Laga­leg ó­vissa og kaup­endur byrjaðir að fá nei frá bankanum

Þetta segir reyndur fasteignasali, sem telur að hjarðhegðun Íslendinga kunni einnig að spila inn í það að fólk haldi nú að sér höndum á fasteignamarkaði.

Um 60% taka verðtryggð lán

Arion banki, Landsbankinn og nokkrir lífeyrissjóðir hafa takmarkað afgreiðslu nýrra íbúðalána í kjölfar dóms Hæstaréttar þar sem ákveðnir lánaskilmálar Íslandsbanka er varða verðtryggð húsnæðislán voru dæmdir ólögmætir. Aðrar fjármálastofnanir eru einnig að velta fyrir sér stöðunni.

Páll Pálsson fasteignasali segir ljóst að lagaleg óvissa sé uppi á fasteignalánamarkaði en hann væntir þess að málið verði leyst á allra næstu dögum.

„Ég heyrði í félögum mínum innan bankakerfisins í gær og þetta er eitthvað sem er verið að leysa á næstu dögum. En það er bara staðan, ef þú ætlar að sækja um verðtryggt lán að þá er bara sagt nei,“ segir Páll, sem ræddi málið í Bítinu á Bylgjunni í morgun.

Spurður um áhrif þess ef það tæki lengri tíma að leysa úr málinu segir Páll ljóst að það myndi snerta marga, enda séu innan við 40% fasteignakaupenda á Íslandi að taka óverðtryggð lán.

„Það eru um 60% sem eru að taka lán í dag eru að taka verðtryggð lán,“ segir Páll. Ástæðan fyrir því að svo hátt hlutfall leiti í verðtryggð lán sé til að ráða við mánaðarlegar afborganir á tímum hárra vaxta óverðtryggðra lána. „Þetta er alltaf betra heldur en til dæmis að vera á leigumarkaði. Þetta er aldrei fyrsti kostur, en í mörgum tilfellum er þetta kannski eini kosturinn,“ segir Páll.

„Hugsanlega er þetta upphaf að einhverjum ákveðnum breytingum og bankarnir eru að hugsa þetta í rauninni allt upp á nýtt og það er lagaleg óvissa með þetta.“

Allt á bið en „færustu lögfræðingar landsins“ leita lausna

Staðan sé þegar farin að valda truflunum á fasteignamarkaði og setja áform fólks um fasteignakaup í uppnám. „Við lentum sjálf í því í gær að fá fólk sem er að kaupa sér einbýlishús og voru að fara að leysa út og báðu um að fá send lánaskjölin til þess að fara í kaupsamning og það var bara sagt nei. Þannig það setur allt á hold,“ segir Páll.

Það sé hans skilningur að það muni bara taka bankana örfáa daga að leysa úr málinu.

„Það eru bara færustu lögmenn landsins sem eru að kafa ofan í þetta og eru að reyna að leysa þetta og auðvitað kemur alltaf einhver góð lausn. Ein lausn sem ég heyrði er að það færu bara allir í óverðtryggt, en náttúrlega ráða ekki við afborganirnar, og þá er kannski hluti af afborgun, sem sagt af vöxtunum greiddir í lok lánstímans,“ nefnir Páll sem dæmi. Þannig gæti fólk ef til vill ráðið við afborganir en vextir myndu safnast upp og bætast á höfuðstólinn.

„Sérstakt“ að ekki hafi mátt afgreiða mál sem þegar voru samþykkt

Hann telji tilefni til að hugsa kerfið allt upp á nýtt. „Auðvitað er þetta allt svolítið verðbólgutengt. Eftir því sem verðbólga er hærri því eru vextir hærri og allt þetta og við auðvitað viljum halda verðbólgunni eins lágri og hægt er. En þetta er bara staðan og verður þannig í einhverja daga. En það er mjög ólíklegt, var mér sagt, að þetta taki lengur en svona eina til tvær vikur þar til það kemur bara alvöru lausn,“ segir Páll.

Þótt það komi sér illa að gripið hafi verið til þessa ráðs með svo gott sem engum fyrirvara eftir að dómurinn lá fyrir, hafi fátt annað verið hægt að gera í stöðunni. Ef til vill hefði mátt skoða að klára afgreiðslu lánaskjala í þeim málum þar sem fólk hafði verið búið að kaupa og hafi þegar fengið samþykkt greiðslumat og setja síðan nýjar umsóknir á bið. „Það finnst mér kannski sérstakt,“ segir Páll.

„Þetta er bara lagaleg óvissa, þeir vita ekki hvað á að gera við þessi verðtryggðu lán, við hvað á að tengja þau.“