Stúdentapólitík er pólitík Ármann Leifsson skrifar 29. janúar 2026 10:02 Á stúdentapólitík bara að vera eilíft tuð um bílastæðagjöld sem hefur engin víðtækari áhrif á samfélagið sem stúdentar tilheyra? Algeng klisja sem fólk heyrir um stúdentapólitík er að hún sé ekki og eigi ekki að vera tengd pólitík utan háskólans. Pælingin hljómar mjög vel en þegar betur er að gáð heldur hún engu vatni. Sé saga stúdentahreyfinga og hins akademíska samfélags skoðuð er augljóst að baráttan fyrir aðgengilegu háskólanámi og hagsmunum stúdenta sé hápólitísk. Stúdentar hafa þurft að berjast fyrir húsnæði fyrir stúdenta, betri náms- og kennsluaðstöðu, betra námslánakerfi og betri háskóla almennt. Rödd stúdenta skiptir líka máli þegar kemur að alþjóðamálum, umhverfismálum og öllu öðru sem snertir háskólasamfélagið í breiðu samhengi. Oft á tíðum eru stjórnvöld nefnilega treg til aðgerða, þá skiptir öflug pólitísk barátta stúdenta öllu máli. Hagsmunabarátta stúdenta er pólitík Í grunninn snýst hagsmunabarátta stúdenta um að krefjast betri kjara fyrir stúdenta, kjarabæturnar eru síðan stjórnvalda að framkvæma hvort sem það er háskólinn, sveitarfélög, ríkisstjórnin eða Alþingi. Dæmin eru endalaus, uppbygging Stúdentagarða og deiliskipulag háskólasvæðisins fer í gegnum borgaryfirvöld, breytingar á námslánakerfinu og skrásetningargjaldinu fara í gegnum Alþingi sem ákveður líka á hverju einasta ári fjármögnun háskólans. Félagsstofnun Stúdenta varð bókstaflega til með lögum frá Alþingi. Pælið í því, Stúdentakjallarinn er rekinn af stofnun sem varð til með lögum frá Alþingi en samt er því haldið fram að stúdentapólitík sé ótengd landspólitík. Stúdentapólitík í samhengi Baráttumál Röskvu hafa öll breiðari skírskotun en bara innan háskólans, baráttan fyrir samgöngukorti stúdenta er baráttan fyrir umhverfisvænni og ódýrara samfélagi og baráttan fyrir hækkun grunnframfærslurnar og námsstyrkjakerfi í stað námslánakerfis er barátta fyrir jöfnu aðgengi að námi sem er mikilvægt vopn gegn efnahagslegum ójöfnuði. Meira segja litlir hlutir eins og tillaga Röskvu um uppbyggingu ungbarnahreiðra á háskólasvæðinu eru barátta í þágu jafnréttismála, ungir foreldrar eiga nefnilega líka að geta menntað sig. Háskólinn er ekki eyland, hlutleysi er afstaða Almennt er talið að eitt af því sem skilur Röskvu og hina fylkinguna að í Stúdentaráði sé sú að Röskva tekur afstöðu í utanskólamálum og þá sérstaklega alþjóðamálum. Í fyrsta lagi hefur fylking núverandi meirihluta sögulega flakkað á milli þess að taka afstöðu í alþjóðamálum frá máli til máls. Í öðru lagi hafa alþjóðamál gjarnan bein áhrif á stúdenta t.d. þegar bandarísk stjórnvöld banna ákveðnum háskólum að taka við alþjóðanemum, því er ekki bara um utanskólamál að ræða. Í þriðja lagi þá er það afstaða til alþjóðamála að fella tillögu um stuðning við akademíska sniðgöngu gagnvart Ísrael vegna þess að þú vilt ekki taka afstöðu. Í hlutleysi er ávallt hagur einhvers falinn. Í skjóli hlutleysis hefur Stúdentaráð núverandi meirihluta ekki tjáð sig um mennta- og þjóðarmorð á Gaza né í öðrum málum sem snerta hið alþjóðlega háskólasamfélag. Ef Stúdentaráð tekur ekki afstöðu um hvort háskólinn eigi að versla við Rapyd þá skapast enginn þrýstingur um aðgerðir og sniðgöngu, að