Telur að hægt hefði verið að slökkva á styttri tíma með skjólum

Með slíkri aðstoð væri einnig hægt að koma í veg fyrir að allt tiltækt lið Slökkviliðs höfuðborgarsvæðisins sé bundið í eitt verkefni, eins og gróðurelda, klukkutímum saman. Hann segir að brunann við Elliðavatn hefði verið hægt að slökkva á mun styttri tíma með réttum búnaði.

„Okkur, sem erum í þyrlurekstri, hefur alltaf þótt skjóta skökku við að nota rándýr björgunartæki í svona verkefni,“ segir Reynir Freyr og á þá við bæði þyrlur Landhelgisgæslunnar og bíla og búnað slökkviliðsins. Hann telur að það sé vel hægt að nota þyrlur, eins og hann flýgur í útsýnisflugi, í svona verkefni. Það sé gert í Evrópu til dæmis.

Hann segist oft hafa velt því fyrir sér hvort hann eigi að kaupa skjólu til að eiga sjálfur. Þær kosti um þrjár milljónir fyrir þyrlurnar sem hann flýgur.

„En það sem þetta strandar alltaf á er hver á að borga fyrir hlutina,“ segir hann og að það hafi alltaf verið viðkvæðið hjá stjórnvöldum að greiða ekki öðrum fyrir slík verkefni.

„Það er því þeir hafa alltaf getað notað Landhelgisgæsluna. Það er til svona búnaður hjá Landhelgisgæslunni,“ segir Reynir Freyr. 

Skjólur er hægt að festa við þyrlur og fylla svo að vatni til að hella yfir bruna. Hver skjóla í eigu Landhelgisgæslunnar ber um tvö tonn af vatni. Hér að neðan má sjá myndband af notkun skjólu við að slökkva gróðurelda við eldstöðvar eldgoss við Litla-Hrút í júlí 2023.

Hann segir einungis tvær þyrlur til notkunar hjá Landhelgisgæslunni eins og er og verði næsta árið vegna viðhalds á öðrum þyrlum. Að hans mati sé ótækt að gera ráð fyrir því að flugtíma verði varið í að slökkva gróðurelda með þessum björgunartækjum sem þyrlurnar eru.

„Ef við hefðum sent alla sjúkrabíla höfuðborgarsvæðisins þarna upp eftir með vatnsbrúsa hefði það þótt skrítið. Þannig að ég myndi vilja sjá að tryggingafélögin og skógræktarfélögin myndu sameinast um að koma upp svona búnaði. Þetta er bara spurning hvenær það verður tjón.“

Alvarlegt ef upp kemur eldur í sumarhúsabyggð

Reynir Freyr birti færslu á Facebook-síðu sinni um málið en þar skilur til dæmis Einar Þór Strand, slökkviliðsstjóri í Stykkishólmi, eftir athugasemd um málið. Reynir Freyr segir þetta búið að vera honum hugleikið og sérstaklega í tengslum við mögulega bruna í sumarhúsabyggð víða um land.

„Ef það kemur þurrkur og það verður eldur getur það orðið vesen.“

Reynir Freyr segir einu skjóluna sem sé til ekki henta fyrir minni þyrlur. Þær geti borið skjólur með 800 til 1.100 lítra og geti líklega afkastað meira á klukkutíma en ein stór þyrla.

„Þær eru fljótari í förum og geta sótt vatn í minni vatnsból.“

Reynir Freyr fór sjálfur á vettvang gróðureldanna við Elliðavatn í fyrradag og segir að ef minni þyrlurnar hefðu verið til taks með skjólur hefðu þær getað, til dæmis, sótt vatn í Elliðaár og hefðu líklega lokið verkefninu á um klukkutíma.

Hann telur nauðsynlegt að þessi mál séu skoðuð. Það séu til einhverjir sjóðir sem væri hægt að sækja um í til að kaupa slíka skjólu og svo væru eflaust tryggingafélög sem kæmu að því.

„Ef einn sumarbústaður brennur er það strax orðið mun dýrara en kostnaðurinn við þetta.“

Bæði fyrirtækin til í þjónustusamning

Hann segir tvö þyrlufyrirtæki á Íslandi, Heliair og Norðurflug, og þau hafi átt samtal um að vera bæði með samning við ríkið, sem gæti verið sams konar, um að sinna slíkri þjónustu.

„En það hefur aldrei verið stigið alla leið með það.“

Hann segist hafa átt þessi samtöl við stjórnvöld en ekki frá því að Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir var dómsmálaráðherra, sem var frá 2019 til 2021.

„En þessi bruni vekur mann aðeins upp,“ segir Reynir Freyr.

Hann segist hafa átt svona búnað fyrir um 20 árum sem hafi verið notaður þegar upp kom alvarlegur sinueldur vestur á Mýrum 2006.

„Þá sást alveg hvað þetta er afkastamikið og gerir mikið. Sá búnaður er held ég ekki lengur til, er orðinn úreltur, en það hefur aldrei verið tekið þetta skref síðan.“

Hann segist hafa rætt þetta við fjölda aðila, til dæmis Slökkvilið höfuðborgarsvæðisins, sem hafi sagst vilja nota þyrlufyrirtækin í svona verkefni en vilji alls ekki greiða reikninginn. Það þyrfti því að vera einhvers konar samstarfssamningur við ríki eða sveitarfélög um að greiða það.

Þekkist í nágrannalöndum

Hann segir einkafyrirtæki sinna þessu í Svíþjóð og Noregi og greitt fyrir þá daga sem þau eru á bið eða „standby“. Hann segir ekkert endilega þörf á því hér, það væri hægt að byrja á því að kaupa búnaðinn og svo væri hægt að semja við þyrlufyrirtækin um að vera til taks með stuttum fyrirvara.

„Þannig að þetta sé ekki bara Landhelgisgæslan og vélarnar þeirra eru í öðrum verkefnum eða ekki tiltækar.“