Börnunum verður að bjarga

Vegferð mannsins í gegnum lífið gengur sjaldan áfallalaust fyrir sig. Margir verða fyrir heilsubresti líkamlegum og/eða andlegum.Þá er gott að geta reitt sig á góða og skilvirka heilbrigðisþjónustu. Við Íslendingar berum þá gæfu að eiga gott heilbrigðiskerfi sem er fjármagnað með sköttunum okkar og því ættu langflestir notendur fengið þjónustu nær gjaldfrítt. Þetta kallast jafnaðarkerfi. En það er ekki alveg svo gott því biðlistar eru viðvarandi vandamál en þegar bið er á greiningu og meðferð getur það haft alvarlegar afleiðingar fyrir þjónustuþega.

Hér ætla ég einkum að fjalla um biðlista barna í heilbrigðiskerfinu því það er svo mikilvægt að þau fái viðeigandi þjónustu strax en bíði ekki í mörg ár. Það getur haft óbætanleg áhrif á þroska þeirra og jafnvel fullorðinsár

Biðlisti, eins hann er skilgreindur á heimasíðu embættis landlæknis, á við um samræmda, rafræna skráningu yfir einstaklinga sem hafa verið skilgreindir í þörf fyrir ákveðna, sérhæfða heilbrigðisþjónustu, s.s. rannsóknir, mat, greiningu, vistun eða meðferð.Hér er átt er við fyrirfram ákveðna þjónustu en ekki bráðameðferð eða meðferð vegna lífsógnandi sjúkdóma.

Barn gæti þurft að bíða I nokkur ár eftir þjónustu

Með biðtíma er átt við þann tíma sem líður frá því að skjólstæðingur hefur samband við heilbrigðisþjónustu út af einkennum eða frá því að þörf fyrir viðkomandi þjónustu er greind.

Almenn viðmið embættis landlæknis eru:

Samband við heilsugæslustöð samdægurs.

Viðtal við heilsugæslulækni innan 5 daga.

Skoðun hjá sérfræðingi innan 30 daga

Aðgerð/meðferð hjá sérfræðingi innan 90 daga frá greiningu.

En raunveruleikinn er annar og um það geta flestir landsmenn vitnað, sem ekki eru með lífsógnandi sjúkdóma. Samkvæmt lögum um réttindi sjúklinga (lög nr. 74/1997) ber læknum að gefa sjúklingum sínum skýringar á því hvers vegna bið er eftir aðgerð eða annarri meðferð. Þá er þeim enn fremur skylt að veita upplýsingar um áætlaðan biðtíma og þá möguleika sem eru á að fá aðgerðina/meðferðina framkvæmda fyrr annars staðar. Á þessu er misbrestur.

Samkvæmt þessum sömu lögum á skjólstæðingurinn rétt á fullkomnustu heilbrigðisþjónustu sem völ er að veita á hverjum tíma. Ég tel að langflestir landsmenn séu ánægðir með þjónustuna þegar þeir loksins fá hana, enda búum við að því að eiga heilbrigðistarfólk í heimsklassa, sem hafa fengið góða menntun bæði hérlendis og erlendis sem og starfsreynslu.En eitthvað er að klikka!

Sem dæmi um starfstéttir sem sinna börnum:

·Geðlæknar og sálfræðingar (langur biðlisti eftir greiningum og meðferðum. Þetta á við um ýmsa taugaþroskaröskun eins ADHD, einhverfu og tengdar greiningar).

·Talmeinafræðingar (langur biðlisti eftir tungumála- og talþjónustu).

Listin(n) að bíða

Biðtíminn í þessum sérgreinum er allt að 1-4 ár, varlega áætlað, og þúsundir bíða eftir greiningu og meðferð eða um 3-5000 börn og ungmenni. Segjum að það séu 4000 börn en hvað þýðir það?

Sá fjöldi gæti rúmast í sex 500 nemanda grunnskólum og tveimur leikskólum sömuleiðis með 500 börnum.

Þessi staðreynd er svolítið svakaleg, sérstaklega í ljósi þess að þessi bið getur haft eigum að veita því skjól með öllum ráðum og skilvirka þjónustu í heilbrigðiskerfinu. Og mér er nokkuð sama hvernig skipting kostnaðar á milli ríkis og sveitarfélaga er, þessi tvö kerfi verða að finna út úr því ef það er bitbein.

Það er list að bíða en biðlist(n) er orðinn ansi langur. Foreldrar barna í mikilli þjónustuþörf hafa ekki lyst á að bíða lengur, Viðmið embættis landslæknis eiga ekki að vera orðin tóm. Aðgerðir, NÚNA, takk! Börnunum verður bjarga. Á morgun gæti það verið of seint.

Höfundur er kennari, blaðamaður og öryrki