skila auðu er því ákvörðun sem hefur áhrif, í þessu tilfelli slæm. Þetta er ekki flókið Í raun er ég að kafa of djúpt í hlutina hér, þú þarft einfaldlega ekki að hafa meira en augu og eyru til að átta þig að háskólinn er hluti af samfélagi, þar með hefur samfélagið áhrif á háskólann og öfugt. Jafnt aðgengi til náms og góð lífskjör stúdenta eru nefnilega ekki sjálfsögð, það þurfti og þarf að berjast fyrir því. Röskva er óhrædd við að gera það vegna þess að við erum pólitísk. Höfundur er forseti Röskvu. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Háskólar Hagsmunir stúdenta Mest lesið Bönnum Rússa en ekki Ísraela Sigurlaug Knudsen Stefánsdóttir Skoðun Íslenskir bændur berskjaldaðir í boði RÚV Heiðbrá Ólafsdóttir Skoðun Af hverju vill ríkisstjórnin neyða bændur til að taka á móti norskum froskköfurum? Arndís Kristjánsdóttir Skoðun Hræsni siðferðisriddara Sigurjón Þórðarson Skoðun Óalandi og óferjandi Gunnar Salvarsson Skoðun Eiginleikar góðs leiðtoga Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir Skoðun Uppbygging nýrra hverfa skapar störf fyrir allt að 250 starfsgreinar Kristján Daníel Sigurbergsson Skoðun Manngerð mengun í Varmá kallar á aukið eftirlit með jarðborunum fremur en að dregið sé úr því Davíð A Stefánsson Skoðun Dýrasta land heims í nafni sjálfstæðisins Inga Valgerður Henrikssen Skoðun Er drónaskapur dónaskapur? Björn Steinbekk Skoðun Skoðun Skoðun Kerfisgreining á íslensku fullveldi: Hvar liggja hagsmunir almennings í skugga íslenska nýlénsskipulagsins? Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Fulltrúar ESB á RÚV Jón Bjarnason skrifar Skoðun Óalandi og óferjandi Gunnar Salvarsson skrifar Skoðun Uppbygging nýrra hverfa skapar störf fyrir allt að 250 starfsgreinar Kristján Daníel Sigurbergsson skrifar Skoðun Manngerð mengun í Varmá kallar á aukið eftirlit með jarðborunum fremur en að dregið sé úr því Davíð A Stefánsson skrifar Skoðun Brjóstsviði á sumrin – þegar meltingin fer í sumarfrí Elísabet Reynisdóttir skrifar Skoðun Eiginleikar góðs leiðtoga Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir skrifar Skoðun Var samninganefndin að vinna eftir umboði Alþingis? Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Hræsni siðferðisriddara Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun „Við erum svo eitruð að við gætum ekki flokkast sem matvara“ Anna María Björnsdóttir skrifar Skoðun Er drónaskapur dónaskapur? Björn Steinbekk skrifar Skoðun Greining Kolbrúnar Bergþórsdóttur á geðástandi andstæðinga ESB Gunnar Ármannsson skrifar Skoðun Þegar allt virðist vera í lagi í vinnunni Ragnhildur Bjarkadóttir skrifar Skoðun Um mögulega 20 km styttingu Hringvegar á Norðurlandi vestra Jónas B. Guðmundsson skrifar Skoðun Íslenskir bændur berskjaldaðir í boði RÚV Heiðbrá Ólafsdóttir skrifar Skoðun Stærsta hættan við gervigreind er ekki tæknin heldur hik stjórnenda Gísli Rafn Ólafsson skrifar Skoðun Hvernig losum við bílinn? Elín Anna Baldursdóttir skrifar Skoðun Að geyma þá í myrkri: Varðhaldsmiðstöðin sem Ísland á ekki að reisa Nichole Leigh Mosty skrifar Skoðun Uppskrift að lakari samkeppnishæfni fiskeldis Heiðrún Lind Marteinsdóttir skrifar Skoðun Af hverju vill ríkisstjórnin neyða bændur til að taka á móti norskum froskköfurum? Arndís