Flestir fjöl­miðlar eru ríkisfjölmiðlar á Ís­landi

Eins og alkunna er hafa s.k. frjálsir eða einkareknir fjölmiðlar á Íslandi notið ríkisstyrkja undanfarin ár. Engin sérstök skilyrði fylgja styrkveitingum. Hvorki hvað varðar efnistök eða málfar. Flestir fjölmiðlar sér í lagi netmiðlar virðast vera í sérstakri herferð gegn móðurmálinu. Þar eiga allir miðlar nokkra sök m.a.s. ríkisismiðillinn. Allmargir hafa orðið til þess að gagnrýna styrkveitingarnar og benda á að ekki er hollt lýðræðinu að fjölmiðlar sem eiga að vera óháðir og frjálsir séu háðir ríkisstyrkjum. Alkunna er að ekki er bitið í höndina sem fóðrar. Þegar úthlutun styrkja fyrir árið 2025 var frestað ráku fulltrúar nokkurra fjölmiðla upp ramakvein. Þar má nefna forráðamenn Heimildarinnar sem höfðu næstu ár á undan skammtað sér laun sem voru heldur hærri en laun alþingismanna. 

Heimildin er þó einna neðst á lista yfir mest lesnu vefmiðla skv. upplýsingum Gallup. Ráðherra bætti úr undir árslok með nýrri úthlutun þar sem styrkur stærstu einkareknu miðlanna Morgunblaðsins og Sýnar var skorinn niður en verulega var bætt í styrk til Heimildarinnar sem var til skamms tíma vinnustaður ,,þýska stálsins” sem nú gegnir starfi framkvæmdastjóra þingflokks Samfylkingarinnar. Heimildin fékk semsagt þriðja hæsta stuðninginn, alls um 78 milljónir króna, þrátt fyrir mjög dræman lestur á miðlinum. Hugsanlega er styrkurinn ætlaður til að efla dreifingu miðilsins. 

Einnig fékk Fjölmiðlatorgið, útgefandi DV rífan styrk eða tæpar 39 milljónir króna. DV fer fyrir þeim miðlum sem hvað ákafast flaðra upp um núverandi ríkisstjórn og má segja að miðillinn hafi fengið umbun erfiðis síns með styrkveitingunni. Taka skal fram að ráðherra kvaðst hafa breytt úthlutun að mestum parti til að styðja við landsbyggðarmiðla. Það þarf umtalsverða kímnigáfu til að flokka Heimildina og DV í þann hóp. Allt um það sýnir þessi síðasta úthlutun hversu óheppilegt er fjölmiðlar séu háðir ríkisstyrkjum. Slíkt er síst til þess fallið að efla lýðræðislega umfjöllun og umræðu. Svo virðist sem stjórnvöld hafi gripið til þessa óyndisúrræðis til að forðast að taka á stærsta vandamálinu í fjölmiðlaumhverfi á Íslandi nefnilega stöðu RUV ohf. RUV ohf. hefur yfirburðastöðu á fjölmiðlamarkaði í krafti nauðungaráskriftar sem færir fyrirtækinu (RUV ohf. er ekki stofnun) um sjö milljarða króna á ári hverju. 

Þess má geta að unnt er að segja sig úr Þjóðkirkjunni en enginn getur sagt sig frá nauðungaráskriftinni að RUV ohf. Ekki einu sinni með því að hætta að greiða áskriftina. Greiðslufall kallar einfaldlega á innheimtuaðgerðir. Auk þessa leikur RUV ohf. lausum hala á auglýsingamarkaði og hugmyndir um að nýta hluta auglýsingatekna RUV ohf. sem eins konar jöfnunarsjóð eru engin lausn. Þar með yrðu einkareknir fjölmiðlar háðir því að RUV ohf. gangi vel á auglýsingamarkaði. Eðlilegt ástand á íslenskum fjölmiðlamarkaði mun ekki nást fyrr en neytendur sjálfir fá frelsi til að ráða hvaða fjölmiðil hver og einn vill styrkja með áskrift eins og við Miðflokksmenn höfum lagt til ítrekað á Alþingi.

Höfundur er varaþingmaður Miðflokksins