir Birna

Aukin tengsl við matvendni

Hún segir ekki búið að rannsaka þetta eða slæm áhrif þess en það sé verið að gera það. Hún hafi skoðað þetta sjálf líka. Þær rannsóknir sem hafi verið framkvæmdar tengdi mikla notkun á skvísum við aukna matvendni meðal barna en það sé ekki endilega vitað hvað sé orsök og hvað sé afleiðing.

„Þetta er frekar næringarlítið almennt séð og ansi vökvakennt, því það þarf að vera hægt að kreista þetta og sjúga, þannig næringarþéttnin er ekki sambærileg við að borða máltíð, eða graut eða eitthvað þess háttar.“

Betra að börn borði „venjulegan mat“

Birna segir mikil úrval af tilbúnum barnamat í dag. Það séu áhyggjur af því að skvísur til dæmis séu næringarsnauðar. Í þeim séu kolvetni sem séu mjög niðurbrotin og séu fríar sykrur og það séu margar vörur þannig. Hún segir mikilvægt að passa upp á gæði í barnamat og það sé það sem alþjóðasamfélagið kalli eftir.

Hún segir ákveðið tímabil í lífi ungbarns þar sem þau þurfa aðstoð við að borða en eftir það sé betra að barnið borði „venjulegan mat“.

Birna segir ekki nægilega vitneskju á Íslandi um mataræði barna til að vita hvort að þau skorti einhver næringarefni. Það sé þörf á að fylgjast með þessu eins og öðru.

„Við verðum að vita hvað börn á Íslandi eru að borða og í raun og veru vitum við það ekki nægilega vel og það er vandamál,“ segir Birna. 

Barn verði að prófa nýjan mat allt að tuttugu sinnum

Jóhanna segir að þó svo að margir gefi börnunum sínum skvísur sé það yfirleitt með öðru og að börnin fái yfirleitt annan mat og fólk sé jafnvel að mauka sjálft. Það sem geti verið áhyggjuefni sé ef börn eru að fá mjög mikið af skvísum og ekki annan mat.

„Það er talað um 15 til 20 skipti þegar þú ert að prófa nýjan mat, til að barnið samþykki hann,“ segir Jóhanna. Það sé best að vera með eitthvað sem barnið þekkir og svo að bjóða eitthvað nýtt með.

Hún segir einnig mikilvægt að börn fái að leika sér með mat, handleika hann því fólk borði ekki bara með munninum.

Jóhanna og Birna fjalla um þetta á málþinginu Heilsan okkar í Þjóðminjasafninu á morgun. Þar verður fjallað um næringu og fæðuumhverfi barna. Birna mun þar fjalla um skvísur og Jóhanna um rannsókn á joðhag tveggja til þriggja ára barna. Þá mun Anna Sigríður Ólafsdóttir, prófessor í næringarfræði við Menntavísindasvið HÍ og við Uppsala háskóla, Svíþjóð fjalla um matvendni barna og Ingibjörg Gunnarsdóttir, prófessor í næringarfræði við Matvæla- og næringarfræðideild HÍ, fjalla um koffín neyslu, fæðuval og svefn unglinga.

Hægt verður að horfa á fundinn í streymi hér.