Kristjánsdóttir skrifar Skoðun Á að brenna ólesnar bækur? Jón Páll Haraldsson skrifar Skoðun Bönnum Rússa en ekki Ísraela Sigurlaug Knudsen Stefánsdóttir skrifar Skoðun Stjórnlaus hraðferð ofan í dauðadal gervigreindar – og leiðin út Björgmundur Örn Guðmundsson skrifar Skoðun Í upphafi skal endinn skoða Íris Eva Gísladóttir,Ársæll Guðmundsson,Jóhanna Stella Oddsdóttir,Simon Cramer Larsen,Helga Þórðardóttir skrifar Skoðun Skilgreiningarvald mennskunnar Erna Mist skrifar Skoðun Dýrasta land heims í nafni sjálfstæðisins Inga Valgerður Henrikssen skrifar Skoðun Hugleiðingar um meðferð á beiðni um DNA rannsókn á mannabeinum í grafreit Lára Magnúsardóttir skrifar Skoðun Hvenær ætlar ríkisstjórnin að hætta að ljúga að sjálfri sér – og okkur? Kristinn Karl Brynjarsson skrifar Skoðun Ef þetta væri barnið þitt Arnar Kjartansson skrifar Skoðun Eru áfengiskaup verndandi þáttur? Dagbjört Harðardóttir skrifar Sjá meira
Á stúdentapólitík bara að vera eilíft tuð um bílastæðagjöld sem hefur engin víðtækari áhrif á samfélagið sem stúdentar tilheyra? Algeng klisja sem fólk heyrir um stúdentapólitík er að hún sé ekki og eigi ekki að vera tengd pólitík utan háskólans. Pælingin hljómar mjög vel en þegar betur er að gáð heldur hún engu vatni. Sé saga stúdentahreyfinga og hins akademíska samfélags skoðuð er augljóst að baráttan fyrir aðgengilegu háskólanámi og hagsmunum stúdenta sé hápólitísk. Stúdentar hafa þurft að berjast fyrir húsnæði fyrir stúdenta, betri náms- og kennsluaðstöðu, betra námslánakerfi og betri háskóla almennt. Rödd stúdenta skiptir líka máli þegar kemur að alþjóðamálum, umhverfismálum og öllu öðru sem snertir háskólasamfélagið í breiðu samhengi. Oft á tíðum eru stjórnvöld nefnilega treg til aðgerða, þá skiptir öflug pólitísk barátta stúdenta öllu máli. Hagsmunabarátta stúdenta er pólitík Í grunninn snýst hagsmunabarátta stúdenta um að krefjast betri kjara fyrir stúdenta, kjarabæturnar eru síðan stjórnvalda að framkvæma hvort sem það er háskólinn, sveitarfélög, ríkisstjórnin eða Alþingi. Dæmin eru endalaus, uppbygging Stúdentagarða og deiliskipulag háskólasvæðisins fer í gegnum borgaryfirvöld, breytingar á námslánakerfinu og skrásetningargjaldinu fara í gegnum Alþingi sem ákveður líka á hverju einasta ári fjármögnun háskólans. Félagsstofnun Stúdenta varð bókstaflega til með lögum frá Alþingi. Pælið í því, Stúdentakjallarinn er rekinn af stofnun sem varð til með lögum frá Alþingi en samt er því haldið fram að stúdentapólitík sé ótengd landspólitík. Stúdentapólitík í samhengi Baráttumál Röskvu hafa öll breiðari skírskotun en bara innan háskólans, baráttan fyrir samgöngukorti stúdenta er baráttan fyrir umhverfisvænni og ódýrara samfélagi og baráttan fyrir hækkun grunnframfærslurnar og námsstyrkjakerfi í stað námslánakerfis er barátta fyrir jöfnu aðgengi að námi sem er mikilvægt vopn gegn efnahagslegum ójöfnuði. Meira segja litlir hlutir eins og tillaga Röskvu um uppbyggingu ungbarnahreiðra á háskólasvæðinu eru barátta í þágu jafnréttismála, ungir foreldrar eiga nefnilega líka að geta menntað sig. Háskólinn er ekki eyland, hlutleysi er afstaða Almennt er talið að eitt af því sem skilur Röskvu og hina fylkinguna að í Stúdentaráði sé sú að Röskva tekur afstöðu í utanskólamálum og þá sérstaklega alþjóðamálum. Í fyrsta lagi hefur fylking núverandi meirihluta sögulega flakkað á milli þess að taka afstöðu í alþjóðamálum frá máli til máls. Í öðru lagi hafa alþjóðamál gjarnan bein áhrif á stúdenta t.d. þegar bandarísk stjórnvöld banna ákveðnum háskólum að taka við alþjóðanemum, því er ekki bara um utanskólamál að ræða. Í þriðja lagi þá er það afstaða til alþjóðamála að fella tillögu um stuðning við akademíska sniðgöngu gagnvart Ísrael vegna þess að þú vilt ekki taka afstöðu. Í hlutleysi er ávallt hagur einhvers falinn. Í skjóli hlutleysis hefur Stúdentaráð núverandi meirihluta ekki tjáð sig um mennta- og þjóðarmorð á Gaza né í öðrum málum sem snerta hið alþjóðlega háskólasamfélag. Ef Stúdentaráð tekur ekki afstöðu um hvort háskólinn eigi að versla við Rapyd þá skapast enginn þrýstingur um aðgerðir og sniðgöngu, að skila auðu er því ákvörðun sem hefur áhrif, í þessu tilfelli slæm. Þetta er ekki flókið Í raun er ég að kafa of djúpt í hlutina hér, þú þarft einfaldlega ekki að hafa meira en augu og eyru til að átta þig að háskólinn er hluti af samfélagi, þar með hefur samfélagið áhrif á háskólann og öfugt. Jafnt aðgengi til náms og góð lífskjör stúdenta eru nefnilega ekki sjálfsögð, það þurfti og þarf að berjast fyrir því. Röskva er óhrædd við að gera það vegna þess að við erum pólitísk. Höfundur er forseti Röskvu.
Af hverju vill ríkisstjórnin neyða bændur til að taka á móti norskum froskköfurum? Arndís Kristjánsdóttir Skoðun
Uppbygging nýrra hverfa skapar störf fyrir allt að 250 starfsgreinar Kristján Daníel Sigurbergsson Skoðun
Manngerð mengun í Varmá kallar á aukið eftirlit með jarðborunum fremur en að dregið sé úr því Davíð A Stefánsson Skoðun
Skoðun Kerfisgreining á íslensku fullveldi: Hvar liggja hagsmunir almennings í skugga íslenska nýlénsskipulagsins? Sigurður Sigurðsson skrifar
Skoðun Uppbygging nýrra hverfa skapar störf fyrir allt að 250 starfsgreinar Kristján Daníel Sigurbergsson skrifar
Skoðun Manngerð mengun í Varmá kallar á aukið eftirlit með jarðborunum fremur en að dregið sé úr því Davíð A Stefánsson skrifar
Skoðun Stærsta hættan við gervigreind er ekki tæknin heldur hik stjórnenda Gísli Rafn Ólafsson skrifar
Skoðun Að geyma þá í myrkri: Varðhaldsmiðstöðin sem Ísland á ekki að reisa Nichole Leigh Mosty skrifar
Skoðun Af hverju vill ríkisstjórnin neyða bændur til að taka á móti norskum froskköfurum? Arndís Kristjánsdóttir skrifar
Skoðun Stjórnlaus hraðferð ofan í dauðadal gervigreindar – og leiðin út Björgmundur Örn Guðmundsson skrifar
Skoðun Í upphafi skal endinn skoða Íris Eva Gísladóttir,Ársæll Guðmundsson,Jóhanna Stella Oddsdóttir,Simon Cramer Larsen,Helga Þórðardóttir skrifar
Skoðun Hugleiðingar um meðferð á beiðni um DNA rannsókn á mannabeinum í grafreit Lára Magnúsardóttir skrifar
Skoðun Hvenær ætlar ríkisstjórnin að hætta að ljúga að sjálfri sér – og okkur? Kristinn Karl Brynjarsson skrifar
Af hverju vill ríkisstjórnin neyða bændur til að taka á móti norskum froskköfurum? Arndís Kristjánsdóttir Skoðun
Uppbygging nýrra hverfa skapar störf fyrir allt að 250 starfsgreinar Kristján Daníel Sigurbergsson Skoðun
Manngerð mengun í Varmá kallar á aukið eftirlit með jarðborunum fremur en að dregið sé úr því Davíð A Stefánsson Skoðun